Google

This is a digital copy of a book that was prcscrvod for gcncrations on library shclvcs bcforc it was carcfully scanncd by Googlc as part of a projcct

to make the world's books discoverablc onlinc.

It has survived long enough for the copyright to cxpirc and thc book to cntcr thc public domain. A public domain book is one that was never subjcct

to copyright or whose legal copyright term has expircd. Whcthcr a book is in thc public domain may vary country to country. Public domain books

are our gateways to the past, representing a wealth of history, cultuie and knowledge that's often difficult to discovcr.

Marks, notations and other maiginalia present in the original volume will appear in this flle - a reminder of this book's long journcy from thc

publishcr to a library and fmally to you.

Usage guidelines

Googlc is proud to partncr with libraries to digitize public domain materials and make them widely accessible. Public domain books belong to thc public and wc arc mcrcly thcir custodians. Nevertheless, this work is expensive, so in order to keep providing tliis resource, we liave taken stcps to prcvcnt abusc by commcrcial partics, including placing lcchnical rcstrictions on automatcd qucrying. Wc also ask that you:

+ Make non-commercial use ofthefiles Wc dcsigncd Googlc Book Scarch for usc by individuals, and wc rcqucst that you usc thcsc filcs for personal, non-commercial purposes.

+ Refrainfivm automated querying Do nol send aulomatcd qucrics of any sort to Googlc's systcm: If you arc conducting rcscarch on machinc translation, optical character recognition or other areas where access to a laige amount of tcxt is hclpful, plcasc contact us. Wc cncouragc thc use of public domain materials for these purposes and may be able to help.

+ Maintain attributionTht GoogXt "watermark" you see on each flle is essential for informingpcoplcabout thisprojcct and hclping thcm lind additional materials through Google Book Search. Please do not remove it.

+ Keep it legal Whatcvcr your usc, rcmember that you are lesponsible for ensuring that what you are doing is legal. Do not assume that just bccausc wc bclicvc a book is in thc public domain for users in the United States, that the work is also in the public domain for users in other countrics. Whcthcr a book is still in copyright varies from country to country, and wc can'l offer guidance on whether any speciflc usc of any speciflc book is allowed. Please do not assume that a book's appearancc in Googlc Book Scarch mcans it can bc uscd in any manncr anywhere in the world. Copyright infringement liabili^ can be quite severe.

About Google Book Search

Googlc's mission is to organizc thc world's information and to makc it univcrsally acccssiblc and uscful. Googlc Book Scarch hclps rcadcrs discovcr thc world's books whilc hclping authors and publishcrs rcach ncw audicnccs. You can scarch through thc full icxi of ihis book on thc wcb

at|http://books.qooqle.com/|

I&arbartn Bibinits Sdjool

ANDOVER-HARVARD THEOLOGICAL

LIBRARY

MDCCCCZ

CAMBRIDGE. MASSACHUSETTS

Gif t Of

Dv. C?iarle3 Pickering

Dec. 20, 187S

^^oc^ \JCKca^uPJ

TCl Ul

CURSUS COMPLETUS

SITB

* BIBLIOTHECA DNIVERSALIS, INTEGRA, UNIFORMIS, COMMODA, OTCONOMICA,

«MNIIIM SS. PATRIl, DOCTOBIl SCRIPTORIIQUE ECaESIASTIGORIIM

«n

AB iEVO APOSTOLICO AD INNOCENTIl III TEMPORA

floruebunt;

RECUSIO CHR0N0L061CA

OMNH M Qliit: KXSTirKRE MONUMENTORUM GATIIOLICif: TRAD1TI0NIS PER DUODECIM PRIORA

ECCLESIiG SiECULA,

JUXTA EfttTIONES ACCURATlSSIMAft , INTER SE CIJXQIIE NONNULLIS C0DIC1BU8 MANUSCRIPTIS COLLATAS,

PERQUAM DILICENTER CASTIGATA ',

DISSERTATIONIRrS, COMMENTARIIS LECTIONIRUSQUE VARIANTIDUS CONTINENTER ILLUSTRATA ;

OMNIRUS OPERIBLS POST AHPLISSIMAS EDIT10NE8 QU£ TRIBUS NOMSSIMIS SiECULIS DEBENTUR ABSOLUTA^

DETFXTIS, AUCTA; 1ND1C1UUS PARTICULARIBUS ANALTTICIS, SINr.ULOS SIVE TOMOS, SIYE AUCTOBES ALICUJUS MOMENTI

SUBSEQUENTIBUS, DONATA ; CAriTri.IS INTRA IPS>:M TEXTUM RITE DISPOSITIS, NECNON ET TITUI.IS SINGCLARUM PAGINARUM MARGINEM SUPEBIOREM

DISTINGUENTIBUS SURJECTAMQUE MATERIAM SIGNIFICANTIBUS, ADORNATA ; OPERIBUS CUM DUBIIS TUH APOCRYPIIIS, ALIQUA VERO AUCTORITATE IN ORDINE AD TRADITIONEM

ECCLESIASTICAM POLLENTIBUS, AHPLIFICATA ;

DUOBUS INDICIBUS GENEBALIBUS LOCUPLETATA .* ALTEBO SCILICET RERUM, QUO CONSULTO, QUIDQUIt

UNUSQCISQUE .PATRIIM IN QUODLIBET TIIEMA SCRIPSERIT UNO INTUITU CONSPICIATUR ; ALTERO

SCRIPTURif) SACRiE, ex quo lectori comperire sit obvhjm quinan patres

ET IN QUIBUS OPERUM SUORUM LOCIS SINGULOS 8ING1IL0RUM LIBRORUM

SCRIPTURiC TEXTUS COMMENTATI SINT.

EMTIO ACCURATISSIMA , CiCTERISQUE OMNIBUS FACILK ANTEPONENDA , 81 PERPKNDANTUR : CnARACTF.RUM NIT1D1TA8

CHARTiE QUALITAS, 1NTEGR1TA8 TEXTU8, PERFECTIO CORRECTIONIS, OPERUM RKCUSORUM TUM VAR1ETA8

TUM NUMERUS, FORMA VOLUMINUM PERQUAM COMMODA SIRIQUE IN TOTO OPERIS DECUR8U CONSTANTER

SIMILIS, PtlETlI EXIGUITAS, PRiESERTlMQUK ISTA COLLECTIO, 1JNA, METIIODICA ET CHR0N0L0G1CA ,

SKXCENTORUM FRAGMENTORUM OPUSCULORUMQUE HaCTENUS HIC ILLIC SPARSORUM,

PRIMOM AUTEM IN N08TRA UIBLIOTUECA, EX OPERIBUS AD 0MNE8 iCTATES,

L0C08, LINGUAS FORMASQUE PERTINENTIRUS , COADUNATORUM.

SERIES PRIMA,

IN OUA PRODKUNT PATRES, DOCTORES Sr.RIPTORESOUE ECCLESIiE LATINiE

A TERTULLIANO AD GREGORIUM MAGNUM.

ACCDRANTK J.-P. MIGNE,

CURM7UM COMPLrmnUM llf «IRGOLOS SClB.TniK BiXLKSIASTIC^! ilAMOS CDITORB.

PATROLOGIili TOMUS LXIV,

ROETII TOMUS POSTERIOR.

PARISIIS, VENIT APUD KDITOREM, IN VIA DICTA D'AMIM)ISE, PRfeS LA RARRIERE DENFER,

Oi; PRTIT-llO^THOUr.K.

18'n

l .

COP . /

I

\

•I .

1

ELENCHUS OPERUM

QUiE IN POC TOMO CONTINENTUR.

OPERA PHILOSOPHICA.

Commentaria in Porphyriura. Coramentaria in Aristotelem. Commenlaria in Ciceronem. De rhetoricn cognatione. Locorara rhetoricorum di»tinctio Do diftciplina scholarium.

OPERA THBOLOGICA

De duabus naturis et una persona.

Dc unitate Dei.

An Pater»FiIius« Spiritns sanctus» de Deo ainrmari possint?

An bonum sit omne quod esl, sivct De hebdomadibus.

Rrevis complexio fldci.

Parit.^ IroprimGrie de Yravkt db Suiicr, rue de S^vn*s, Xl.

AN. MAr^L. SEV. BOETII

IN PORPHYRIUM DIALOGI

A VICTORINO TRANSLATI.

DIALOGUS PRIMUS.

lliemaniis anni lcmporc in Aiirelia mjnlibus con- A esscni siibdila species appclljri : porro aulcna uiin-

cesseramus, alqiie ibi lunc cum violenlior ausler cjecissel noclis placidam.alqMC exlurbassct quiciem, rcccnsere libilum esl ca qu» doclis>tmi viri ad illu- minandas quodammodo acics intellecius densiiaie taligantissimas, quibusdam quasi inlroductoriis com- meniariis edidcrunl. liijui vcro rei Fabius inilium fccil, qui cum me lccluio rccumbcntcm, ei quxdam super eisdem rcbus cogiianicm mcdiianiemque vi- dissci, bortalus, ut quod saepc eram pullicilus, aii- qoam illi ejiis rci tradcrem disciplinam. Gomplaci- lom cst igiiur, quontam tunc el familiarium salula- liones, ci domesiica negotia ccssabant. Inierfiigatus a me ergo supcr quibus vellel rebus me enodarc at-

quam genus uni spccici genus csse posse, scd piiiri* bus. Plurcs autem specics non posse csse muliipli- ccs, nWi cas aiiqua discrciio separet. Si enim nihil sibi dissiniiles forent, una specics non muliipliccs vi- dcrcnlur. Illa igitnr divisio ct dissimiiitudo spccic- rum difrercntiac nomine vocitantur Omnia ver.) quas aiiqua re dilTerunt, fteri aliier non possunt nisi qui- busdam propr.is solitiriisque naturis insignita sint. Aiquc haec haclcnus. Vidcns ergo quod omnis om ■ lium dispariiitas in gemina rerum principia secarc- tur, in subbtanliam atqiie accidens, ila ut ncquc ac- ddens sine substantia, neque sine accidenti sub- Siantia csse possit. Accidens quippe sine iliquo

que expedire, lunc Fabius : Quoniam, inquii, lempus ^ substaniiae rundamento esse iion pole&t : subslintia

id siudia vacat, el hoc otium in honcstum negotium cooverli licet, rogo ut milii explices id quod Viclori- ius orator sui tcmporis rcriocMociissimus a Porphy- rio per thoc^ttxyn* j id esi pcr introduciii nem in ArislotelisCtegorias dicitur translulisse. Etprimum iisciplinis didascalicis quibusd m me imbue, quibus exposiiores vei eiiam commenlatores, ut discipulo- rum animos docililaie qiiadam assucscant, uluniur. Tunc ego : Scx omnino, inquam, magi^tri in omni sxposiiione prxlibani. Praedocent enim qux sit cu- luscunque operis inientio, quod apud iiios o^ottoc vocatur. Sccundum qiiae uliliias, quod a Graecis xp^" re/xoy appellalur. Tcrlium qui ordo, quod Grxci vo- cant raSey. Quarum si ejus cujus esse opus dicilur.

vcro ipsa sinc superjccto accidente videri nullomodo poicst. Ut enim color sit quod cst acctdens, in cor- pore erit quod csi subsianlia. Porto aulem com cor- pus, id est substantiam videris, insignilam eam Bccidenii, id est aliquo colore rcspicics. Ilaqoe fit ut neque substanlia prxter accidenssit, lieque acci- dcns \ 8ul)Si&ntia relinquatur. Ubi enlm subsiantia ruit, mox accidens consecuium esi. Speculatus igilur Porphyrius in his du bui rebus, id est accidenti ct subslaniia, gencra, species, propria, diffisrcntiasque versari, et quod ipsa per se sinl genera subjcctis et su<'jacentibus specicbus, quae diffcreniiis el propriis insignitae sunt, slatuit principaliter de geiiere, spe- cie, diffcreniia, propriisque traclare. Ei quoniam

gcrmanus propriusque iiber est, quod Tvii^rov inter- C Iractalus hic in definitionibus , ut post doccbiinus.

prctari solet. Quinlum qnae sit ejus operis inscriptio, ^uod imyottfir* Graeci nominant. Iii hoc ctiam quod inteniionem cujusqiie libri insoleiicr inierpre aren- tur, de inscriplione quoque operis apud quosdam minus callenles haesitalum esl. Scxlum estid dicere, ad quam parlcm pliilosophiae cujuscunquc iibri duca- lur inlcntio, quod Gra:ca oraiioiie dicilur ti^ Trocov fiipog fcWofcac avcr/CTxi. Hasc crgoomnia in qiioliluit phiiosoptiijs libro qoxri convenit, atque expcdiri. Tuiic Fabius, quae esset introduciionis intcniio inlcr* rogavit. Et ego inquam : Arisioieles, qui faclus est inlroJuclionia pons, non aliier inlclligi polest, nisi ipsas res de quibus disputalurus est, ad intclligen-

proderit, si quis aulem in derinitione gencrali ponat accidens, eum non recte dcfinire roanircsium esl, quod suo loco Iractabiior, statuit pauca de accidcn* tibus praelibare. Ita cnim nos prudcnlissimus doctor insiiluil, ul tunc in definitionibus quibuslibet plenani sciemim queamus accipcre, curo quod prosil di- cium sil, el quod non sit uiile, segregeiur. Haec igi- tur hiijus operis inlenlio etf, de gencre, specie, dif- rerentiis, propriis, accidentibusque Iraciare. Hic Fn- bius: Expedisti, inquii, de intcnlione, nnncuiilita- lem explira. V:iria, inquam, et muliiplex in hoc opere commodiias ntiliiasque vcrsatur. Primuin cniii; in Arisloielis categorias pcrquam uK)crrime

tiaro prsepareaus. Videns enun Porphyrius quod in D prodest. Quid auicm prosit dicemus, cum de ejus

rdbus omnibos essent qucdam prima natura, ex qui- bus omnia, velot ei aliqoo fonie manarent, et illa quae prima esseni» et sabsistcniia csse, ei gencris vocabulo nuncupari. Porro aulcm uunquam e&f,e gc- nits posse, nisi ei qiiaedam a!ia subJereiilur, el quad PAmot. LXIV.

Iibri inscriptione iraclabimns, sed in quibus aliis prosii, paiicis philosophiae ipsius divis'one racia per- siringam. Ei prius quid sit ipsa pbilosophia conside- randum est. Esl cnim pbilosophia amor el sludium ct omicitia quodammodo sapientix. Sapientix vero

11 AN. UANL. SEY. BOCTIl 1«

noQ bujus quae in artibus quibusdam et in aliqua fa- A raciens pocniienduni. Secunda vero estqux reipubli-

cx curam ^uscipiens, cunctorum saluti suac provi-

0

brili scienlia noliiiaque vcrsatur, sed illius sapien- Xix, qux nullius indigens, Tiva\ mens, et sola reruro priinxva ratio cst. Est autcm bic amor sapientix inteliigeniis animi ab illa pura sapieuiia iltuminalio, el quodaiiimodo ad seipsam relractio atque advcca» lio, nl videaiur siudium xque sapientiac, studium di- viniiaiis ct purae roentis illius aroicilia. Hxc igilur sBpientia cunclo animarum generi meritum sua: di- viiiilalis impoiiil, ei ad propriam naturae vim purita- ttMiique rcducil. Hiric nasciiur speculationuin cogi- laiionumqiie veritas, et sancta puraque actuiim ca- stimo:iia. Qux res in ipsius pbilosopbiac divi^ionem seclioneinque convertitur. Est enim philosopbia ge- nus, specics vero ejus duae, una quae Gtw/snrtxi) dici- tiir, aliera quae Trparrix^Q, id est speculativa et activa. Ciuni autem tot speculativae pbilosopbiae species, qiiot sunt res in quilius justx speculatio consideraiio- nis babetur. Quotque actuum diversiiates, tot specics varictuiesque virtutum. Est igitur Gcu^nTix^f, id est conlemplativae vel speculativae triplei diversitas, at- qne ipsa pars philosopbiae in tres species dividilur. Ksi cnim Otupmtxfis pars una de intellectibilibus, 'ia de intelligibilibus, alia dc naluralibus. Tunc in- ierpellavit Fabius, roiralusque est quid boc novi ser- iMonis esset, quod unam speculalivae partero intelle* ctibilem nominassem. Nota, inquam, quoninm L.itino i^crmone nunquam dlctum reperi, iniellcctibilia, ego- met mea verbi composiiione vocavi. Est enim iiitel-

B

dentiae solertia, et jusiiiix libra, et fortitudinis stabi- litaie, et temperantiae patientia medetur. Tertia vero

■

qu;erei familians orficium mediocri componens dis- l positione distribuitur. Sunt barum etiain alix sub- 1 divisiones, quas nunc persequi supersedendum esu^ Ad baec igiiur ul sciri possint et superiora inielligi '\ queant,. necessarius maxime uberrimusque fructus est arlis ejus, quam Graeci Xoycxiiv, nos rationalem ' possumus dicere, quod recta orationis ratione quid } ▼erum, quidque decens sit, nullo erroris flexu di^t.^ verticulove fallalur. Quam artem quidam partemX ^ pbilosopbioe, quidaro non partem, 83d ferramenliim | et quodammodo supeliectilem judicarunt. Qua au«\ tem id utrique impuloi ratione credideriiit, alio eril j opere commerooranduro. Haec antem gerieris, spe*- ciei, dilTereiitiae , proprii aique accidentis disputaiio in omni nobis pbilosopbiae cogn lione quasi quam« dam viaro parat. Naro curo quid genus sit doceroir, quid spccies, intelligimus genus esse pbilosopbium, specits vero indubiianter Gtw/ziQrexriv et Tr/sotxTcxijv, id est specuUiivam et activaro. De logica vero utrum sit species, eadem hac possumus ratione perpcndere. Prodest nobis diflerentiae cognitio ad ipsarum pbilo- sopbiae specierum differeniias cognoscendas. Prodesl proprii scientia ad cognoscendum quid uiiicuique pbilosopbiae specici solitaria natura viacatur ac sub- stantiae innatiim. Prodest accideniis cognitio : per

lectibile quod unum atque idcm per sc in propria ||oc enim quid priucipaliter in rebus sit cernefe, el scniDer divinitate consistens : nullis unqiiam sensi- ^ amd secundo coniinsentin

scniper aiviniiaie consisiens : nuiiis unqiiam bus, sed sola taiilum roente intePectuque capitur. Quae res ad spcculaiionein Dei alque ad animi ibcor- poraliiaiero considerationeroquc verx pbilosopbiae indagatione coroponitur. Quam partero Graeci OcoXo- tav nomiiiant. Secunda vero pars est intelligibilis, qua: primaro intelleclibilcm cogiutione at(|ue intei- ligeniia suscipiens, ea coinprcbendit quje sunt om- nium coelestium supernae divinitati operum causae, el quidquid sub lunari globo beaiiore anirao atque puriorc substantia valet ; postremo bumanarum ani- marum condiiionem atque statum. quae omnia cum prioribus illis intelleciibiles subslantiae fuissent, sed corporum taciu, ab intellectibilibus ad intelligibilia

quid secundo coniingentique loco conveniai, discer- nere valeamus. Iia nobis barum quinque rerum scientia, ramosa quadam et multifida vi, in omnibiis scse pbilosopbiae partes infundit. Ad gramroaticam vero, non roinor buji s rei osus esi, quando oratio* nem genus dicimus : octo vero parles orationis, per species, differentias, propriaqae melimnr. Est vero bujus rei perquam rbetorice amica conjnnctaqiie co- giiilio. Iia eniin rbeioricam in tribus cau^arum pos- sumus separare generibus, et eas in subjectis con- slitulionibus dissecare. DeGnitionum quoque quae ad logicaro perlineiit magna alque utilis uberriroaqne cogniiio esl, quas definitiones, nisi per genera, spe^ cies, differentias, proprietitesque iracuveri». nullu»

degcnerarunt, ut non roagis ipsa inielliganlur quam unquam definitionibus lermimis iinpoiietur. Nam si

inlelligant, et inlelligentiae puritate tuiic beatiora ^ quid delinis, ex quo sit genere pr.mum tibi dicen-

smii, quolies sese intellcctibilibus applicarinl. Tcr-

lia Qtt^priTVKni species esl, qure circa corpora atque

eortim scicnliaoi cognitionemque versatur, id est

physiulogia, quae naluras corporum passionesque de-

clarai. Secunda vero, intollig bilium siibstantia, iie-

rito in medio collocata est, quod liabeat el corporum

animationem, ei quodammodo vivificaiioiiem, et in-

lellectibiiium considerationem coghiiionemque , ut

dictum est. Practic^ vero pbilosopbiae, qnam acli-

vam superius dici demonslraturo est, bujus quoqiie

iriplex est divisio. Est eniro prima qiiae sui curam

gerens cunctis sese erigit, exornal, augetque virtu-

tibus, niliil invita 9d(niuetis, qiio iion gaudeali nibil

duin e>l, atque in bocgcnus speciesque consumroata sunt. Nam cujuseunquc rei genus dixeris. ad qiiam rem illud dixeii , speciero facis. Ut si quid sii homo den- nias, dicas hominem esse aniinal. Igilur quoniam ad bomincm aptasli animal, genus esse animal, et ho- minen speciem a le declaratum est, sed non surficit sola generis in defiuitione monstralio. Si enim solum Miimal lioniiiiem esse dixeris, num poiius horoinem quam bovem asinumque aui equum deOniiione de- pinxeris? Prodest igitur etiam differeniias adbibere, per qttas id quod definies a speciebus aliis sejunga- tur, at dicas horoinero esse aniinal raiionale. El quoni »m sub eadcm differeniia plurcs freqiicnter spe-

13 IN PORPllYnnJM DIALOGUS I. 14

cics inTeniuntiir, ut sub rationali Deus atque lioino A ces^e est, Ibrum iif^i ip}iriyiiac, qui inscribitur d«

i*%l. iiiiiifiKlmiic nrnnpiialnlift ii&iift A<&1. iil iil Hirjiir. PrnnA<tiiiAiiiliiift . SfliiAiavii ItmnA» «^.^ ^ :.*

e!»i« uiiiissinius proprietaiis usus est, ut id dicat^ iiuod sola quam deQnis species, suuni propriumque rctineat. Fit ergo hujasroodi hominis definilio : Uomo est animal» id est geuus, homo vero species, ratio- nale, quod differentia esi, risus capax, quod pr<ir- prium est : accideniium Y^ro in deOnilionibus nullus iisus est. Prodest ergo in defiuitionibus harum quin* quererum cognilio, ut nec ea quae sunt utilia prittcr- miitas, nec ea quacnibilprxstantcuinnioditaiis, ad- jungas. Iii divisione vero tantum prodest, ut nisi per horum scientiam, nulla res recte distribui, secarique possit. Nam quae generum vel specierum recta dis- iriliutio divisione erit, ubi ifisariim quoe dividoiitur rerum nulla scicntiae cognitione dirigimur? Proba-

Proposiuoiiibus , adiioiavit. Omnes vero propositio nes cx sermonibus aliquid significaniibus compo- nuntur. Itaque liber quem dc decem praedicamentis scripsit, qux apud Graecos wmyQpioit dicuniur, dc primis renim nominibus significantibusque est. Vi- ditenim Aristoteles infiaitam niisceilamque esbc re- rum omnium, verborumque dispariiitatem, et ut eo* ruin ordinem reperirei, in decem primis scrm nbus, prima rerum genera significantibus, ompe quiJquid lilud vel rerum, vel sermonum poterat csse, colle- git. Sed Aristoteles hactenus. Speculatus autem Porphyrius si categoriae genera sunt rerum, rerum vero sermonumque diversitiis, speciebus, differctiiiis, propriisque insigniretur, videns eiiam quod acciden«

lionum vero veritas in his roaxime constituta est : B i^"*" ^^ categoriis magna vii esset (omnesenim c«t

mn^A ^» A« ^..« ^:«M:« iA »..^.1 .i:.:.i:. i «j Arifilnli*lpft in Hii«a nf>;in.im .»«.•»<. .i:..:.i:. • •

qood per ea qus dividis, id quod dividis, vel quid iliud probas. Nam Marcus Tuilius in Rlietoricorum primo, quoniam divisionem geoeruin, rausarum rite itqtie ordinate faciebaty ejus rei probjtionem ita esse debere per species generaque disposuit, cuin ait

easdemresaliissuperponi,aliissupponipos.*e,eisdem et subjecus et superposiiu esse non po*se. Hxc Tere

Aristoteles in duas priinum partes dividit, in acci^ dens atque substaniiam), et accidens in n.v.m roem- bra dis|»ersit, dicen*, aut subsiantiam e«se quamcuii- que illain reni, aut si accidens esset, quoniam aul qualitas, aut quantitas, aut ad aliquid, aut nbi, aut quando, aut jaccre, aut habere, aut racere esset, a«t

P*l»- J^rajlibat igitiir iios Porphyrius td beru» V6-

de utiliute ad tempus dicenda credidiinus. Tunc Fa- ''l^ i>na!n coguitionem hoc de generibus, speciebus, •ius : Valde miror, iDquit, cur inehoanti mihi Um ^ J^^^reutiis, propriis, accidentibusque traciatu. Sie subtilius inventas exercitatasque res edideris. Scd " '*^'*"'^. ^."™ *"^ apodiciliam dialecticamque rem dic. qua!SO, quodnam hoc totuin fuit consilium » Et *y"®8**^*^* pra?legantur, ante syllogisticam in pro- fgo, dicam tibi quod assuescendus aniinus auditoris P^*'^*^"'^"* P"»""» ^*^^ «'«» anl« proposUiones }q et mediocri Hibiiliiate imbuendus est, ut cum sese ^'^«^"'* P*"^ desudent, ante categorias iu Isago- hic primum exercuerit palasstra ingenii, quasi quo- *^1^ plurjmuni lab .reiit, qux de generibus, speciebus, daniffiodo prius luciatus, ea qu« sequentur sine ullo C ^»^^''®"'*^» propriis, accidentibusque censeniur, labore conficiat. Sed quid restet dicas licebit. Et Fa- ^^^^ ^** ^^ ^^^ ^^^^ ''®'^"* P*"^^ praKbare. Rect«

labore conficiat. Sed quid restet dicas licebit. Et Fa-

bius : Ordinem, inquit, re..|are arbiiror, si liene com-

meminL At<]ui, inquani, hic orde valde.eum inscri-

ptioiie conjuncttts est. Si enim alterum uoris, ambo

o«veris. Ordo umen est quod omnes post Porphy-

rium ingredientes ad logicam, bujus primum libelli

tracutores fueruni, quod priinus hic ad stmpliciu-

lem tenuiuUs usque progressus, quo procedentibus

viandum sil, prsparat. Aristoieles enini, quoiiiam

dialectic» at/|ue apodictic» dtsciplia» volebat poste-

r s ordinem scientiamque contradere, vidii apodi-

ciicam dialecticamqoe vim uno syllogismi ordine

coniineri. Scribil iuque primos resolutorios quos

Craci «v«XvT*xovf vocani, qui legendi essent aiite-

igitur ui filo quodam hic Purpbyrii liber^ primus le- genlibus studiorum prxgustator, et qiiodammodo initiator occurrit. Quod si in bac re, quod dictuai est^ sat est, rem etiam de iuscriptione eourecimus. Quo enim alio roelius quam introductionis oomine nuncupetur hic liber? Est namque ad eategorias Aristotelis iniroitus, et quaedam quasi janua venien- les admittiL Tum Faliiiis^ : Perge, quaeso te ; et si ejus boc propriura gcrmaffuihque opus est cullige. lioc,inquaro,indubiutura esi, omnibus enim Porphy- rii libri^ stylus hic convenit. Et raos hic Porphyrio est, tii iii his rebus quae suut ebscuris!im.'e, inirodu- ceiida quxtlam et praegusanda pr.icurrat, ut alio

quam aliquid dialeciic» lel apodicticae artis attiiigc- 1> ^"^^™ ^^^^^' ^® Categoricis syllogismis fecit, et de reni. Imprimis enim resolutoriis de ^ylloaismorum "^"'"* ^^^"^ ^*"* ^"^ *" philesophia gravia illustria-

reni. Imprimis enim resolutoriis de ^yllogismorum

ordine coroplexioneqoe et figuris tractatur. Et quo-

niam syUogismus genus est apodiciici et dialeciici

•Jilogismi. dialecticam in Topicis suis exercuii, apo-

dicticam in secundis resoluioriis ordinavit : horum

disciphna, quam ille in monsirandis syllogismisanie

••ncgerai, prius eUam in studiis lectiutur. Iiaqiie

l.nmi pnus resolulorii quam sccundi qui de apodi-

ctico syllogisroo, vel Topiea qu» de dialectico syllo-

gismo smm aecipiunlur. Traxit igitur Aristoteles dia.

lecticaro atque apodicticaro scientiam, adunaviique

in syllogismonui resolttioria dispuutione. Sed quo-

niini sTliogismnra ex pwpoiiicenibus consure ne-

que lersautur. Ei hoc aptid ^uperiores indubiutum eet, quibus nolle credere inscitia est. Tum Fabius : Resiat, inquit, ut ad qnam paftem philosophia du^ catur, ed sseras. Et ego : Dicam tibi : Quoniam ca- tegoriae ad propositroiieB apt ntur, sylogismi de pro- posiiionibus componnntur, apodictici vero Yel dia- leciici syllogismfi in logicae artis discipllna vertun- tur. Constat quoque caiegorias qux ad proposiiiones syllogismosque pertment, logicae scienthe esse cou- nexas. Quare introductlo quoque in categorias ad logicam scieatiam convenienter apuliitur. Quoniam ea qu» pnedicenda sunt explicui. nunc textus i|)6Jus ratio atque ordo videatur. Tum Fabius i l^iusoMaia

15

AN MANL. "TiEV. BOETII

I&

expltnttio sensut procedit id scire desidero, cur A Vfrtitiir. Animal enim et homo univoeom esi. Animil

ctim posset dicere : Gum necessarium sit, prsposie- rtto ordine, cum sit necessarium dixit. Et ^o : Quoniam» Inquam, nullum accidens esl, quod non substantia fundamenlo nitalur. Porro autem quid- quid ad ciijuslibet superjecii flrmitatem est, id ante- quam ipsum essel, fuisse necesse est : ut enim in domibus, nisi prius fundamenta subjicias, nulla un- quam fabrica, sic nisi prius substantiae fundamenta sint, nullt unquam accidentia superponentur. Opor* tet enim prius esse aliquid, ut formam qualitaiis ar- ripiai, nam necessarium qualitas est : non absurde igitur prius esse posuil, post etiam necessarium, id est post substantiam .qualitaiis nomen aptavit. Hic Fabius : Subtiltssime, inquit, et lucide, sed nunc ordo ipse operis textusque videatur.

Cum $U neee$$armm Menantij $ive ad An$totelit ea- tegorioif sive ad dfinitionit ditcpllnam, notte quid tit genuB^ quidve tpecieff quid differentia^ quid proprium^ quid aceidenff et omnino ad ea qum tunt divitionit^ 9el qua approbationit^ quorum utililat ett et magna eogmtiOf bremter l bi expUeare tentubo, Quce apud an- ttquot quiJem alte et magnifice qucetlionum gcnera propotita tunt, ego timptiei termone eum quadam eanjectura in ret eontideratione alia, itta expticabo me- diocriter.

Tunc ^o : Procdiximus quldem pauca superhis, sed vcl liis qaaedam addere, vel haec eadem rursus com- roemorare absurduro essc non arbitror. Totus autem fenSus talis est : Scribens ad Mennntium de utiliiate

enim animalis nomlne dicitur. Porro autem hominl nomen etiam convenit animalis, ut dictlur tnimal, uno ergo nomine animalis liomo et animal tppellt^ tur. Animalis vero difflnitio est, substantla tnimata sensibilis, quam si ad hominem vertas nlhil absar« dum feceris : poiest enim homo esse substantla ani« roata sensibilis, sed animal genus, homo vero spe- cies; univoce igitur genus ei species prxdicantur. ^quivoca vero qui fuerint, quoniam deflnitionibos differunt, et eorum quorum definitlones aliae sunt, alia est etiam substaniia : quorum alit substantia est* alia suiit etiam omnino genera, in his eisdem aequH vocis constat, quod neque genus, neque species po8« sit :iptarl : eteniro si quis hominem marmoreum et B hominem vivum hominis nomine appellei, idem no- mcn utrique fecerit substantiae, differeniia vero dif- finiiioque est dissiroilis. Porro autem bominis et sla- tux non uniim genus est, sed statuae inanimttum, hominis animaium. Qiiare constat quoniam nunquam sub eisdem generibus coniinentur quaccunque aequi- voce praedicantur. Quam vim nisi prius de generibu8« speciebus, propriis et differentiis notitiam scientiam* que perceperis, nullo nunquam tempore discernis. Idem Arlstoieles ait quid sintprimae substanii:e, quld secundac, et primas suhsiantias dicit esse individoo* rum corporum et singulorum, ut est Clcero, aul Plato, aut Socrates. Secundas vero substantiiks spe- cios appellivil, ui est homo, vel genera in quihua ipsoi spccies continentur, ut est antmal. Hsec igitur

libri, s-jmmatim pauca praedicit, quo elucubratior C ^igi praeibata generis specieique CognitionesciH non

possunt. Idem ait subslantiam ah tlia substantia, in eo quod substaniia sii, nulla differentia disgregari. Idem substantiae proprietates requiril, ut quasl lm« presso aliquo signo, sic proprieute nota, facilius qnid subsUntia sit invenire alque expedire po^&ilnus. Atque hoc idem in accidentibus fecit. Nam et quan- titatis el qualitatis et ad aliquid i^elationis propria collegit, et idem magna apud Ari»loleIem cura dili- gentiaque conspicitur. Videsne ut sese quinque harum rerum vis iu categori:i8 interscrat, et praedicamento- rum virtutibus inseparabilitercol!igelur?Non mendax igitur Porphyrius de hac cognitione, harum quinque reruin nobis in caiegorias, utilitafe promisil. Defiiii- tionis vero disiciplinam superius diximus praeter ge« nera , species , differentias et propria non possc ira- ctari. Sed quoniam sunt quaedam genera, qua> genus babere non possunt, ut est substantia, ct alia quac Aiisioieles in praedicamentis constituit, dicat quis hxc ad horom cognilionem niliil omnino prodesse, quod non iiit in his a genere trahenda definiiio, in quibus genus inveniri non posslt, quod si qua rea genus nou haberei, species non esset. Iloc ila posito ad gencralissimoruin generunr definitionem nihil ge« nera et species utilitaiis htbere. Ridicula mehercle atque absurda propositione. Praeter scientiam enim generum specierumque magis gencra illa generalissi- mt cognoscere qoi potis est,eum, hxc sola generum. Utecieruroqoe cognllio si amissa sii, nihll de generi-*

tnirous audiloris exercitatiorquc ad hxc capienda perveiiiai. Prodesse auiero ad Aristotelis categorias dicit, quod curo oroniuro serroonum significantium Tarietatero diversa reruro sumroa divideret, ct in sub- st.intiam atque accidens omnes res secaret atque dis- pergeret, accidens in novem secuit partes, quod su- perius demonstravi, et baec genera generalissima no- minavit, id est ycvtxfurorrot, quod super ista alia geiie- rt invcniri non possint. Igitur si sunt genera, sine speciebus esse non possunt. Si sub his species sup- ponuntur, differentiis non vacabunt. Quod ^i differen- tits retinent, propriis Indigebunt. Accidenti8.vero novem praedicamenta sunt. Quocirca non absurduro fuit hinc introductionem in praedicaroentt componi, ut de generibos, speciebus, differentiis, propriisque tracltrei, quae In ipsis praedicamentis inseparabillier videntnr inserta. Amplius. Quod Arisiotelica subtili- tas priusqoam ad praedicamentorom ordinem venire- tur, de aequivocis nnivocisque tractavit, dcflnit vero aequivoca sic : iEquivoca sunt quorum noroen solum commune esi, secunduro vero noroen substantiae alia ratio est, ut si qua suni, quae noroiue tantuin coro- rounicent, substantia vero dissiroilent : univoca vero quae sub eodero noroine ei sub eadero substantia coo- tiiientur. Omne igitur genus ad specicsqoae sunt sub ipso positae univoce praedictri potesl. Porro aulem quldquid ad quaslibet res nnivoce praedicatur, in his lolt dininitio una est, genus vero speciesque con-

n

IN PORPHYRIUM DIALOGUS I.

1S

bus speciebusque noscalurf In iilis igitur in quibus A separent, qualcs sunl formaniro, additum inmcn cquo

genus aliud supcrius inveniri non potest, nullius unquam tenninus dennitionis aptabitur, et in ipsius definitlone genera speciesque cessabunt, et solae diflerentlae prupriaque iliiu« lerminum denniiionis inrorroant. Cum enim id quod dicis. ab aliis rebus omnibos adjunctis differenliis segregaTeris, et pro- priis iroprcssis formam ejus flguramque monsirave- ris, geiius quod invenire non poteris perquircre non iaborcs. Sed in bis speciescl genera nou requiruniur, in quibus, quod ipsa generalissima sint genera, gcnus inveniri non queal. Purro autero in his quonim gonua est aliquid, nisi a genere definitio diicaiur, finis ejus definUionis vitiosa conclusione colligiiur. Accidens vero ad dcfirfhiones nihil prodesse non dubium est.

proprium binnibile, equum ab aliis sub eadem difTc- reiilia specicbus proprietatis ipsius separatione ixi- junxit. Repctcndum est igilur a primordio, quod gt^nera in definitionibus ao aliis generibus separant, diflTercntisD ab ipsis s; eciebus, qiiae sub eisdem gene- ribus positao snnt, propria a spcciebus, qune sub eis- dem differentiis supponuiiiur. Sed quoniaro plene de difnniiione iractatum est, probationis vel divisionis vim subiilitatemque tractemus. Sed oronis divisio duplex est, aut curo toturo corpus in difcrsa disjun- gis, aut curo genera per species distribuis. Si qais igitur baruro quinque reruni minus solers divisiones rerum faccre voluerit, non cst dubium quin eas per inscientiam sa*pe a speciebus in g(*nera solv.nt, quod

Definilio enim substantiam inforroare desideral, ac- B est faciu foedissimum, quod Hermagorae in priroa

cidens vero subsianliam non dcsignat. Accidens igi- tur in dcfinilione nihil prodest. Est itaqne necess:iria generis S{ ecicique cognitio, ut si generalissima non sint quae quisqne deflniturus csl, a genere definitio- nero trabat. Sl vero generalissiroa sinl, ejus gonus quaprere, quod inveniri non pote8t,non laboret. iEque enim vitiosum est vel In generalissimis genera quic- rere, vcl in subalternis generlbus a generibus defini- tionem docere supersedere. Differeniiae vcro et pro- pria, vel si roagis genera sonl, vel si subalterna, roaximam reilnent utilitaiem : el qAoniaro ad deflni- tlones quac periinentquaedam dicta sunt, pauca etiaro ie his Ipsis rationabilius subtiliusque colligerous. Sit genus animaly sit species bomo, sit differentia ratio-

Rheioricoruro dispuialione usu venil. In talcs enim crroris nebulas incidit, ul duo gencra sub acqualis generis parte ponerei. Quod si dlvisionis vim verita- lemque vidisset, et disciplinam generum, specierum- qiit, propriorum et differcntiarum recepisset, nun* quam lam insulsae divisionis errore vivacissime a Marco Tullioculparctur. In probationibiis vero tantui est hujus operis frucius, ut praeter bae^: nullius un^ quam rei pnssit proVenire (irobatio. Quid enim roon- st are digne queas, cdin cujus d.fferentias ncscias, idipsumqualesit scire non possis? Quid autem digne exsequeris, cujus si genns ncscias, cx quo idipsum fonte manet igiiores? Vcl quid in probationibus rn« tione possis oslendere, cnjus si specicro nescias.

nale vel mortale, sil propriuro risibile : accidens vero C idipsum de quo nliqnid probare vis, qiiid sil non

quoniam ad deflniliones incomroodum est praeter- roitiamus. Quisquis ergo speciero defiiiii, ita de ge- nere ab aliis earo generibus separat, ui si quis dicat quid est boroo? aniroal. Dicens enim animal, scpa- ravit boininem ab omnibus generibus quiecunqiie animalia non sunt. Si quis vero differentiam dicai, et eam ad speciem accomroodet, res sub eisdero gencri- boi per differentias segr.egav4t. Naro cuin dicis boroi- nero esse animal rationalc, curo etiam bos et cquus species animalis slnt, additum tamen rationale bo- mini, ab aliis sub eoiiem g<*nerc specicbus, hominis speciem segregavit atque distinxit : propria vero coha dedcris, res quae sunt suh eisdem, differentiis segre- gabis. Nam cum dixeris hinnibile vel risibitc, lllud

possis agnoscere? Quid si propiia praetermiltas ? nullas unquam res valcbis p opriae tcrmino probatio* nis includcre. At vero si non vim accideniium natu- ramqiie perspicias, cuih de cujusque substania tra- cies, inane accidcntis nomen aeque in deflnitionibus probationibusque misccbis. Iia his rebus cogniiis, in- tegra stabilisque divisio et dcflnitio permanebit, in- cognilis, debilis lababit et trunca probatio. IIxc so igiiur Porphyrius(non Viciorinu^) brevi'er.mediocri- lerque pron ittit exponere. Non enim introductionis vice fungerctur, si ea nobis aprimordio fundaret,ad qoae nobis bxc tam clara intrcductio praeparalur. Servat igitur iniroductionis modum doctissima par- citas disputandi, ui ingredientium viam ad obscuris<

est eqoi propriom, illud hominis. Et cum equus com D siroas reruni caligines aliquo quasi doctrinx suao

bove itqoe cane sob eadem differentia sii, qund Ir- rationabilia sunt oronia, adjecturo hinnibile a caDieris equom SQbeaderodiffcrentiaspeciebosdividit. Ilomo vero et Deos sob eadero differentia sunt, id est ra- tionall, quod utrique rationales sunt, quarovis horoo et Deos adjoncta mortali differenia separentur : proprioUmen, id est risibill, quod solus babel homd, natuTaliiig sobstantlaliosque disjungitur, quod in aliis rebosln qoibus nolla spccies tali differcntia separatnr roelios cognosci potest. Nam cum sub eadem diffe-

lumine teroperarct. Dicit cniro apud anti|uos alia et magniflca quaestione disseria, quae ipse nunc parce breviterque composult. Quid aiitem de his a priscis philosophiac tractatoribus dissertum sit, brcviier ip e tangit et prxterit. Tum Fabius : Quid illud, inqut, est? Etego : Hoc, inquam, quod ait se omninoprx- tcrroittere genera ipsa et S| ecics, utrum vere Mib- sistant, an intellectu solo et nienie teneaniur, an corporalia ista sint an incorporalia : el utruin scpa- raia, an ipsis sensibilibus juncla. De his sese, quoniam

rentla sint Irrationalia, equus, bos, canls, nec est ^alta esset disputatio, laccre promisit : nos autem ulla alia qoai eos separet differeniia substantialis. adbibito moderaiionis freno, mediocriter unum(|uod« Possunt enin acddentisesse differeniix, ea quaeeos qut tangamus,. Eorum ergo qux se transice et praB*

9 AN. M ANL. SEV. i:OETII fO

«eiinitlero p»lllcetiir, primt est quaestlo, atnim ge- A lur : liicorporaija esse nullus «lubiut, cuinque ipsa

oera ipsa et s pecies verae slnt, an in solis intellectibus» nuda inaniaque fingantur, quae quxslio hujusmodi est : QuonUm hominum multirormis est animus per lensuum (^ualitaiem res sensibus subjectas intelligt, ei cx his quadam speculatione concepta, viam sibi ad 'ncorpoi-alia intelligenda praemunit : ut cum singulos homines videam, eos quoque me vidisse cognoscam, ct qnla homincs sunt, me intellexisse profiiear. Hinc IgUur ducta intelligenfa, relut jam sensibilium co- gDitione roborata, sublimiori sese intellectu consi- deralionis cxtollii, el jam spcciem ipsam hominis, quae sub animali est posiia , et singulos homines Gontinet, suspicatur, ct illud incorporcum intclligit, ciijus anleparticulascorporales in singulis hominibus

nullis sensibus caplaniur, animi lainen qiialia sinl consideratione clarcscunt. Nam quia inco*poreonim, prima natura est, potest rcs incorporea parcns esse quodammodo corporcac. Gorporea Ycro incorporeis praeesse non poterunt , quod quontam substantia ge- nus est , corporale vero et incorporale species sunt substantiae , corporale non esse gcnus haec res de- clarat, quod substantiae, id est gcneri, incorporale supponitur. Quod si corporale esset genus , nunquam sub eo specics incorporea poneretur. Animadvertere igitur vohcmentissime , quam nnnquam quidquahi a te animadversum fuit. Genus ipsum quoniam spe- cies habet , species vcro dilTerentiis disjungantur, et proprietatibiis inrormenlur, quoniam guaedam spe-

sentiendis et iitelligendis assumpserat. Nam homi- B cies reperiuntur quae in contraria sub generis di^

nem quidem illum specialem, qui iios omnes intr.i SQt nomiiiis ambitum coercet, iion est diccrc corpo- ralem, qnippe quem sola mente intelligentiaque con- cepimus. Sic igitur roens rerum nixa primordiis altiori itqiie incorporabili intelligentiasublimaiur. Hinc ergo inimus non solum per sensibilia res incorporsnes Intelligendi est artirex, sed ctiam fingendi sibi atque etiam meniicndi. Indeenim ex forma cqui et hominis tbilsam centaurorum speciem sibi ipsa intelligentia comparavit. Has igitur meniis considerationes, quae • rerum sensu ad inielligentiam prorectae, vel intel- ligiintur, vel cerle finguntur. 4ayx«(riqtc Graeci dicunt, t iiobis visa poterunt nominari. Ita ergo nunc de gcneribus, speciebus et cxteris quaerunt, uttum haec

visione contrarias obtinent vircs : ut sub animaii raiionale atque irrationale coniraria sunt, sub ra- lionali, mortale atque immoriale, ei haec quoque contraria. Qiiaeritur, si animal solitarip intelleclu nc- que ralionale neque irrationale sit , unde hae difle- rentiae in spcciebus naiae sint , quae in gcnere anle non fuerant? Qiiod si genus , id est animal utra^^qne res in se habei , ut et radonale el irrationale sit, in uno eodemque duo contraria eveniunt , quod est iiu* possibile. Mtingam igitur breviter qui-stionem , et dicam qiiod non genus utrumqne sit , id est ratlo- nale vel irraiionaley vel quidquid aliud intcr se spe- cies per contrarietat^s dividuni, sed vi sua et potes- tate geniis hoc conlinet, ipsum vero nihil horuin

vere subsisteniia, et quodammodo rssentia constan- G est. Iia ergo genus tale cst, ul ipsum neque incor-

liaque intelliganlur, ut a corporibus singulis vere atque integre ductam bominis speciem inielligamus, an certe quadam animi imaginatione fingantur, ut ille Horatii versus est : Humano capiti cervicem pictor equinam jungere si velit, quod neque cst, neque esse poterii,scd sola falsa mcntis consideratione fingitur. Nhnis acuta et siibtilis inquisitio, atque ad rem maxime profuiura. Sciendaenim sunt, utrum vere sint :nec csset de his disputatio consideratioque si non sint. Sed si refum veritatem atqueintegriialem perpendas, n^n est dubium quin verae sint. Nam cum res omnes qua: ver.c sunt, sine his quinque esse non possint, has i^sas quinque res vere intellecias esse non dubi- les. Sunt autem in rebus omnibus congluiinatae et

porulc , neque corporale sit , utrumque tamcn ex se possii efficcre, quod secundo libro melius liquebii. Species vero ali;i8 corporalis, alias incorporalis est. Nam si hominem sub substantia ponas , corporalem speciem posui&ti, sin Deum incorporalem. Eodem modo eiiam differentiae. Nam si corporales vel in- corporales species dividunt, erunt ali.is incorpora- ies , alio tempore corporales : ul si dicas quadrupcs ad bipedem, corporalis diflerenlia est, sed raiionalis ad irralionalem , incorporalis esl diffcrenl'a, el pro- pria nihilominus eodem mcdo. Nam aequale speciei cum proprium fuerit , si incorporalis crit species , incorporalti erit proprium , siu corporalis , corpo- rale vindicabitur. Et accidens eodem modo. Nam si

qnndammodo conjunciae atque compactae. Gur enim ^ incorporalibus quidem accidit incorporale esse, ma-

Aristoteles de primis decem sermonibus genera rerum

signiflcaniihiis disputarei? vel eorum differentias,

propriaque colligeret, et principaliter de accidentibus

dissereret, nisi liacc in rebus intimata et quodanimo-

do adunala vidisset? Quod si ita est, non est dubium

quin verae sini, et certa animi conslderatione tenean-

tur, quod Ipsius quoque Porphyrii prpbatur assensu.

Nam quasi jam probato, et scito quod ila vere sub-

sistant, aliam quaestionem inferre non dubitai, cum

dicit : An corporalia ista sint, an incorporalia. Quae

oimis esset frivola aique absurda quaestlo, uirum

essent corporalia, nisi prias esset constaret. Hae^

(^uoque non mediocrilcr utilis inqiiisiiio ita rcsolvi-

nifestuin est ot in animo accidens esi scicntia , In- corporalis scilicet. Gorporalibus vero quae accidunt, corporalia esse manifestum est : ut si quis dicat ac- cidens me babere capillum crispum. Sic igitiir genus neutrum perseipsiim est, sed ulrasque res ex seipso efficere potest , specics , differentias , propria el ac- cidentia, ut accepta in contrarias species fueriiit, proinde vel corporalia vel incorporalia vocabuntur. Sed sunt quibus boc ipsum integrum videri possit , ei hxc solum incorporalia esse diffiniunt, qui sic dicant, non considerari genus in eo qnod suapte iia- tura constat, sed in eo quod genus sii. Iiaque si siib- st.nnt-a cenus est , non consideratur in c^) qiiod sub

il

m P0RP11YRI13M DIALOGUS U

n

sianiia est, seJ in eo quod sub se species babet. A Inis speciebusque , e( cietcris quae?is traciari pos»

Ilem 81 species (orporeum et incorporeumesi, non in eo qood Deus vel homo dic.tur, cons derMilur, sed iii en quod est sob generew Eodem modo etiam diffe- retiti:e non consideranlur in eo quod bipes vel qua* drupcs 8il,'8ed- in eo quod est differenlta. Nam quadnipes boc ipsum nulla differeniia est , nisi sit bipes a quo differat. Itaqiie non quadnipes vei b'pes re^picitur, sed id quod medium est in bipede et qua- drupedc, id est differentia. Ct de proprio idem. Nam quod cujuscunque esi proprum, in eo proprium con- sideralur, quod ejus cujus diciiur esse proprium spe- ciei 8olius esl. N.*im risibile non in eo esl proprium lioniinis quod ri>us est , sed in eo qund soliis liomo |)otest riJere : qus manifeste incorporalia esse iiida-

sint. Sunt euim illa (ut ipse ail) gravioris tractatus, qiiaiii doctrinam a Peripateiicis acceptam . id est ab Aristotelicis , sc sequi coufessus est. Naai Sloici qui de bis quoque rebus tractare voiuerunt, non om- n no a Porpliyrio suscipiuntur, alque ideo ait se a Pcripateticis raiioneni disputaironis accipere. Tunc mc Fiibius ita percunctalus : Quid est , inquit, quod dudum dixeras, cum a te de incorporalibus tracta- relur, esse quasdam incorporaliiales qux circa c ir- pus semper bonsisterent, ut sunt piiinx incorpora-* liiates post terminos, quse esi bxc incorporaliias , aot quos lerminos dicis? non enim inlelliji^o. Et ego, longus, inquam, tractatus cst, et nibil nob^ ad Iianc rem quam quaerimus profuturus. SeJ dicam brevitcr

bilaiam est. Dcinde accidentia proinde sunt, qualia B terminos me dixisse cxircmiiatcs carum qux in geo-

fuerunt ea quibus accidont , ut soperius dictum est : 8ed bi probare videnlur boc ipsiiis Porpbyrii sen- teuti;i,qui, vcluii jani probato quod incorporea sinl, iia ait : Ei uirum separjia, an ipsis semibilibus functa; quod si esse lixc aliquando corporalia eisli- tisset, absurdum essei quaerere utrum corporalia sejuncia essenl a sensibilibus an juncta , cum sensi- biUa ipsa sini corporea. Talis autem e t quaes:io, ut quoniam quxdani incorporales sunt res, qux om- Dino corpora non patiuntiir, ul aiiimal vel Dcus: quxdam vero qux sine corporbus esse non possnnl, ut prima posi terminos incorporaliias ; quxdum au- lem quae in corporibus sunt , et praeter corpora se.-e esse paiiuntur, ut anima ; quarriiur ergo bx quinque

metria sunt (igurarum : de incorporalitaic vero quas circa terminos consiat , si M crobii Tbeodosii do- ctissiini viri primum libruni quem de Somno Scipio- nis (omposuit in manibus sunipseris , plenius ubc- riusque cognosres. Sed nunc ad sequenlia transeu- inus. Tiinc Fabius, ut placet, inquit, siinulquc sic incipit

DC GF.NERC. Videlur enm neque gcnut, neque tpecies, $implici' ter appellari , id est uno modo, Genus namque dicilur quorumdam ad te invicem , et ad aliquem quodam modo te habenlium coUeclio , per quam Dardanidum dicilur genut, Dicilur rursut genut uniutcujutque getteralionit principium , aut a generante , aut ab to

res ei quo incorporalitatis sinl genere, utrum eorum C toco in quo qujt geuilut ett

qux omnino 8epar.intur a corpore» an eorum qux a corporibus separari non possunt , an qu» jungantur aliqiioties et aliquoties sogrcgenlur. Videiur autcm qiiod et segregari et jungi possint. Nam quaiiJo c r- poralium divisio per genera in spccies fit , et eorum propria et differentix nominanlur, baec scilicet scn- sibilia , id est corporalia esse non dubium esi. Curo ▼ero de incorporalibus rebus iractalus babetur, et per ea ipsa dividuntur quae corpore carent, circa corporalla versantur. Quod si hoc est , noii est du- bium qnod quinque bxc ex eodem sint gcnere, quod ei praiier corpora separaluin esse possit, ei cor- poribus jungi patiatur, sed ita, ui si corporibus juncta fuerint, inseparabilia a corporibus sint. Si

Cxtera, inquit, Tere nota sunt. Tunc ego : Si vim prlus aequivocalionis aspicias , divisioncm gencri^ diligenter agnosces. Placet enim generis nomen cum sibi subjectis xquivoce nominari. ifiquivoca vero sunt , quae cum nomine una sint , lor.ge divepsa sub- siantiae ratione et difflnitionis discreta sunt, ut si quislianc, verbi gratia, statuam Veneris appellei. Congruunt igitur Venus ipsa ct slalua Vcneris unius nuncupatione vocabuli, quod ulrique Veneris nomen est. Si quis vero quid sit utrumque definiat, longe aliam vere Veneris, aliam laplJis, rationem defini- tionemque constiluet. Spcculaniibus igiiur illa esso acquivoca , quas uno vocabulo appellentur, definiiio- nibos vero diversis constituantur, clarescct ( ut opi<

vero incorporalibiis, nunqoam ab incorporalibus se- ^ Qor) participaiio geoeris quam Porpliyrius fecit prac-

parentur, et utrasque in se contlneant potesutes. Nam si corporalibus junguntur, lal a sunl, qualis illa prima post terminos incorporaliias , quao nunquam disreJit a corpore : si vero incorporalibus, talia sunty qoalis cst animus, qui nunquam corpori co{)ulatur. Haec se igitur tacere Porpbyrius polliciius , brevuer mediocriterque superbis rebiis tractare promittit, habiu ia res alia consideratione aut conjectura, good simile esi ae si diceret : Quoniam baec ad pra;- dicamenta, et ad definitiooes» et ad divisiones» et ad probationet pertinent, ideo baec tractaiurus assumo, et eatenns de bis disseram , (;uatenu8 supradicUs rebus proficiunt ^ non qualenus de «his ipsis ^cnc.i-

visa. Omne enim quidquid a genere in spccies duci- tur, unlvocum , non aequivocum esi. Univocum est » quod et eodem nomine vocari , et eadem denaitione consiitui polest, ut et animal genus, humo vero species , sed idem bomo animal est* Gcnus igiiur et species, id est animal atque homo possunt unius animalis nomine nuncupaii, ut uiromque animal ▼ocetur, sed eadem definitionibus non discrepant. Nam si definitionem reddas-animalis, dicns id esse animal , quod est sobstantia animaia sensibilis : qoam definitionem si ad hominem verUs , uon erit absurdimi dicere hominem subsUntiam csse anima- (im atque sensibilem sicutanima^, scd boc suje?

t3

AN. MA?(L. SEV. DOETII

2;

rius diciiMn esi. Si onim ttiiivoca siini, quae uno no- A cognaiionem demonsirct, e( per babitodinem qu,^ min6 alque eadem deflniiione consiituanUn*, aequi- dammodo ad nliqvem colligatam , lineam gencris

voca Tero qiiae uno nomine sunt , ei non sunt sub ana defiiiitione substantiaB , quidquid univocom est , ut animal genos ad tvas species esi , In bis genera specicsqoe fersantur : quidquid apquivocam est , ut aries , namque plura significans aequivocum est , sed non rensetur pariicipaiione generis et ^peciei , non e>t in eis lalis participatio, ut speciebus et generibus censeaniur.Quxenimerii in hisgeiierisspecieiqueco- gnitio, in quibiis substantiae definitioatque inlegerrima raiio disgregaiur ? lia ergo Porphyrius nomen generis iii tres dividit formas, sed ut aequivoca, non ut univo- ea , id est ut hae formae uno quidem generis nomine contineantur, sui autem proprietnie disgregala dis-

ductumque designet, Sequiiur crgo, et id planiua lucidlusque significat , cum dicii : Dicltor rursiis ge- nos cujuscuoque generationis priricipium, aut a ge- nerante, aul ab eo loco in quo quis geniius esl. Id ip- sum latius expedit quod superius stri* to et sentuoso brevitatis vinculo coll gnverat. Dicit enini rursus ge- nus dici , aut a generatione , id est a quo quis geni- tus est, aut ab eo loco in quo quis natus est. Sod rursus particula , si ad hoc connectatur, quod ait aut ab eo in quo quis genitns esl , Intellecius non titu- bat, ut sit ordo. Diciiur genus uniuscujusque iiati- vilatis principium, ant a gencranle, aut rnrsus ab eo loco in quo quis genilus est, vel ccrte erii sim-

sentiant: et hoc modo illud in tres dividit parles, B pHcier cxpositio, si priorem generis significationem.

ut dicat vocari semel genus eorum inter se plurimo- rumqiie collectlo , qui ab uno quocunque numen ge- neris trabuiit, ut Romani a Homulo trahentes ge- nus , ex eodein genere esse dicuntur. Secundo Tcro loco dici genus affirmat , uniuscujusque generaiionis principium , aui a gcnerante , aut a loco in quo quis geniius est , ut iCnenm ab Anchise et genere dici- mus Cisc Trojanum. Teriiiim vero gcniisdiciiur illud cui species su. punilur. Yictorinus vero duo supe- riora gcnera in unum redigii. Nam et multitudinis congrucniiam in'er se per eamdem geneils nuncu- pationcm , el quorumcumque a genere lineam et lo- cum in quo quis natus est uno generis vocabulo el destgnatione esse declarat. Addit autem ipse quod

id cst quorurndam ad aliquem quodammodo se ha- benlium coralionem , ad solius cognalionem muhi- ludinis accipiamus : lineoe vcro ductum et loci gc- neraiionem in inreriori significatione distribui, ita tamen ul una quodammodo generis significatione, ct muliiiudinis cognaiionem , et a generante lineam , ei loci nativilatem signlHcet. ilxc enim omnia de soU cujuslibet noininatione tractantur. Quare non absur- dum est omnia quac ad orium geuitalem cujuslibel p rtineant una significatione generis coniineri. Pro- prie tainen ct Simpticissimac expositionis est qnatuor significationes generis constituisse Victorinum, ut ad trcs Porphyrii unam ipse ad Jiderit , et hcnesium genus causae , ut sint generis hae qnatuor significa-

soli Laiinae linguac congruere possit : dicit enim se- ^ tiones , multitudinis cognal o , lineae ductus , genus

cundo modo genus dici , ul est genus causae hone- sluro : quae genera causarum Graeci in rhetorica arte genera esse non putanl, sed vxiifAoeTK vocant , id esl figuras. Genera autem lola principalia accipiunl , de- ' monsirativum, deliberaiivuro et judiciale. Quas ipsa f c3ii rhetorices vocanl , id est species rhetoricae , ge- nera vero causarum nos dicimus. Teriium vero"^ ge- iius est id quod Porphyrius ponit , id est sub qiio differentiis distributae spocies supponuntur. Sed quo- niam de lertio genere tractiturus est, Yictorini cul- pam, vel, si ita conlin;;ii, emendaiionem aequi boni- que raciamus. Nunc ergo ad priorem apud Yictori- num generis significaiionein reveriamur, et ejus ut sunt verba enodanda atque expfananda sumamus. Ge- nns namqiie, inquil, diciiur quorumdam ad se invicem et ad aliquem quodammo.Io se habentiuin collectio. Hlc ergo uirumque monstravit, et cognationem inler se multitudinis et lineae ductum. Nam cnm dicil ge- nus quorumdam collectionem ad se invicem quo- dammodo habeniiam , id est aliqua inter se cogna* iione junctorum , cognationes monsirat : et quod ad- didit , et ad aliqnem , gencris lineam significat, quam singiili contingentes , el ad unuro sese ipsius gene- rationis applicatione jongentes , plures ex endem 1i- nea Juiicti atque cognali sunt, ut sit hic ordo : Genus dicitur qiiorumdam collectio ad se invicem quodam- roodo et ad aliquem habenlium , id esl ad alicujus Uneam per genus contingentium, ut per collectionem

D

causae, gt^niis specierum. Seijuiiur secunda generis d.visio apud Viciorinum , ut est genus causae quaa Graeci (ut dictum est) non genera sed (rx^/^ocra V0'> cant. Teriise vero significationis generis hic modus est , genus dici cui supponitur species , id est genus illud a quo species derivantur, quod ait ad superio- rum forlasse srmililudinem aequitalcmque disposi- lum. Sic'enim genus speciebus suis principium <-st , ut Romulns his qui ab eo cognati sunt junctique Ro* mani. Ilem eodero modo nomen Romuli Romanos omnes contincl, quemadmodum nomlhe goneris spc- cies continentiir. Nam slcut a Dardano Dardauidae prioris nomcn Dardani in sese ipsos posteriores ac- cipiunt : ita et animal , cum , verbi grata , species habeat hominem atque eqnum , equus scilicet aique bomo animalis in se uocabulum cnpere , ut dicantur ipsa animalia, nou recusant. Eodem igitur modo spe- cies sub generibus conlinentur, quemadmodnm co- gnati homines sub illo a quo illam cognaiionem forte Iraxerunl. Nam et genus speciebus priucipium cst, et plurimarum in se specierum collcclivum cst. Rur- sus primum cognaiionis nomen et ip-ius gon< raiio- nis est principium , et in illius solius vocabulo di- versitas hominurn vocahuli et generis partlcipatione colligitur, atque hoc est quod ait his verbis : Aliter dicitur genus cui supponuntur species , juxta &imili- tudinem forte superiorum appellatum : etenim prin- cipium quoddam est gcnus his quae sub ipso suni , el

25 liN rORPnTRIUM DIALOGUS I. 26

Tideiur muUitudinem continere omnium quse sub se A ordinem omnia, ut Id quod eligilur et rejicilur dis-

sunt. Sed cnutissime est additum , videiur. Si enim nikil haec omnia distarent, una signiflcatio ge- neris esset, et ea qux In species funditur, et en qux in cognaiione dividiiur. Sed est inter hxc gencrn lalis diTersitas » et quod genera canim spe- tierum, qiiae siib se habent alias spccies, xquae- vis speciebus asqualiter sunt genera. lloinlnem eniin et equum, qui sub animali sunt, neutrum neutro possumiis dicere prius, quantum pertinet ad tempus, incboationemque uasceiidi. Nam si qua res uiia sit prior, aUera posterior, et eas sub unius- cujusque generis nomine quis Telit aptare, non poterit. Genus enlm speciebus suis xqualiter genus esl. Quod si genss speciebus suis aeqiialiier genus

tinguatur. Sed llla qux rejicienda atque explodenda sunt prius dicunlur. Illud vcro quod disscrendum traciandumque capitiir poslerius nominalur, ut hic illa posierior generis signiflcatio posila est , quam disserendam accepturus prius deflniendam, et lcr- mino quodam circumscrtbendam demonstrandamque suscepit. Omnis enim res ni^i quod prius sit , con- sliteril, ejus traciatus vacuus modo speculaiionia habcbitur. Deflnit igitur genus sic : Genus esse, quod ad plures differentias specie disiantes in eo quod quid sit praedlcatur, velut animal, qu» difflnitio lalis est: Omnia qu» distant, habent inter se quamdam differemiam qua distare et differre fidentiir. Porro auiem si quod sit genus, et sub eo species suppona-

est , species ipsae ejus ordinis inter se xquali tem- B tur, duas tcI plures neeesse est species poni sub

pore oriuque censentur. At vero in geiieribus quae cognationes efficiunt non ila esl. Quisquis enim fuit Capis pater, qui Capuam condidit, si solum filium Capim progenuit, et ab co uno Capuanorum co- gnatio junctioque manavil , distat a gcnere cujus species supponuntur, quod genu^ uni speciei genus esse numquam poiesi nisi pluribos , quod qooniam est idoneum genus illud , id est principium cogna- tionum etiam ab uno fiUo colUgere et congregarc co- gnationem , qond genus per spccies ducluin facere non polest , nisl plures species supponantur. Con- stat in hoc distare genus quoJ cognntionem coliigit , et a quo sp'ecie8 dividuntur. Potest autem disiare in hoc etiam quod genus, id est prlncipiom cognaiionis

Cfenere, quoniam unius Si^eciei genus esse Ron po« tesi. Sed si pIorim?R species erunt , aliqua iiccesse est differentia dividantur, aliter enim phires esse non possunt. Nam si niliil dislent, non erunt plures species. et nomen generis perii. Constal igitur eas sub genere poni species, qux difffrenliis distribu»» plures numero ipsarum differe.niarum divisiooM)U8 componaniur. Ergo, quoniam superius dictum est i« omnibus deflnilionibus a geiiere dermilionis trahen- dum esse principium, si quam cujuslibet speciera definire volueris, genus primo necessario nominabis, et ad illain speciem quam definis, generis nnmcQ prius aptubis. Et hoc illam principaliter dicis esse, quod est illud geiius sub quo ipsa species qu»in de«

potest habere. sub se duos , ex se non aeqoali tem- G finis est posiia. Post autem differenilis propriisqiio

poris condiiione progenitos , sed alium posterioris

ortos , alium vero seniorls , quod in generibus , spe-

ciebusqoe non convenli. Nam ( ut superius dictum

C8t)species ntsi sibi xqiiales fuerint non merito,

sed liatura ,* siib genere poni non possonl. His igitur

expedilis scquiuir

Totiei igitur de genere dicto^ de poHrema iignifi» tatione tHter philoiopho» ditpulatio e$t^ quod defi- nientet ita deetarant : Genut este quod ad plurimat differentiat tpetie dittantet in eo quod quid tii^ prtS' dicefur.

Quod dicit toties, tertio demonslrure vult, alque boc propter lucidam operis seriem admissum csl,4il, quoniam geniis pluriinoruro nomeu est, omnis ejiis

eam ab allis circumscriplione quadam definiiionia cxcludis. Nam si dicis animal csse homincm , aniinal genus est, species vcro homo. Nomcn igiiur auiina- lis, id est generis de hominc, id cst spccie pracdi- casti, cum dixeris hominem csse aiiimal. Quod si nomen generis in definiiionibus ad unain spcciein di- cere posses, de ea nomen generis prx^dicares : spc- cies autem ul non xquali modo gencribuii suis spe- cies siiit, nibil vetat, imo eiiam necesse cst semper quxcunque sunt gencra de sibi subjeciis speciebus in definilionibus, vel in quibuslibet inlcrrogationibus praedicari. Sedquoniam prxdicaiur genus de specie* bus, quoinodo prxdicaiur agnoscendum est. Nam si dixeiis quid est homo, el aliqnis responderit, ani-

primum slgnificatio dicereiur, ut de qiia d sputan- *^ mal , bene et iniegrc rcspondisse videiur, el certe.

Nam cum tu quid sil lionio inlcrrogaveris, illc re- sponJU animal, gcnus scilicci dc specie io eo quod quid sit species prxdicatur. Nam tu quid essut spe- cies interrogasti : ille vcro in co quod quid sit spe- cies de qua interrogasli , animalis liomen, id cst genus accoinmodavit. Plena igiiur et propria dermilio facta est gcneris, hoc esse genus, quud ad pluritnas differentias specie disiantes in e>) quod quid sii ap« pellalur, ut nnimal : animal cnim ad homincm , equum , bovem , corvum , aiiguem , et alia plura qux differentiis speciibusqne differunl, in eo quod quid sit appellatur. Scd uirum sic dixil geiius esse, quod ad plurimas spccies diflcrentia distuntes in eo quod.

dum esset, aUis rejectis, eligerelur. Quod ait hoc modo, coro toties, id cst lertio genus dicatur apud I hilosophos unde ipBC tractalurus est de poslrema generis significatione quam dixii, id est de illo ge- nere quod sab se species habei disputatio considera- tioque vertitur. At vero de superioribus generibus, id est de cognatione et loco in quo quis genitus est , aut historicororo , aut poeiarum exspectaiio est, secundi Tero generis rhetorum , lertii philosophorum consi- deratio est. Etiam hic in disputationibus ordo est , qnod cum ineiderint res quae muUis possint nomini« bus nuncapari, et de uno quocunque eorum vocabiilo iractari disserique necesse sit, ducuntur prius in

«7

AN. MANL. SEV. BOETII

m.^

qoid sil prardlcetur, ftn sic dixil gcnus esfe, quod ad A quoniam et in niagis gencriljus, et in mngis specie-

pturimas genus differeniias specie dislintes in eo quod quid sit prxdieetur, niliil interest. Nam sive difTerentiae specie distcnt, sive species diflerentiis disient, ntrumque idem est. Nam sive rationale et Irrationale qux sunt differentiae, specie liominis, verbi gratia , atqne equi dislent , sive species bomo atque equus differenlia ralionali atque irrationali dividnntur et distent, nibil inlerest. Quare plcna perfcctaque facta est generis divlsio. Scd dcfiniiiones duplicibus modis fiunt : una enim dennilio est, quae (sicul dicium est) a genere trabitur. Scd quoniam sont quaedam genera magis, quac super se gcnus aliud baberc non possunl, ut sunt praedicamenta decera qux Arisloteles consiituit; eorum igilur definiiio quae

i)us, et in siibalteniis generibus, ei in subaliernis speciebus una alque eadcm est, ei biijus pariii.ipa- tlonis iuvenri genus non poterat, liaec dennilio ge- neris quie facti est, non a gencre iracta esi, scd subscriptiva ratio et demonstraliva et dcsignatlva quodammodo generis est redditn. Hic Fabius : Sub- tiliier, melicrcie, et quod uunquam fere anlebac au- divimus, sed pergc, q.uxso ta. J.im en m cerlant si- dera quodaminodn, et nox lnce superatur. Tunc ego: Sequiiur rerum oninlum priina brevisque divisio. Ita enim ait :

Eorum quce dlcuntur^ alia ad proprUtatem dicuntur, iitut iunt omnia individua, ui est Socrates, et hoc tt itlud, Alia quce ad muUitudinem , ut sunt genera , spe^

baberi potest, quorura genus inveniri non poiesi ^ B cies^ et differei.tice ^ et propria, el accidentia, Hcee

quod omnium quxcunque suit ip^a sunl genera. Uorum ergo quos Graeci x.iroypafOJi Xoyovc dicunt, Laiini subscriptivas rationcs dlcere possunl, reddc' mus. Subscriptivae autem rationes sunt demonstra- tivae et quodammodo insignitivx proprietatis iilius rei, quse cum ipsa generalissima sil, et genus ejus nu'lum reperirl possit, eam lamcn definire necesse est : et Arisioteles, quoniam substantiam genus ge- neralissimum definire vulebat , ei ejus nullum genus poierai invenire, proprietatem quamdam et demon- strationem subscripiionemque ipsius rei dicit esse subjcclum. Siibstaniia enim omnibus subjecta est. Accidens en'm quod in novero dividit partes, praeter substaniiam esse non potest, atquc ideo omnia qux-

enim communiter non unius propria appellationis sunt. Est enm genus ut animal^ species ut liomo, differentia ut rationale^ proprium ut risibile^ accidens ut album , sedere, Ab his iyilur qucc ad unitatem dicuntur differt genus , quod genus est quod de pluribus prcedicatur. Brevis (ui supra dicium c t) et disiincta divlsio. Omnlsenim res, aui unius rei nomen est, aut piuri- maruin, et bocest quod ait : Eorum qux dicuntur alia ad unitatem dicuntur, sicut sunt omnia indiviilua» Quid autem sit breviter explicandum est. Omnc ge- nus, quoniam sub se spccies habei, scecics vero differenliis disjungunlur, el proprietalibus explican- tur. Accldunt autem in speciebus accidentia secundo loco, principaliter vero in individuis qux sunt sub

cunque dcfinienda sunl, si genus noo babeant, eo- G speclebus. Qnid autem sii posterius dicendum est.

ruro subscriptlvam quamdam et dcmonstrativam ra- lionem reddi necesse esi. Sic igiiur nunc genus, quonlam rem ipsaro definicndam pulabat, nonduxit a generc definitionem, sed dedii quarodam gene- ris demonstraiiouem proprietaiemiue. Dico auiem quod Porpbyrius vel subalternordm generum, vel illorum quac generalissima sunt, banc dederil defi- nilionem, et quodamroodo subscriptionero deroon- fitrationemquc. Nam si quod genus babet aliud genus, et item boc ipSum aliud, et item aliud, si niillum erit snpra genus, qtiod genus non babent, in infinl- tum procedit ratio. Sin vero babucrit, necesse est quoque istam definitionem apcrte ordiuateque con- gruere. Dico autem genus non animal animali , neque

Gcn ra igitjr et de speciebus dicuntur, et de diffe- reuiiis quae ipsas speclcs dis r buunt, el de propriis quae spccies componuut , et de bis accideniibus qujc cum principaliter in individuis fuerint, in speciebus esse dicuntur : hoc autem roo:istremus exemplis. et sit nobis genus animal, sit s.)ecies homo, sit dif- ferentia ratonale, sit proprium risibile, sit accidens stans vel arobulans, vel aliquid in roensura ror, oris^ ul tripedalis. Auimal ergo quod geuus esl, dicilur de specle, id est de homine. Dicis enifn horoinera esse animal. Porro autem de speciei differentia ni- hilominui dicis genus. Dicis enim rationale esse ani« ntal*. Nihil autem probibet eodero modo ei de proprio genus dicerc. Nam sl dlcas quid est risibile, non

quod homo spccies sit homini , alque eqtius equo : D absurdum est animal noroinnre. Accidentia vero hoc

sed illud quo ipsuro animal borolni atque equo genus est, animal enim ipsum per sese nulli genus est, ne- que homo ipsum per scse ulli species est, neque fequus ipsum per sese ulli species est, sed sunt ge- nera et species ad alierius participationem. Nam, quoniam sub animali est equus atque horoo, non ad seipsuro animal genus est, sed ad equum atque ho- minem. Et item species quae vocantur, homo soilicet aiqiie equus, non ad equiim atque hominero , sed ad animal species sunt. Dico igitur genus ct species non ipsas substanlias in quibus genus et specics sunt', sed ipsam participationem priorum ad subterlores, el subleriorum a<l i>riorcs. Ilacc igitur participatio.

modo principaliier in individnis, secundo Vero loco sunt iii speciebus. Nam si quis dicat singulos boroi- nes, utpula Ciceronem sedere vel siare, vel quod aliud iibet, in specie horoinis eadeio quoque conve-. nire necesse est. Nam si Cicero sedet, sedet eiiam hoino. Si Cicero ambulal , ambulat etiam bomo, Lrgo bi qua accidentia venerinl ab iudividuis, et ea iracta in speciebus consedcrint , ad ipsa quoque accidentia dici poterit genus. Quid est enim ambulans , si quis interroget? roerito aniroal dicitur., Nibil eniro ani- bulare nisi aniroal potest. Porro autem sub specie- bus individua sunt, ui Cicero et Virgilius siib lio- mine ad qiuc individua gcnus speciei prxdicaci

Zi

AN. IIANL.

anicnaniibas sub auiinali posuimus. DiflTerentia , ut A ralionale qua species, scilicet hominis a9 irrationali Jisial animali. Pn^prium, ut risibile, quod nu'lum aliud animal , neque rationale, neque irralionale ha- bei. Nulium enim animal ridet, nisi sohis homo. Quare cum qiuedam coelestium potesiatum nnimalia rationabilia sinl, eorum tamen proprium risibile non est, qttoniam non rident. Recte igitur risibile solius bomiiiis proprium prxdicatur. Accidens, album, ni- grum et sedere, quoniam in subsiantia hominum non sunl, merito accidentia nominantur. Nam si substm- tiae ciijuscunque speciei interessef, id quod accidens dicimus, interempto accidenli periret eiinm cjus spe- ciei substantia cui accidiU Nam quoniam rationale in hominis substantia est, si rationabilitas interimatur, hominis quoque subsianlia necessaiio periiura est. B Ideirco, quoniam in ipsius speciei substania nalura- qiie versatur. At Tero album et nigrum, vel quaecun- qtie sunt accidentia si iuterimas, species ipsa in qua illa accidebant, manet. Nam nequu omnis homo can- didus. neque omnis niger cst, et cui alterutra defue- Hiit cjus species non peribit. Atque idclrco h;rc acci- deniia, feliiti iion innata in substantia, sed a foris venieiitia recte nominata sunt.. Nunc orgo, quoniam qiiid sit genus ost.eodilur, et ca quac ad unitatcm di- cunlur, ab iis qu» de pfurimis prxdicanlur distinxit atquc distribuil, ipsius generis differeniias, vel ab his quae ad unitaleni dicuniur, vel ab eis qu£ ad plura- lilateni congruunt, id est dilTerentia, specie, proprio, accdentique declarai, et dicit genus ab illis quae ad Bola individua prasdicantur, id esl quae ad onitaiem, C hoc diflTcrre, quod genus ad plurima pnedicetur, in- dividna vero ad 6ing6Ia.Sed, quoniam haec difTerentia generis ad individua communis erat diflTerentiis, spe* ciebusque, propriis et accidentibus, ab iliis Ipsis aliis diflTerenliis genus diyidit atque disjungii. Quod ita delnonstral. Ab his igitur ({ux ad unitatem dicunlur diflTert genus, quod genus est hoc quod de pluribus praedicatur.

Ab hit ergo reUquh genus di/fert, Primo a tpedf^ quoniam ipeeiet^ etn de pluribus , non tamen tpeeie difereniibus^ $ed numero prcBdiealur,

Ac primum generis specieique distantiam monstral, quae prior < st a genere. Nam quamvis diflTerenlia su- pra speciem sit, non super subalternafn tamen, sed supcr speclem specialissimam diflTereniia pnniiur. D Nam quamvis rationalis difTerentia super bominem P'matur, quae species specialissima est, tamen anle speciem specialissimam ipsa diflTercntia species est ejus generis, cui species specialissima siipponitur. Nam sub animali ante hominem rationale ponitur. Igitur cum genus ei species ntraque ad plurima prae- dicpntur, geiius vero ad plurimas species in eo quod quid sit praedicatur, species non jam ad plurimas species, sed ad plurima individua praedicatur. Sunt aulem qnaedam genera generalissima (ut dicinm est) aupra quae aliud genus inveniri non possit. Sunt au- tem species sub quibus aliae species inveniri non pos- sint, ttintegrn species illa nominaiur, quae nunquam

SEV. BOETIl 7A

genus esl, id esl iub qua species nullae sunt. Nain si sub ea species esseni, ipsa eiiam genus esse posset. Species ergo quae vere species est, alias sub se spe- ciesnon habebit, ut esl homo. Namque homo, quo- niam species est, singuli homines qui sub ipso sunl, non ejus species, sed individua nominaniur. Nam si homo geniis esset hominum singulorum, genus au- tem, sicutdicium cst, ad plurimas res specie difTe- rentes in eo quod quid sit appellaiur : homo, id est species, si ut genus prxdicareiur ad singulos homines, siiiguli homines specie ipsa diflei rent. Sed singuli hominesspecienon diflTeruni, quod aulem specienon diflfert, si quid ad hoc prandicatum fucrit , non pric- dicatur lU genus ad species, id est homo non praedi- catur ad singulos homfnes ut genus ad res plurimas speciediflferentes, sedad res plurimas numero diflfe- rentes : singuli enim homines numero a se tantum non specie distant. Atque ideo, quoniam genus sic ad subjcct.1 prsedicatur, ut ad plurimas res specie diflTerentes pra^dicetur ; species auiem ad subjecta ita prxdicalur, ut ad plurimas res numero diflTeren- tcs prxdicetur. Congruunt igitur sibi genus et spe- cies, quod genus et species ad plurima prxdicantur, ei utraque in eo quod quid sii. Nam si inlerroges quid est homo, ilinimal dicitur, id cst genus. Et si inter- roges quid est Cicero, hokno dicitur, id est species. Distant autem, quod quamvis utraque ad plurima praedicentur, et in eo quod quid Sit genus tamen prae- dicatur ad res specie difTerentes, species ytro dicitur ad res tantum numero diflfcrcntes, quod Porphyrius sic demonstrat :

Ab hi$ vero reliquit qute de plur%bu$ appellantMr, genuidi/ferl^primo atpeeie, Quoniam ^peeies, el $i de pluribu$ priBdicentur, non lamen $peeie di/ferentibus^ $ed numero : homo enim specie$ cum st/, de Socrate^ . Platone et Cicerone prtsdicatur, qui non specie , sed numero diferunt. Animal vero quod genusest, et bovis et equi prasdicatio est^ quw differunt specie a se invi-^ cem, non numero solo,

Quodsimile est ac si dlcerel, penus a specie unam diflTerrntiam plus habere. Coiigruunl namque genera speciebiis, quod utraque in eo quod quid sit prxdi- cantur, uu dictum est. Congrunnt item gcnus el spe- cies quod utraque ad res plurimas praedicantur. Con- gruit item genus et specles, quod utr^tque ad res numero diflTerentcs praedicantiir. Nam et singuli ho- m'nes ila a se divisi sunt, quantum ad numerum, ut homo ab equo vel bove, vel a cervo, vel a quibus- libel aliis animantibus. At verodistataspecie genus, quod genus de pluribus rebus specie diflrcrentibus praedicatur, quod species non habent. Nihil autem diflerre arbitror, utrum ita dicatur aliamrem adaliam praedicari, an aliam rem de alia praedicari. Uterque enim idem intellecius est. Nam si animal prxaicatur ad hominem, idem etiain animal de homiiie praedi- catur. Nam cum interrogaveris quid est Iiomo, res- ', pondes de hominis interrogatione hominem esse ani- roal. Sednunc oportet noscaquaesequunturaspiccre. Quid ergo sequitur?

S3

IN PORPIITRIDM DIALOGUS I.

34

A ptoprxo autem genui di/fert, quod proj^ium juxia A accidens, accideDUlem qualiiatem non subslanti».

quamque ipeciem proffrium appellatwrcw propriumtUy et juxta eaquwiub tpeeie iunt^ iciUeel iwiividua, iVam- 7titf riiibile homimi iolum ett^ et iingulorum utique ha» mnum» Cenut autem non ad unam «jMciem, ied ad pln- ret ret tpecie di/ferentei temper aptatur,

Ergo boc videiur bic diccre, quod omne proprtom si fuerit speciei unins tunc vere est proprium. Namsl unius speciei non fuerit, sed duarum vel plurium, tunc duobus vel pluribus non proprium, sed erit in substanii» ratione commune. Constat ergo proprium ei cujus est propriuro, soli speciei singulariter adb«- rcrc. Unde quoniam hominis speciea sola est qus rideat, risibile homini proprie et singulariter aptaiur* Ad unam semper igiturspeciemproprietasadbibetur.

Ergo quonlam geous supra speciem esl, et spec^es supposiu generi, genus speciem, species iodividuom quid sit ostendii. Porro autem sola pdssunt species differentia segregari : qoaliuiibus enun subsianiiali- bus, id est substantias declarantibus , sejunguntur atqoe disperliuntur. Nam cum animal genos sii, bomo ver6 vel equus species, quales utneque species siiit monstrat differeotiae segregaiio. ut dicamus speciem esse bominis rationalem, speciem vero cqui irralio- nalem. Si quis enim intern^et quid est bomo, ani-^ mal dicitur. Sin autem quis dicat qualis est homo, rationalis respondetur. Iia semper diflercniia non in eo quod quid sii, sed in eo quod qualesit appellator: de accidenti vero non dubium est, cum ipsa qualiua

Disiaigitur proprium a genere, quod genus semper B in accidentis partibus componatur. Namque in pra-

ad plurimas species appellalur, propriomverode una tamum specie cnjus est proprium. Nam si risibile di- cas, ad unam lanlum speciem bomiiiis appellaiur* Congruit autem genus cum proprio in hoc quod genns et proprium de pluribos appellantur. N;imqne genus ad plures species appellatur. Ap, ellilur etiam genus de fais qu» sub speciebus sunt individuis. Nam si homo et eqoos animal est, erit etiam Clcero animal, et quilibet eqous singulaiiier animal nominatur. Si- militeret proprium ad plurima dicltur. Dieitur enim ad uoamquamque speciem, et ad ea individua quae Bunt sub specie pn dicalur. Nain si lioroo risibilis est, risibitis est etianK Cicero ei Virgilius, et quicunque

dicamentisinteraliasnovem paries accidentis, eiiam qualius nominalur. Nam eiiam si quis interrogel ^ualiscorvi speciessil, nigra coniinoo re<ipendetur. Congruunt ergo genera differeniiis ei accideutibus quod de speciebns pluribus prxdicantur. Nam sicut genus species subte plures babet, iiadifferentia. Nam rationalem dicimus Deum et hominem. Rursusetlam accidens de pluribus speciebus praedicaiur. Nam ni<* griim dicimus ei hominem, et equum, ei corvom, et ebenum, el plurimas alias species. Rursus congruit genus differenti;e, quod, sicul genus, aic differentia aequaliter ad individuum praedlcaiur. Nam si Cicero animal est, quod esl genus, et rationale animal est,

singulariter nomlnaotur risibiles sunl. Congruunt ^ quod est differeiitia. Congruunl etiam, quod de nu- eiiamqooniam utraque ineo qnadquid silprxdican- ^ mero diffcreniibus praedicaniur, qiiod superius de

tur. Nam genus de specie in eo quod quid slt prxdi- catur. Nam si dicia quid est homo, animal appellabis. iiem proprium in eo quod quid sit pnedicatur, Nam si dicls qutd esl homo, merito risibile praedicabis. CiDgiuunt auiem qood genus ei proprium ad pluri* mns res numero differentes proHlicantur. Nain ila a se differunt singula animalta, id est hotno, equus et corvus, et cxlera, ut singuli homines, quantum ad numcrum. Disutautema genere, quod genttsad plu- rlmas species praedicaiur, proprium vero ad unam solam cujusest proprium nominatiir. Sed non cst in- lerjgenaselpropriuineademdiffereniia qnae esi inter speciem et genus. Nam s; ecies de nulla omnino spe- cie praedicalur, proprium vero licet non ad plures, ad

aliismonslralumesl: Disutautem quod (sicut dictum est) genus in eoquod quid sil appellaiur : diff^rentia vero vel accidenlia in eo quod q.iale sit praedicantur. Nam si dicas qoid est homo, appellabis geims, el dics aniinal esse hominem.Si vero qiialis sit ad differetitiam interropaveris, raiionale respondeam, vel accidens nlgrum vel album, vel qualis qui:»que sil dc quo interrogaiur. His igitiir disiributis disian- tias ipsas a primordio rursus orditijr dicens :

IJnde hoe quod de pluribut prasdicatur genut dittat ab iit qua de iingulit prcedicantur^ hoc ett ab indivi" duit. lUo quoddeipeeiedifferentibui pradicatur dit at a tpeciebut et a propriit. Illo etiam in quo quid tit appellatur, tecernitur a differentiit et a communiler

onam Umen solam speciem cujus est proprium, sem- ^ accidentibut, quod hwe duo quaie quid tit declarant.

perapiator. Posi haec igiior de differentiae acciden- tisque agenere distantia disserii dicens :

A differentia vero et ab accidentibut differt genut^ quoniam et ii etiam itta de pluribut tpecie differenlibui pnedieaniur {differentice tcUieet, et accidentia quce com- mumter acddunt)^ non tamen in eo quod quid tit appel" iantur^ cum interrogantibut nobit fit ucundum ea retpontio • ma^fs enim quale quid tit ottenditur.

Differentiam vero ei accidens idcirco posieriusre- servavii, qnod eorum unam differenliam erat dislan- ilainqoe dictorus. Differentia enim ei accidens qua- litaiem ciijosconqoe speciei demonstrani : illa sub- ilantia qualiutem, id esi differciilia ; iilud, id esl

Hoc dicit distare genus ab individuis, quod genus de pluribus (otdictum esi) prxdicatur. Collii;ii autem ei in unum redigit proprii specieique differcniias. Nam, quoniam specicH de pluribus non specie, sed numero differenlibus prordicatur, propriuin vero do ona tantum specie et de iis quae sub eadem specie simt individuis prxdicatu\r. Qoamvis enim de una specic prjrdicefur, tamen xqiia est illi cum specie a genere differentia de pluribtis specie differentibus non praedicari. Nam nequespeJes pnrdicare omnino de sp»;ciebus aliquid poterit : neqne proprium, quoniam prxprium non de pluribus speciebus, scd de iina tau- luin cujiis e.U specie prdcdicatur. Qiiod si iia esl» una

55 AN. UANL.

diflTereniia a genere, species et prApria sejanguntur. Accidens vero et differentia eadem quoque una a genere differentin separantur, qnod genus in eo quod quid sit dicitur, difTereniia vero vel accidentia, in eo quodqualeappellanlur. Ilas Porphyrius adcoDSlruen- dam generis rationem differeniias quam parcissime po- test colligit, et ipsas differentias multis modis posterius probaiurus, nuiicvero, quanlumsatesi, dicitseabun* danlemgenerisconstituisserationem, hoc dicens:

Hoc «t ita e$t^ nuUo minu$ autplu$e/fecta e$t generi$ diffimtio,

Perfectam plenamquesegenerisdifnniiionem fecisse dicil,quoniamiieque plus neque minus facta sitdifA- nitio, sed aequaliler ad genus pariliterque coraposita. Quod quale sit hoc modo monslrandum est. Novi- mus quod quaedam res qnae ad alia prxdicanlur liis de quibus prspdicantur, abundant, ut genera et spe- fies. Namque animalquodgenusest, de homine quod cst species, hoc abundat , quud nonien generis etiam in equum atque bovem alque in alia va'et apiari. Ergo si quis ad quamlil)et rem abundantem fecefit, majorenique definiiionem quam ipsa res fuerii, quam definit, non erit integra propriaque dcflnitio , qiio- hiam non solam iDam rem amplectiiur quam definit, si major fuerit diffiiiilio, sed etiam alias quascunque res quibus ipsius definitionis terminus abundabit. Majorum igilur praedicamentorum major erit defini- tio, minorum vero minor erit etiam definiiio. Ani- mal ergo quod majus est, ita definiunt : Aniinal est substantia animata sensibilis : hominem vero quod ab animali niinus est, ila definiunl : Horoo est ani- mal rationale, mortale, risus et disciplinae percepti- bile. Quod si majus est aniroal ab homiRe,major erit eiiam aniinalis definitio ab hominis definitionc. Plus enim erii dicere substantia aniroata sensibilis, quan aniinal rationale, mortale. Nam subsiantia animata sensibilis, sicut ipsuin animal, non solum hominem complectitur, sed etiam equum et bovem at<iue alias hujusmodi species. Si quis crgo ad hominetn majo- rem definitlonem aptaverit, quas est animalis, ul ila definiat hominem : homo est substantia animaia sen- sibilis, non est p^ena definitionis raiio, cum cquus atque bos substantia animata atque sensibilis esse possint, quae species hominis non sunt. Si quis verp majori rei roinorem definitionem aptaverit, curam et diminutam qiiodammoJo facit rationem. Nam si quis animal definire volens dicat : Animal est res raiio- nalis, risus et disciplinae perceptibilis, non erit inie- gra definiiio, quoniam sunt quaedam animalia qua& istius definitionis rationem subte> fu|;ere atque eva- dere possuot. Est enim animal bos, quod neque ratio- nale sit, neque risus perceptibile. Sola igitur relin- quaniurb^ne definiri, quaccunque aequalibus defini- tionibus constituuniur, ubi autem sequalis definitio sit, hoc modo possumus reperire : Praedicamenta quaecunque fuerint, si majus praedicaroentuin de mi- nore aliquo praedicatur , converti non potcsl , ut mlnor de mnjore pracdicetur. Semper eniin roajora de minoribus. niinaunm minora cfe maioribus nraedi-

SEV. DOETIf 56

A cnntur. Nam si qiils dicat honiinem esse animal, non poterit converiere animal esse hominem. Nam homo nihil aliud, qnantum ad genus, hisi anlmal est : ani- roal quantum ad species potest esse eiiam non homo. Paria vero praedicamenta semper sibi ipsa invicem convertuntur* Nam quoniam risibile solius est hdmi- nis, rlsibile ad hominem praedicatum etiam converti potesi, ut homo ad risibile praedicetur. Dicitur enim quidquid est homo, risibile i quiquid est risibile, homo. Ergo quascunque definiiiones convertere po- le^, illae verae atque pares sunt : quascunque conver- tere non potes, aut majores, aut minores sunt, pa- res inveniri non possunt. Nain si dicas hominem esse subsiantiam animaum atque sensibilem, verum e^t^ Iiem si convertas et dicas substantiam animatam

B atque sensibilem esse honiinero, non oinnino veruro dixeris. Potest eniin substantia animata esse atque sensibilis et homo non esse. Iiem si dixeris rem ra« tioiialem, *mortaIero, risus et disclplinje capacem animal esse, verum dixeris. Si autem dicas atque convcrtas anim:«l esse rein •rationalem , mortalem^ risusetdiscijiliiiae perceptibilem, nou omnino vcruro dixeris. Potest eniin essc aninial, et non esse raiio* nale et risns capax. Ergo quoiies major est deflni* tio, qiiam id qund dcfinitur, si prius dicitur id quod defiiiitur, et mnjur definiiio adhibetur, vera esse poie* ril deflnitio. Sienim priusdixeris hominem rem mi- norem, et ad ipsum poslea adhibueris definilionem majorero, ut prlus dicas homo est, et postea subjii".- gas substantia animata sensibilis, utrum est. Ilomo

C enim necessario est subslantia animala sensibilis. Si vero prius dixeris definitionem, et poslea dixeris id qtiod definies, vera esse non potest omnino. Nam si definitionem majorem prius dixeris, dicens substan- tia animata sensibilis, et poslea rem minorem iniu- leris, ut dicas homo csi, ut sil, substanlia animata sensibilis horoo est, non omnino verum esl. Potest eniro esse et substanliaanimatasen8ibilis,non tamen homo. At vero si minor fuerii denniiio quam illa ipsa res quas definitur, si prius dicta sit definitio, vera est, posterior, falsa. Nam si dixeris definitionem quae est niinor, rcs rationalis, roortalis, risusetdisci* plinae capax, et post intulerls animal est, ot sit, res rationalia, mortalis, risus et disciplinae capax animal esi, vera est. Omnis eniro res, quie raiionalis et

D mortalis est, risus et disciplinae capax, necessario animal est. At vero si converteris, ei rem majorem prius dixeris: post vero minorem definilionem adhi- bueriSy vera oronino esse non potesi. Nam si dicas prius, anlroal est, poi.lea autem junx^is, res rationa- lis, morlalis, risus et disciplinse perceptibiiis, nnn oronino verumest. Potest enim esse aniroal, et ratio* nale vel rooriale non essc. Itaque si major est defini- tio quaro res fuerit : si prius rero dixeris, postea de« finitionero intuteris, vera est. Siveroprius definiiio- ' nero dixeris post rero iniuleris, falsa esi. In minori- bus vero definitii«nibus ei roajoribus rebiis conira est. Naro si deflnitionem prlus dixeris, postea rem subjcceris, veraesi. Si vero rem prius dixeris,DOstea

n kN roRriiYRiuM dialogls r. 58

clefimtioncmsubjecerM.veraoni.tiiiocsscnoii potest. A speciet Tcro subsianiia genere sapcrposito, ei ad

At vero in aequalibus definitionibus converti ocqua- liier potest. Nam quoniam solius hominis h:ec est deiinitio, animal rationale, mortale, aeqiialis est h;cc ad boroinem definitio, quoniam non est aliud, cui possit aptari. Itaque si prius definilionem dixeris, postea rem subjeceris, vera erii, ul e.^t : bomo est aniinal ralionale, morlate, risus et disciplinx percC'* piibilc. Sin vero converteris, et prius defiuitionem, postea rem dixeris, ut si dicas, animal quod fuerit rationale, morlale, risus ct disciplinae percepiibile hoino esi, b»c qiioque vera esi : ita semper ut defi- niiioues verae snt, ncquc plus, neque minus in del- hilionibus oportet aptari, sed x qualiter definiliones convenienterque disponi. Quod Porplijrius scilicet

ipsam prsdicatio perficilur, non est dubium quio cum genus diffinire necesse sit jure speciem,et cum speciem,jurenobisgeon8pr(edicarenecesse sii. Uarc igitureliamingenerissubscripiioueservabaturdistiiic* tio , cum generis definitio habiia est. Ilocenim dicium est, lunc esse genus quod ad distanles specics dicere- lur. Nuiicvero dicendum estidesse speciem quae sub genereponitur. Sedmultiplezejusdiffiiiitiohaberi po- test. Potcstenim rursus diciidcsse speciem, adqiiam genus in eo quod quidsit, prxdicatur. Qu» res uirx<> que id significanl, spcciem pnni sub genere. Nam prima quidem definitio, id aperle dcsignat. Secunda non talis est: quoniam semper Uiinora majoribua supponuntur. Genus ab eo aliquid in eo quod quid

oon ignorans ait, se neque pliis, neque minus effe- B sit praedicatur : qood niajus esse non dubium esr.

eisse generis definitioncm. Et Fabius : Sequitur in- ^uit de specie dispfUlare. Dic, inquam,quidsequitur? 1*11 Fttbius : Hic (uloptnor) «rdo est.

D& SPECiE.

Specici quoqw mulHi dieitur modis. Sam et uniui' :uju$que hominis forma tpecie» appelluiur. Rurtui iiciluretpulchriiudovuUut^ unde pulcherrimosquosqut ipeciotos didmut. DiciHir tpeciet tt ea quee tupposila M generi^ unde hominem animalit tpeciem appetlamut, :um animal iptum §enut tit : et a/^irm, cotorit speciem.

Tunc ego speciei quoque nomen sicot gencris a^quivocum puia. Nam ct hoc qooque multiraiiam jppellari de-ignai. Dicitur enim, inquit, species et fio'ura corporis,et fortasse alia plura. De qulbns quo-

Quod si ita est, nullus cst obscuriiaiis error, quin spccies qux minor est majori sibi generi suppona- tur. Nihi! igiiur hxe secunda definitiohis significa lo a priore dlfiert : non enim species sub gcncre pone- «litur, nisi genus ad speciein in co quod quid sit prx- dicarclur.Tertia verodefinitiospeciei integra raiione collecia est, et ipsius speciei^vim n.iiuramque dc* monsirat. Dicii enim specicm esse qiiae ad plurima numero difrereiitia iu eo quod quid sit pr.Tdicatur. Qux diffinitio eliam ez superiore genere debuii esse planissima. Sed ego non quantum castigaia pcrmittit breviias eiplicabo, sed prlus de ipsis generibus speciebusque pauca dicendasunt : Cum sintqnaedam genera quae specicS habeant, atque ipsa aliis generi-

■iam nullus tractatus habebatur, jure praetermissa G bus species esse possint, non est dubium ea gemina

lunt. Hic lamen a Yictorino videtur erratum-, qood cum idem sit cujuscunque homiiiis species e: vulius» quasi in alia appellalione speciei vullus iierum pul- chriiudinem dixit : quasi vero non perinde pulchri- todo vultus sit ac toia species fuerit, nam si quispiam pulcher roent toio corpore« etiam vultu. Sed, prx- iermisisis bis, ad illain speciem qu£ sub genere poni- lur atque genus effict veniamus. Namque, ut dictum csL, substantiae ips» nullo speciei nomine generisxe censi'ntur, nisiquadam ad se invicem coltatione siiit comparationequecomposita*.Namque quod bomo ani- mal est,non idcircoei genusest,quoniam animal est, ^d idcirco quod sub sehominisalque equi,etcxtero- rum animantiuinsp^cieshabet,atqueidcircoait: Unde

comparationis habiiudine Turgi, ot ad alia species, ad alia genera nominentur. Sed si in uno filo atque online speculemur, et quodcunque genus a'icujos rei repertum esi, ejus rursus genus aiiud requiramus, el rursus aliud atque aliiid : itcrum si nibil sil quo intcN le. tus ratioque consistat, inexplicabilis ratio inler- roinabilisque tractabitur: sed, quoniam multi sunt in his scientiae rundanienta, quoe nulla ratione animi in infinitum proceden^ia concluduntur, dicendiim neces- sarioest posse nos ascendentes usque ad tale aliquid pcrvcnTe, cujus cum ipsum caeteris geniis sit, aliud genus invenire non possumus, quod genus priinum, el magis genus, et gcneralissimum nuncupeiur. Sed si hnc in genere coiilipgil, nt ascendenies a'icubi con-

hominem animalis speciem appellamus, cum animal D slstamus, non est dubium quin descendentes iterum

ipsum genus sit: neque enim bomospeciesdiceretur, oisi super ipsum animalisappellaiiopraedicaretur. Sed ot roonstraret non insolis substaniiis genera i^pecies- queversari, sedctiam in omnium pracdicameniorum nuncupationibos esse connexa, non solius substantiae deditexeinplum,scde(iam ejusquod reliquum reman- serataccidentis. Quod enim ait : Et albumcoloris spe- rieni,inaccidcntisdivisioneponiturq.^aliiaiis.Sed,quo- niam iiitersequxdamconnexioesi,et taliscomparalio aiquerelatio, utprxter ad sc invicemhabiludinemge- nenttspecies essc non possinl : nihil enim in eorum diilinitionibusconcludi poiest, ni.sialtcrulrumnomina- ta sinl. Nam si snhsianiia generis spcciei supposita,

species ad aliqucm quodammodo calcem ofienso ter- niino consistamus. Igiiur cum descenderiinus per speciem et usque ad ilhim speciem venerimus, qii.ii subsespecies nullas babel, illam specicm uliimam specicm et magis spcciem et specialissimam nuncu« pemus. Sed, quoniam species aliquorum est (ontincns (si aliquurura specie differentium coniineiis essei), non magis species, sed genos merlto vocaretur. Scd, qiionianicontinet.elnonspeciedifl^erenlesresconiinet, siinilcs necetse esi vihi conlineat plur&liiales : sed sl contiiiei pluralitiiiein, et m ju$ semper est id quod continet, quam id quod coniiiietur, de pluralitatQ illa species praedicahilur. Appt'llabitur igitur species

39 AN. MANL.

de piurilms rebus nomero differeniibij^ in eo qiiod quid sii. Species eniai cam appellatur de subieriori- bus, superiorem speciero substaniiamque declarat. Nam cum dicimus quid esl Gicero : bomo coniinno respondelur. Gum ergo iribus modis speciei facia sit delioitio, superiores duae non tantum sunt tpeciei, sed etiam subaiternae speciei. Est entm species quae et ipsa genus est : sit enim ipsa generalissimum ge- nus substantia, et sub ea corpus, sub corpore, anima- tumcorpus; sub animato corpore, auimal; sub ani- roali, liomo; sub horoine, individua. Sed hanc divisu>- nem plenius posterius exsequemur, nunc autem hoc : nobislantumsufncit. Subslantiaigiiurmagisgenusest, liomo magis species, ita utnequesubstantia speciesali- quando esse possii, nec homogenuszcorposvero ani- matum vel animal ad superiora species, ad subteriora genera nomiitautur. Si quis ergo corpus animaium vel animal?elhominemTelitexprimereetdicat:Speciesest quae ponitur subgenere, etadquamgenus in eo quod qui 1 sit praedicatur, haec deflniiio et magis speciem, id . e^t bominem,et subalternam speciem continet, id est corpus animaium ?el animal. Naro corpus auimalum et auimal ei homo sub genere sunt posiu, ei ad eas OBines in eo quod quid sit appellatur, ut dictum est. Si quis vero illam speciem defliiilione roons'lrare velit qu» vcre species esi, id est spccialissiinam speciem qusB laiHum species et nunquam genussii, boc modo deflniet : Spcciero cssc, quae ad plurimas res namero differenlcs in eo quod quid sit praedicetur. Sed haec dcflnilio subalternis speciebus nunquam couveiiiei. lilaeenim qiiae subaliernae sunt species,possuni etiam pro f.eneribus Accipi, si ad subjecta praniicentar. Quod si possunl pro generibus accipi, cum pru gene- ribus accepio! fuerint noo tantum ad plurimas res numero, sed etiaro specie differentes prxdicaboniur^ quippecum suntgcnera. Sed quia hoc inroagis spe- ciebus non evenitut aliquando de speciedlfferer.tibus prxdicentur, baec deflnitio posterior * solius magis speciei definitio est, ct eam caeieras subalternae spe- cies excludunt aique rejiciunt , quod Porpbyrius ita demonstrat. Sed haec deflnitio ejus speciei est, quae roagis speciesdicitur. Aliae vero deflnitiones erunt etiam illaium quae non sunt niagis Sfiecies, horum ergo ipsam subscriptionemdemonstrationemque cla- rius seipsum dicere promittit cum dicit :

Manife$liu$ autem hoe fiet quod dieimut hoc modo : Jn omnibui pr<edieamenti$ $unt quwdam maffi$ gene- rum et magi$ $pecierum, $unt alia mixta : magt$ genera $unt $upra quas nullum aliud genu$ poterit inveniri» Magis $peeie$ rur$u$f $ub qua nulla $pecie$ reperilur, korum iniervalla quw pouident, et genera el speeie$ $untt unjula $uperioribu$ et iuferioribu$ collata^ ui alieri genu$ alteri $pecie$ appellentur.

Hujiisniodi sunt, inqoit, quaedaro quorom genera inveuiri bob possout, haecqoe ipsa merito magis ge- nera nominantor, qiioniam majus ipsis aliqoid inve- niri non potest* Nam si ista sont genera (genus autem omnibtts sub se posiiis majus est) quorum g nus nul- lum est, nihil eorum majus poterit repci iri. Ai, quo-

SEV. BORTll 40

A rum nihil mnjiis poteril Invenirt, mcrito ipsa magti genera vocitantur. Sunt autem quaedaro alia qtiae magis speeies appellanlur, sob quibus aliae species -localae non sunt. Nam plus videtur esse species ta et integrior, ac vere species est, qu» genus nunquaro est, quam ea quae aliquando genus esse potest. Qood si verior species est, qux sola species, nonquam geuus est, meriio magis specics appellata est. Igitur inter magis speciem et magis genus intervallum quod est, subalterna genera, et subalternae species imple- ' venint. Nam subalterna vocarous quaecunqoe ad ao- periora specics, ad inreriora pro generibus accipiun- tur, idcirco quia,si omncs res ad inferiora coroponas, genera sunt, si ad superiora, species : et si ad superiort et inferiora cadem ducis, geiiera et species invenien-

B tur. Atque ideo subalternagenera et species nominaia suiitt qiiod flio quodim aiquc ordine ad in^eriora composita genera, ei ad superiora species agnoscan- tur. Scd hxc ita genera speciesque esse possunt, non ot cui genus est, eidem iterum velut speciet suppo- naiur. Nam si (ut prius ostensum esi) specie soa ma- jus est genus, non esi dubium quin major res sob minori poni non pnssit : atque ideo ait, ot alteri ge- nus , alteri species appellentur, quod nequaquaro ad 'e.imdem rem et genus esse et species conveniret. Da igitiir hiijiis rei exempliim, ut qood dicit, facilius possit agiiosci. Facit igitur hanc divisioiiem. Ponit substantam magis genus, supponitur subsUntis corpiis et in incorporeum. Gorpori, animatum corpus et inanimatum. Animato corprri animal scnsibile, ct

G animal inseiisihile, ut suiit ostrea vel conchilia, vcl ecliini, vel arbores, el alia hujuscemodi, quae vivendi aniniam habent, non etiam sentieiidi. Sub anim:ili, animal rationale et irratioiiale. Siib rationali, mortale et immortale. Sub rtiortali, hominem. Sub bomine singulos homiiies, hoc est corpora individua, Cicero- nem et Virgilium ^cilicet, et cos qui jam in paries « ..pl singuli. Substantia ergo quc prior est, magis generis loco accipitur. Genus enim solom non etiam species est, quod nunquam ei geiius superius inveiiltur, homo vero solum species est : nullas eiiim aiias sub se spe« cies C(»e.cet. Singuli enlm homines tion specie, ut dictum est, sed numero differunt. Corpus vero qiiod pridem sub genere posuimus id est substantia, ad snbstaiitiam quaedam species, ad animatum corpus

^ genus accipitur. Animatum autem corpns ad corpus species est, ad animal genus ; animal autem ad ani- matum corpus species videtur, ad rationale animal, genos. Raiionale item anunal, mortalis genus est, species animalis. Mortale auiem genos bominis esl, species rationalis aniroalis : horoo aotero qood super Individua est, nihil de generis natura soniius esi, sed tantum sola species appellator. Sed hnnc divisio- nem sicobi in aliis rebus transferri ei aptari placet, ita considerandum est, ut quidquid fuerit cnjus ge- nus inveniri nonpotest, magis id genus appelletur. Et qoidquid cujus nolla species fuerit, id est ut super iiidividua collocelur, illa magis species. Oportetenim si quod genos sii, soper differenies specie res poni.

iN roRPiiVRiuM i)iAr.or.i;s i.

b gen. iub«Uemnm Diircreniia

c nm. sub*tt«rn&iD DilTerenlU

J geu. wballernuin DHlBreMli

■ itencralijtiintin

b q>ati«l 1111« *.cri

C apecles sulialtnri Diir«reiilia

d nyeciti subalirrni Difftreiiiia

OucJ anlem (iwgh specics, nou s«per dllTerwnles tpecie rcs poni, iiiiiiquani aliter diBHR «pccies po- tertt appeU.Ti. Ergo, qiionhm qoeniadmDdum quoil luperius geniis luper se iiullum genus habei, maBis jenBS dicitur : iU spccies, {iiionhm sub se specles non habel, sed laniiim individaa, meritt iiia;is spe- Gies appellalur. lUa aiiiem qna: in medin posita sunl nOD ejtudem sunl hatiiiudiuis. Nain quoniam spectes esse possunl, non siini nia.is genen : ct qiioniam eenera esse possuTii, idcirco nnnquiim magis specle^ prxdicanlur. Nam illis quE EUperEnnt species sunt : illis vero qux sulisu t lcco eeiieris pnpponuntur. Cum igiliir dux: formae sint omninm rerum, oi aui genera prxponantnr, aul species supponaniur, sum- roitales, id cst generalissimiim gcnus, el spcciilis- sima species, singulis tanlam contineni Iiabituriiflts. lllml. ut Tnntnm genus, nnnquam «pccies viilcalnr : illiid. ui sota species, nnnqtiam eiiam geniis appelle'- inr. Sakallerni vero qu:c media snni duas formas (labcnl, id eSI ulrasqne. Nsmqne (ui freqnenilus (nsi- liuaiuni c^l ) ci gi^iirris qundammodo pireutelam, m Epeciei dcrivaiionfin sorliin simi. Nec boc forlasic lioi Inrbct qand 5peries s:>eciali9sima liabei aliqaid sub sc. Namque linmo, riim sit m:igis species, liahet lult M ilngulos homincs. IIxr eniin qiinmvis indivi- duissupersil.nDnqnnmrnnnam .'pecinlitniis immiiial. Patroi. LXIV.

\ Ciim enim siib le Individna balieat qooil e^ Lonll neat, qux sub una specie aini, ei nulh snlistanii* proprimalc discrepenl, ^pecies enrum vncatiir qwi 'ontinel. Ila homo eianimalis ipecies dicilnr, qttii c olinriiir : et hnniiniim singiilornm species est, qul:^ ens conliiiei qu) milla nnqoam specie discrepabunl. DeOnilio igilur magia generitm magisqnc speclcmin lalis est : Magisgcnns esfR dicijur, qnod g<>niis sem- per sil, nunquim ipeciei, n qnn saperlus nnllinn geniis sil. Rursni magti specles csi, quse speelei semper sit', minquam genus. Ei itprnm qnx nunquam dividilur in specles. cl qun nd plurinia nnmero (Hife rentia in ea' qurd <\\aiA sti p-sed eainr. Illa vero alia I ni srpe itletnm esi ) ct genera ei f pecies esse pM- Siuil-, snperioribus scilicct inferioribusqnc coltala.

„ llnc aiilem ailenli^simc respiclendum est, qnod ]n diversis longe nalionibiis in en genere, nbi ci sangoine aliqna cognaito dedociturdiTersamm ro- gnaiionnm genl ad nniim cnpnl generis dnci pnifli, Namqne cum Itoninni n Romiilo suni, Romiilus ahiem .1 M.iric, Hars a Jove, poterii ceniis Romannriim a<l Jovem dnci. Iiem qimniaB Alhenienscs a Minerva, llincrvn n Inye, pnicii Aiheniensiiim genns ad eiim- dcm Jiitcm vc'nt ad originem duci. Ilein qaonliR Persic a Sole, Snl aniem a Jove, possiint i^ersn; ttiio- qiic ad eumde ti Jovcni, velul ad nrig .icni proprian 3

45

kS. MA!!H.. &EV. BOETII

44

deduci. Ita diTersissimnc gCRies jia unius cognalio- A decem sunt, sed plures, non lamen hifinitx. Indi-

nem erigi possunt, qtiod idem iftspeeiebusgeneribns- quc non (il. Nunquam enin» diferaa genera sub uno genere poteruni areommodari. Arisioteles enim pri- morum generum prxdicamenta decem consiituit, ffux velut aliquis fons, ita siibterioribns omni* hus ortum quodammodo naiionemqne profuderunt. Ilaec igiiur genera, quoniain generaiisftima sunt, et superius eis nullum aliud infCDiri genuspotest, ad unum genus reduci non poierunt. Quod si decem genera prima ad unum genus reduci non poterunt, nec illa quae subsunt eisdem generibus, id esi species suballernaque genera , ad unom genos allquando potermit applicari. Nam si prima eorum genera ad unum superius duei non possunt , non est duhium

fiiioa Tero qu» sob roogis speciebus sunt inAnita sunt, et eorom ioleUigentia nulla unquam capi scieniia potest. Qux enim infinita sunt nullo scientis termlno concluduntur. giiur omnis a nobis di? isio» omnisqoe scientia a magis generibus per subalterna genera usque ad magis species deducaiur. Ibi enim consisieutes integram superiorum scieniiam accipere possiimus ac retinere. Si quis autem individua vclit scientia discipltnaque comprehendere, fruslra labor rat : sed iia jubemur a magis generibus usque ad magis species per medla intervalla discurrere, ui specificis differentiii dlvldentes sobalterna genera, a magis generibus usque ad magis speclts descen* damus. Specificae differentiae sunt quae speciem

qninea Ipsa qux subipsis sunt, ab unogenere coerB qoamciinque declarant. Declarant autem species

eeri conlinerique non patiantur. Nam si substantia, qualitas, et quantitas, et caetera sob alio communi genere poni non possunt, quod ipsa magis sunt ge- nera, noc quidquid substantia fuerit, id est sub eo- dcm generei ut animal vel homo,' vel item sub qua- litate vel quantiiate, ad aliquod genus commone se poierunt applicare. Nunquam eoim inveniri genus poterit, quod \\xc derem genera solilario et proprio intellectu inira se possii vcluti specles continere. At dicat quis : llxc omiiia decem genera sl vere sunt sobsistentia, quoiiammodo sobstantia vel eotia dici posse. Flesus enim hic sermo est ab eo quod est esse, et in participii abosione tractiim est propter angustaiioncm Latinae linguae eompressionemque

diflerentiia hoc modo* Si quis enim dicat substan- liam, ut ponatsob sobitantia, corpus sub corpore, animatum corpus sub animato corpore, animal sub animali, rationale animai sub animali rationali, mor- tale, et omnes bas species quae sunt subslantiae cum differentiis posuerit^ homlnis scilicet species in- formabitur. Nam corpus animatum ab inanimato cor« pore differentia est. Porro auiem animal ab insensi- bilihu8,et rationale ab irralionali, et mortale ab im- mortalibus differentiae sunt : baec igitor omnia cum ioQxeris, ouam ipecieiii declarabis, id est bomineni. Nam cum dicis corpui.animatum, animal raiionale et mortale, quae scilicet differentiae in suballema or- dine sibi supposiue iunt, bominem demonstrasti.

Ilaecigitur (ui diciumest)entiapossuntappellari.El C Sunt autem qusdam aliae differeniix, quae talea

ens boc ipsiii», id est esse, genos eorom fortassa dicl videbitur, sed falso. Namqoe omnia qoae inter se aeqoivocc noininantur, nunquam ejusdem eonti* nentiam generis sortiuntur. Qulppe quorum sub- stantla discrepat, non est dubium quin generis quo- que ipsius deftnitlo discrepabit : hacc autem ut entia nominehtur, non univoce, sed acquivoce praedican- tur. Nam quoniam substantia ens est, et item qua- litas ens, si qois rationem definitionemque sobstan- tiae ei qualitatis dizeril, eademnam utrisqtie non po- terit convenire, non est dubium quin subslantia et qualitas non univoce, sed «quivoce pracdicentur. Quod si aequivoce praedicantur, sub ejusdem generii foiite poni noii poterunl. Non esl igitur in generibus

auQt, ae si dicu aniiiial rhetoricorum, quod soius homo rhetor esse posill. Sed hxc differentia noo ^ieciflca differeniia est, et substantiam hominis na- turamquc non perficit, sed tantum artem quamdam icientiamque commendal. lllae igitor in divi^ionibus differeniiaB speciesque prosunt» ex quibus illa quas dicitur magis species Informatur, et haec vocatur specifica differeniia, quae magis speciem possil efO- cere. Ergo com per haec descensum fuerit ad magis STiecles, relinquenda suni sub magis speciebus indi- vidua, nec eorum est aliqua scieniial requirenda. Nam illa non solum infinita sunt , sed etiam quaecunque in scse continuerint infinita fiunt. Rhetorica eiiim species est. Sed cum venerit in singulos liomines.

speciebusque aliquod genus solum quod posslt D |unc per singulos et infinitos divisa, singula etiam

diversa rerum genera coercere. Tunc Fabius : Abun- danter haec, inquit, omnia, et de liis ipsis rebus fre- qoentios incolcatum est. Sed perge ad sequenlia. Faciam, inqoam. Haee enim, ot arbitror, seqountor.

Ergo deem genera eomtituH Arittoteles in pr<Bdi* eametUit qum magie genera sunt. Al vero illee qum magisipecki sunlf semper in plurimo quidem numero fiuir, noii tamen in infinilo. At vero individua qua ultmagis speciebus sunt^ infinita tunt semper.

Hoe eoim dicere volt quod moUo plures specici sont ^oam genera : babet enim genoi sob se plori- mai species : et qouniam decem genera rerom omnium prlma sont, speeics specialissimae oon solom

fiet et infinita. Si enim omnes qoiconque sunt vel fuere numerentur rbetores, nulius unquam hujusce numerationis finis erit, cum praeseriim etiam pci iniinita tempora in fuluruin singuli homines rhetores esse po!>slnt. Hlc Fabius : lloc igitur, inquit, crat qnod ait.

Porro aulem vel artium vel disciplinarum cum indi-» vidua per singulos komines esse ceperint^ rationem ad percipiendum capere vel habere omnino non possunt,

Et ego. Hoc, inquam, est quod cum aries vel disci- plinae, quae In sua specie una anle collecia fuerint, iu individiia venerint, id est, per singulos homioes in infiniiam multiiudlDem innumerabilemque sese d.s-

45 IN mPRYRtOM*DIALeGUS I. 46

perlifint : hnc antem ideirco eVenit, qood h«c eadem A nis a|>pelUtio non convenit. Nam si dican animftl.

ratio est qaam Porf>hyriiis ipse dicere non nes^letit. Genus enim com nnvm sit, pltirimarnm speciemm progeniiivnm esi. Namque sub uno genere plares species iriveninninr, idcirco qtioniam species genns illud unde profinanl, in pluritna sefregnnt alqne (iisperliiint. Genus antem plnrimas colligit res, sicut ipsum a plurimis iterum speciebus diyiditnr. Namqne liomo, corvus et eqnus, quae sttnt species, quanium ad aniinal, nqaaliter animalia sunt. Ila enlm noinen animalis emnes suas species innr.i se coniinet. Quod si et 'in bDmine animalis nonten est, ei in corvo, H in oqiio, non es4 dubium, qiioniam illod genus, qned sub sejpsnm ea com4net, spedes divis» inter se di- vidant mu4iip1icenfqiie. Colligit igiiur geiius species

Iioc est, quod homo in illa parte in qna equas est non erit honYO, atqae ideo nniversaliier nnncnnver- tmitur. Nam sidicis, onrmis homo animal, Teritm eit. Si dixeris, onine animal liomo est, falsum est. Qitod si niajora de minoribns idcirco pr»dicantur, 4|nhi omne majns minns in se continet : ei minora de ma^ joribus idclrco non prxdiiantut, qnia majora mTiiorrt - definittonem snpervadunt, et quodammodo eisupe- rant, non est dnbium quin illa qu» sant n^inili», sibi possint ipsa converti. ^ualia autcm illa siisc qux neque minora neqtie majora snnt, id esf, ot ot ' in qnamliljei specieni apponantur, etomniilli speciei ' adsnnt, et iiulii alii : nam omnis faomo risibilis eat, ctnulla alia species risibili potest |iroprio nancnpari.

in se^Bpecies vero sua|Xe natura genns ipsum disper- B aiqiie ideo quoniam eqiialia sant ooavertuotur. Dicit

iiuni. Est igiturfenns C(»llectiv«im speciemm suamm et qaodammodo adunativum. Species vero divi<» generts qoodnmniodo et miiliiplicativap. Igitur quicya* qae od m;»gis genera ascendk, omnem speHerum multitndinem per genera colligit adunatque. Om vero a inagis generibus usque ad magis species de«* curriiur, omnis unilas generum superiorum in mul- tiGdas lamosasque species segrcgabitur. Quod autem ail moltit:jdo capienda, periiide esi ac si diceret, muliiiudo facienda cst : iiam cum dividis genus ia specics, easdem species mullas esse accipis, quas tu idem feci.^li. Species quoque ab bac generis aduna- tion^ ac quodamiiiodo collectione uon discrepant. Namque et ipsae inGnitatein individnoruin ad unam

cnim : Quid est bomo? Risibile; Quid est risibilef llomo : ct item, Quid est binnibile? Equns; Qnid es( e.^uus? Hinnibiie. Quod si semper majora de minori* bos prxdicantur, superiora necesse est genera esse» et omnia subalterna minora. Quod si subalierna om- nia minora sunt, nou est dubium quin si quis per subdivisionem dcscenUal ad ultimam speciem, quod« cunque genus de vicinis sibi pr.ijilic.ibiiur, cliam de sub»1temis praedicetur : namquesubsianli.i habetsibi vicinum ad subteriora genus, ad sc vero specieni, quod est corpus; de bocigiiursubsUniia pra.dicatur. Si quis enim iDlerrogel quid est corpns, diciiur sub« suntia. Sub corpore vero est animatum corpus, et sub eo animal. Ergo quoniam subsiantia idcirca

revocantformam.SinguIorum enim boroinum speciet C praedicaiurdecorpore, quia illi eiit superior, necesso

qus est bomo, colleciiva est, boc modo. Ad bominis enim spedero cuocti singuli bomines, unus boma suDt, id est prina Sfiecies qus nos coniinet coercet- que. Porro autein ipsa species in nos mulios scissa dividitur. Om»e enim qaod singnlum est aiquc indi- vlduum, illud uiide nascilur dividit. OuHie quod non est oingnln» atqoe iadividuum, sed dividi potest» non per seipsum magis dividil sub eriora, quam col- ligit. Uis igitur expediiis, constat ei geuus pluriint- mm specieram essc genus, et speciem plurima sub se individua coercere. Nam si illa qux sunt subte- riora dispertiunt, et in muliitudinem dissipant divi- duntqae,.non est dubium quin superiora semper in- rerioribos paociora sint. Praedicamenla vero qum

est, quibus cofpus superius fuerit, eiidem etiam si| substantia superior. Nam si corpus prsdicatur d« animato corporc, et de anlmali, prsQdicabitur eiiaai substantia de animato corpore, et de animali. Sie igitur quaecuoque superiora fuerint de subterioribuf non solom sibi vicinis, sed etiam longo subierioriboa praedicantur. Nam si majora sunt iis qii^ sibi vicinaa sunt speciebus, multo majora erunt etiam illis quiboa illae vicin» species foerint ampliores : ergode quilMis* cunque species prftdicttur, de ipsis praedicabiiiir el illiiis speciei genns. Nam si species aliqua, aliqua ra major est, rouUo genus speciei ipsius illa re qua spe- cie.') roajor est, majus eril. Aique iia ad id praedica- biiur quemadmodum ip^ species antea praedicala est*

aliod de alio praedicaniur, vel ad se invicem quse tor- ^ Quod si ita est, non est diibiom quin genus quoqoo qoenior, hoc niodo sunl : oitiiiis eniin res alia aut majoc erit, aut minor, aut aequa ; otnne quod cst majus, lie mioore poterit pnedicari : nam cum ani- nial sil majus ab homine, poterit animal de iiomine pnedicari, minus vero de majore non dicilur. Nam qooniam aniiiial est et bomo ot equus, ad animai hominefn si pnrdicare volueris, lanlum bxc cunvenit pnedfcatio, qnantum convenil animal pariem essa super boioiflcm. Age enim, converte, ( tdic hoc esse aninial qood kominem : quantum igitur pars cst ;ini- nialis, qooe bominiB specicm contincat, tauium ani- inal temo esU lii illis aulcm aliis partibtis aniinaiis oKM coolineot quoro est species bominis, boroi-

generis illius, quod ad illud ad quod specics prsdi» cabatur, poterat prapdicari, etiank id qaoque de co do quo species et genus speciei prxdicabatur, pra^dicari posse. Nam si quis dicat Giceroncm esse bominein« cum aniinal bominis igenus sit, non erit absurdnm Ciceronem animal praedicari, et cum animalis ipsiut substaniia genus sit, non erit inconveniens Giceroi em subslantiam praedicari, quoniam quae supersunt do subterioribus praedicantur, et qiiae subteriora sunt si qua alia sibi subteriora babeant, illod primum genoo babebuni eiiam ista subleriora, et de bis non incon* venienter praedicabitur. Igitur species de individuo praedicatur ot mag 8« magisgenos tero de omnibut

47 AN. MANL.

f ubalternis, et oe magis specie praedicatur : aequo ehfm modo dicituret corpus substantia, ei animatum corpus sttbstantia» ec sensibile corpus substantia, et rationale animal substantia, et roortale subslanlia, et bomo substantia, et de ipsis etiam magis genus individuis praedicatur, ut dtctum esl : potest enim Cicero dici subsiantia, species vero sola de nullis tUis, nisi de individuis praedicatur, ut praedictum est : individua autem ipsa de nullo allo praedicantur nisi de ipsis, Id est slngulis. Natura autem individuo- rum baec esl, quod proprietates individuorum in soiis «ingulis individuis constant, et in nullis aliis transfe- runiur, atque ideo de nuliis aliis praedicantur. Gice- ronis enim proprietas cujuslibet modi fuerit, neque Sn Gatonem, neqne in Brutum, neque iii GaluUum- aliquando conveniet. At vero proprietales hominis quae sunt Idem rationale, mortale, risibile, pluribus, et omnibus individuis possunt et singulis convenire. Omnis enim bomo et sigillaiim individuus, et raiio- nalis est, et mortalis, et sensibilis, et risibilis. Atque Ideo illa quorum proprietates possunt aliis convenire, possunt de aliis praedicari. Haec aulem quorum pro-

SEV. fiOETll 4g

A prietas in aliis non convenit, nisi in se ipsis tantum singulariler, de aliqulbus aliis praeter se slngulanter praedicari non possunt. Repetendum est igitur, quod omne individuum specie continetor, species vero ipsa eoercetur a nenere, ei unum quasi omnium to- tum corpus, magis genus est, et nunquam est pars . indivlduum vero pars semper est, nunquam est totum. Species autem et pars et totum merito nuncupatur, nam ad genus pars est, ad individua totum : dividit enim genus (ut dlctum esi) et individua colligit. Sed species pars est alterius, id est» generis, totum vero non est partis, sed partium. Namque genus et unnm est, et plures species unins rei, id est, unius generia species pars est. Et quoniam indlvidua plura sunt, et infinlta sub una specie quae llla individua colligit,

B species llla non est unius totum, id est, non est partis totum, sed plurimorum,id est partium ; plures enim partes sub ea individuorom sunt, quarum lotum spe« cles, id est bomo, appeliatur.Sed degenere et specie aufficienter dictum est. Et quoniam matuiinae salu- tationes vocant, In futuras noetis vigillasquod est rc^ liquum transferamus.

DIALOGUS SECUNDUS.

DE DIFFERENTIA. Multa tam nobis a parenle natura quam caeteris ininNintibus gravia illustriaque concessa sunt, quae nos iia quasi quaedam benigna artifex humaniti)tis q excoluit, ut primum nobis reputandi coiisiderandique aniinos rationemque concederet, post vero ratitmem repertam proloqnendl conferret, perinde ac si voluis- aet, jussissetqoe nos non corporissensibus a belluis, aed mentis diviniiaie distare : quae cum se sibi ad- {nnxerit, et a suae vivacitate naturae non discesserit, tnnc sic ut ipsa est aeterni generis, ita qooque famam in posteros, vitamque gloriae infinilissimis tempori- nus coaequat. Sin vero pravis se libidinibus corporis obnoxiam mens perdendam corrumpendainque per- miscrii, naturam corporis sequitur. Nam nihil ejos vivacitatis post corpora rcmanet, cui omnis labor et Itudium de rebus corporis atque in corpus impensum est. Quare advertendum est, ut nos meliores accora- tioresque reddamus, non ea re qua pecodibusjiiiJU]) disiare possumus, sed quo coelestium virtutum simi- litudine aeiernitalis gloriam factis egregiis dictisque inereamur. Sed de his alias, nunc ad proposituni re- fertar. Gum igitur alierius nociis consueta lucubratio vigiliaeque venissent, credo besternae raiionis subli- iitatc (aplus, vel qua ipse est cupiditaie discendi au- diendique siudio, vigilantius quam unquam surrexe- rat Fabius ad me perrexit, qui postquam consaluta- tns, sequentis a me operis promissam continuationem reposceret. Faciam, inquam, non invitus, quippecum nec mihi*8it in vila quidquam meliiis agere, et Xm hanc mihi jocunditatem studio tuo atigeas, quod mihi perquam gratissimum est, placuit igitur ut quoniam bestema dissertio speclem explicuerat, alterius ex«

positionis principium de sequenti differentia sumere* lur. Hic Fabius: Uberrime, inqult, a te besternis vigiliis de generibus et speciebus exposiium est. Sed (ut dici audio) subtilior de differehtiis lenulorque traclatus est. Non, inquam, immerito, nam varie ac- cepiae differeniioe varias habebunt etiam potesiaies. Erunt namque alias genera, alias sp^cics, alias vero differentiae, sed hoc postea demonstrabitur. Nune vero ita (ut arbiiror) textus est :

Omnis di/ferenUa et eonmumter et proprie et magii ffroprie dicitur.

Differeniiam qtioque multis appellari modis desi- gnat, Dicit aulem tribiis his modis fieri differeniiam, cum aut communes sunt, aut propriae, aut magis propriae. Gommunes sunt quibus omnes aul ab aiiis differimus, aut a nobis ipsis : nam sedere vel ambu- lare vel stare differentia est : nam si tu ambules, ego vero sedeam, in silu ipso atque ambulatione differi- mus. El item ego cum nunc sedeo, posiea viro si am- bulem, communi a meipso differeniia di«crepabo. Propriae vero suni quae iiniuscujusque individui for- mam aliqua naturali proprietaie depingunl, ut sj quis sit cxsiis oculis, vei crispo capillo. Eienim propria uniusciijusque singuli hominis sunl quo cnm isia nascuninr. Magis propriae sunl quas in snbstaniia ipsa permanent, et totam speciem differentia descriptio- neque permutant, nt est ralionalis vel niortalis ho* miiiis differentia. Horum autem communes et propriae differeniiae snb eadem speeie singulos a se faciunt discrepare, illa propriis differentiis, ilia comiuuni- bus. Magis propriae vero totam naturam cujurilibei speciei substanltamque permutant, et ab aliis specie bus segregaot atque iiisjunguiii. Uarum ergo com«

49

IN PORPHYRIUM DIALOGUS ».

80

miiiMS et propriae differenli», qaoniam speciem non A Earum vero qoae sunt inseparabileSy ali« per se ve*

permutani, sed formam quodammodoet babiiodinem solum faciunt discrepare, alteratum facere dicunlur, id est non iniegrum alierum lacere, id est non inte- gre permutare, sed quodammodo discrepantiam disianliamque faciunt, alque ideo non Tocantur alie- rum facienies, id est permutanteSy sed magis altera- lum, id est non iiilegre alterum facienies. Illa Tero tertia, id est magis propria, quoniam sobstantialis est, et ipsius speciei inserta natur» alterum fadt. Nam quoniam homo atque equus quanlum . ad boc quod animilia erant una illis erat siibstaniia, feniens rationale disgregaTit omnino speciem, ei funditua al- terum fecil. Ergo communes ei propriae differenti» alleraium fadenies Tocanlur, magis propriae autem

niunt,aiiae vero per accidens. Et illae quaaperse veniuni, a magis propriis nianani. lllae quae per acei- dens , a solis propriis effunduntur. Et inseparabile accidens esl, quidquid per inseparabilem propriam differentiam unicuique speciei contigerii. Sed quan- quam propria et magispropria inseparabiles differen- liae sint , nunquam tamen illam superiorem formani naiuramque commotant. Nam magia propria semper alterum, propria solum semper efflcit alteratum. Hue accedit quod inseparabiles propriae possunt tlicni plus minusve coniingere. Inseparabiles magis pnn priae, nec cumulis inlentionis augcni, nec immintt- tione decrescunt. Potest enim alius procerior, alius fuscior, deduciioribus alius capillis, alius flavioribn*

alierum facientes. Gonstat igitur differenliarum alias B nasci , quae sunt Inseparabiles propriae differenilae.

facere aiierom, alias alteraium : illae quae faciunt alterom, quas substantiales sunt, et oinnes naturam ipedemque permutani, et speciflcx praedicantur ; valent enim quamlibet speciem consiiiuere, et ab allis omnibos segregare, et ejos formam naiuramque eomponere. Nam si dicas mortale et raiionale diffe- rentias et eas animali supponas, non est dubium qoin enm bominis speciem facias, speciei bujus sint per- fecirices, atque ideo specificae nominantur, qood el permnlant naturam, ei ipsam substantiam cujuslibet alius speciei constituant. Illae vero aliac nibil aliud ef- fieiunt, nisi alteratum, quippe cum aut proprietate quadam formae alius distei ab alio, aut aliqua habi- tudine et disposiiione aliquid faciendi. Ula Igitor

Ai vero magis propria , id est ralionale neqiie plns, neque minus admitiit. Omnes enim homines In eo quod homines sunt, aequaliier sunt rationales aique mortales. Nam si genus plus minusve esse possit ge- nus , possunt etiam differentiae vel inteniione cre- scere, vel remissione decrescere. Nam quoniam ani« mal pon est plos bomini quam equo, neque equo plua quam caeteris, et aequallter subjectis oihnibus genus est. Sic spederum differeniiae quas specificas appd* lamus magis minusve non capiunt. Nam si animal ra« tionale, moriale, hominis est definitio, et bominma nihilominus singulorum, non est dubium quin haec definiiio ad omnes homines singulos aequaliter semper aptetur, et nulli neque plus neque minus conveidat.

magis propria differeuiia, quam specificam nomina- C Quud si ila est, partesquoque loiius definitionis, qma

miis, sola poierii in generis divisione congruere. Et-

enim caeterae nihil ad subsianiiam, sed ad quamdam

quodammodo ejusdem similitudinis discrepantiam

distantiamque ponuniur. Nihil enim in illis praeter

alieriiatem solam reperire queas, qoippe quae non

constiiuunt species, sed consiiiutas jam ef effecias

magis propriis suis qualiiatibus ipsae discriininant.

Qttod autem dlcit :

Repetenti nnnc a superioribus dieendum est , </i/fe- rentiarum alias esse separabiles, alias inseparabileSj

Hot est qood hic nunc divisib alia rursus assumi-

tur. Nam cnm prius differeniiam in tribus partibns

separaret, ei posiea Ires illas in duarnm tanium nu-

merum quaniitatemque colligeret, ut alias alterum

sunt differentiae, tales erunt ut nulli neque plos neque minus, sed aequaliter semper et conve- nienter aptentur. Partes autem hujus definitionfs sunt rationaleei mortale. Rationale igiiur et mortale, quae sunt magis propriae differentiae plus minusve non capiunt. Ab hac igiiur, id est, sepanbilium insepara- biliumque differentiarum divisione tribus modis dif« ferenlias speculamuh Nam aut separabiles sunt, au| inseparabiles. Insepafabiliura vero aut per se veniunt» aut per accidens. Quae per se veniunt aliae sunt quai genus dividunt, aliae quae Speciem informani atque consiiiuunt. Sed de superioribus prius dictum est. Nunc aulem de iis quac genus dividuni et speciem constituunt disser&mus. Omni^ quaecunque fit gene-

facientes esse diceret, alias alferantes, ipsarum rur^B ru;n divisio in species, si earum specierund alia suh^

sus trium tertia sumiiur facienda divisio. Dicit enim alias esse separabiles, alias inseparabiles, et sicut in priore divisione alieralum facienies duae fiierunt commnnes et propriae, sola vero magis propria re- manserat quae alierum faciebat, eodem nunceiiam roodo in separabilibus et in insepnrabilibus: commu- nistantum separahilis differeniia esi, utraque aliae » ut caecius oculorum, vel flava caesaries, vel corporls proceritas, quae sunt propriae differentiae; vel certei rationabilitas, vel morlaiitas, qua; sunt magis propri» differeniio! , non possont unquam ab hominis speciet segregari. Sedere vero vel currere, qu» cominunes

sant, separaniur a singulis, ei item rursus addunlur,

r

divisio fiai, et a magis generibus per snbalterna ge- nera usque ad magis species decurraiur, gemina in his erit duplexque divisio. Namque si contrarias dif- ferentias respicias, generum est divisio. Si subalier* noruni generuin sil, specierum constitutlo. Si entm genus dividamus, id est substaniiam , ut jnni in speciei disputaiione divisa est, el sic ut subsianlia sit summa post subsianiiam, animalum corpus et inanimatum ; sub animalo corpore sensibile et insen- sibile ; sub sensibili , id est animali, raiionale et irraiionale; sub raiionali, moriale ei immoriale. Hae igilur differenlio! eaedem species sunt, si contra se« ipsas in divisione respiciantur, et dividunt genus boi

{» AM. HANL.

a^oAfK ^ap qMooiim sub subsuutia aBimaium eor«

pua ei ioaaiiBatw posuimus , si animauim corpus

coBira iaanimatum retpicias , substaniiam divisisli.

Si vero subalierna genera in ipsis diflerentiis aspi-

cias, speciem coustitues. Nam si animatum eorpus et

quod suj) ipso esi sensibile corpus aspexeris, antmai

re«p^xisti, iteui si ralionaiem diCferemiam contra

irrationaleni diflerentiam acceperis, Konus quod est

utrorumque , id cst aniiBal divisisti. Si vero sub eo-

dem ordjne rationalem differeuiiam et morialem

accipias, iiominis siue dubio specleni demoBstrasU.

Ita b» diflereutiie alio modo accepla Ouut generis

divisibiles, id est genera dividentes. Alio vero modo

flunl ^slituiivoi 6|)ecierum, id cst quai species de-

clareut atque coMSiiiuant.

Nam si contwias^ diiereniiat re$pexeri$^ divides ge^ hui. Si vero $ubaUerna$ , speciem constiiuee.

Differentiaruiii igitur vis, et separabilium et inse- parabilium caeteras ires res , id est genus, specietii , aceidensque sic reiinet , ui permutata comparatione per hsc eadem ipsa eiiam permuientur. Nam ratio- nafe et mortale diff^ereniias si contra irrationale et Immoriale respexeris, divisibiles sunt generis diffe rentiae. Sin vero idem ipsum rationale et mortale ad superiora comparaveris, species erunt ejus quod eas continet animalis

Si vero raiionale atque mortaU ad tubjeetum homi- ^mimeontidereSj §enera eju$ cen$titutim9que diferentias t^Mtempiabere.

At verode illisaliis inseparabilibus, id est, proprii^

PMiunt differenti» inseparabilis accidentis. Issepa-

rabile uamque est accidens, caecitas oculoruro, et

nasi curviias, et alia bujusmodi. Et idem de separa-

biJibus accideniibus, id est de commuuibus.* Separa-

bile uamque aecidens est, vigilare, dormire, currere,

et sedere. Quod autem dicit : Sic igitur composita

sit super omuia substantia , et sini ejus differenti^e

divisibiles animaium et inanimatum, contrarias dif-

ferentias in species monstrat. Quod autem dicit :

Haec differeniia aoimata atque sensibilis sociaia sub-

stantis perficiet aniroal, constitutivas specierum

differentias monstrat. Sic igitur variis modis acceptae,

varias virluies furmasque soriiiae sunt. Sed et divi-

sibiles et constiluiivas utraeque speciflce nominaniur,

et iu divisionibus generum deflnitionibusque sol»

sunt iitiles. Caeierae vero inseparabiles per accidens,

luuiiles. ei multo magis illae sunt Inutiles, quae sepa'*

rabili differentia discreiioneque forroatae sunt. Has

autem specificas differentias, qui de differenliaium

divisione iractavere , tales esse deciarani quibus

apecies a genere abuiidant. Quid autem sit breviter

eipianandum est. Controversia est utrom genus dif-

fereniias specierum suarum in se habeat, an miniroe,

ut puta : Aniroal sub se habet spccies rationale et

irrationale, id est hominem, et verbi gratia equum.

Rationabilitatem igitur et irrationabilitatem, id est,

bominis vel equi differentias, quibus a se species sub

auimali positae differuiit, utrum babet utrasque ani-

mal, an non habeat in controversia est. Nam si ani-

mal fiuod genus e$t, neque rationalc est neque irra-

8EY. BOETH |a

«

A tionale, species qua siibipso sont potHe istas dilfe- rentias non babebiini. Nam si genus isias diflSerentias Bon hab^bit, unde enint speciebus differencia^, qui- bus a seipsis difierum ? Sed si quis dicat essc in ge- nere islas differeniias (nou enim haberet differentias species, uisi prius genus babuisset ), aliiid niajus contiiiet iucomraodiim. Nam quoniam aeque sunt speciesqiiae sub aliquo genere supponunlur, et aequa- liter boiBo atque equus subanimali genere ponuntiir, neque huino prius est neque equus, sed olerqno aequaliter auimalis species nominantur. Igiiur si ra- lionale auiiie irrationale aequalker siib eodem genere suni, erunt etiam uno lempore. Quod si uno tempore et ftenus isias differentias babet, ut genus suapto natura, id esl animal rationale sit et irratioflale, non

£ est (lubium quod eadem res uno tempore duas con- trarietates in sese subsiantialiter retineal, quod fieri nequit. Quld igitur ? Dicendum est quoniam genus actu quideui ipso quod Graeci fvipyiuiy vocaot isias differeniias non liabet. At vero potestale ab bis if«is differentiis, quas in suas species fundit ooo vacal. Quid autem sii actus et potesias casiigaiiufi eapli* candiim cst. Tantum interest actus a potesuie, quantum homo ridens ab eo qui ridere possil non tamen rideat. llle enim agit ipsam ren, ille tan- tum pote:ii, nou etiam agit. Sic igiiur et aoimal. Namque bomo actu ipso ratioualis est. Semper enini homo rationalii>» et niliil aliud est : et equus sempcf irrationalis, et ejus irrationabilitas in actu posiia est. At vero ipsuin aniuial raiionale vel irratiooale non

C ipsum agit, neque est in eorum actu positum, sed iu potestate. Potest enim ex se rationale atque irratio- nale profundere, Quare quoniam species actu diffd rentias continenl, genus vero potesiate, species a genere merilo differenliis abundare dicuntur. Quo- oiam quod genus potesi, id est differeniias facereg species non solum possunt, sedetam aguni. In ipsis enim specicbUs positx inlormataeque sunt. Esi autem alia differeniiae deflniiio talis qu£ dicat diffe- rentiain esse qu» ad plurimas species in eo quod quale sil, praedicatur. Differentia ad res plurimas dici poiesi, ut ratioiiale dicilur ad hominem : homo euiiu est raiionalis, dicitur ad Deum. Deus enim rationalis diiitiir, sed non in eo quod quid sit, sed in eo quod quale sit. Nam si qualis homo sit interrogelur, ratio^

I^ nalis continuo respondetur. Qualis Deus sit si inter* roges, rationale non absurde dixeris. Eodem modo etiaai irrationabilitas dicitur et ad equum et ad bo« vem ei ad piscem et ad avem, quae oninia si qualia sint interrogaveris, irrationabilia pracdicantur. Bona igitur el recta hxc est deflnitiOt id est differentia est quae ad plurimas res specie distantes in eo quod quale prxdicatur, Et de mortiili vero, et de aliis dif- ferentiis, eadem estratio. Sequitur iocus perdiffluiis, sed transferenlis obscuritate * Victorini magis quaiii Porpbyrii proponentis, qui bujusmodi esu Dicit enini omnem rem quaecunque.est corporeaex maieria ei for- nia constare. Namquesi statuam d cas, constat siatua ei xre (verbi gratia) et flgura illa quam ei suus fictoi

S3 IN PORPHYRIUM DIALOGUS II. S4

iinposuit, et est niateria ex qua facta est aes : figura A seipsum genus est, mutes et facias qo» per se ipM

vcro, id est, forina qua aes ipsum forroalum est. Naui . si hominem formabis ex xre et figura liominis, erit hominis (igura, Torma, aes vero maieria. Eodem modo etiam genus. Namque genus in modum niateriae ac- eipitur, diflereniia vero in modum formue. Etenim queroadmodum quaccunque illa res ex maleria etfor- roi constat , sic etiam omnis species ex gcnere et differentia. Namque genus ita est tiominis, ut est staiu» ses. Differenlia vero sic est hominis, ut est forma illa ex qua aes efflcium est. Nam sicut ex aliqua figura quae ex aeris materia efficta est , cujuscunqae illius species statu% fii, sic etiam in genus, id est i:i animal cum venerii differentia, id est ralionale, ho- niinis species fingitur. Isia igilur sibi proportioiialiter

animalia suni, planior sensus erit. Generis enim bi6 nomine pro animaiis abusus est, el eril hujusmodl ordo : Differentia est qua diiferunt singula, quac per se ipsa animalia sunt, et illa quae rationalia sunt ani- maii3,j30sscilicet, ct illa quae irrationatia sunt. Quod $i sic esset, nullus esset error omnlno» Nunc vero genus quod ait, pro animalis nomine intelligendiim est. Item dii atque homincs cum utrique rationales sint, mortalilatis tamen nomine adjecto differunt dis- crepantquc. Slc igitur differentia est qiia singiila differunt, sed hoc non simpliciter, sed illas tantum differentias bujusmodi esse putandum est, quoe ad substantiani prosint, et quae ad id quod est et quae- cunque speciei possunt esse aliquae partes qua* hu^

sunt. Proporlio auteni est cujuscunque illius rei si- g jusmodi est: Si equus atque homo, quorum utrorum-

milis ad aliquaro rem cognatam comparatio : ut pula si duo compares ad quatuor, dupla proporiio est. Si vero vigintiad quadraginta, eadem dupla. Sub eadem ergo proportionc sunt quatuor ad duo, sub quali qua- dragiiita ad viginti , quod utraque duplex esi nume- rorum comparatio. Sic igilur qualis proportio est, id est eomparaiio materias et figurae , talis est pro- portio generis et differentiae : et ista quaiuor sibi proportionaliter sunt. Eodem enim modo ex materia et ligura species uninscujusque illius fictionis formata est, queroadinodum ex genere et differentiis species cujuscunque illius auimantis inanimantisve formatur, quod Victoiinus seilicet inteliexisse minus videtur. Nam quod Porpbyrius SXoyait dixit, id est proportio-

que unum genus est animal , a se differunt rationali atque irrationali qualitate, aitamen ista rationabiliias el irrationabilitas in subsiantia ipsarum sp> cierum est hoc modo. Nam neque equus potesi esse stne ir • raiionabiliiate, neque fiomo sine rationabilitate. Atque ideo istae differenti^ prosunt. ad aliquid esse speciel illi cui fuerint accommodatae , et substantiae ipsius paries sunc. Nam cum homo cx bis differentiis con- siet, id est ex rationali et mortali, raiionale et mor- tale solum positum pars est substantise horoiiiis. Nam si utraque simul unum hominem faciiint , non est dubium quin ad substantiam hominis efficiendam unaquacque ealrum res pars esse videatur. Quare iilae di^fferentix quaecunque non prosunt ad esse , neque

nale, ille sic accepit quasi «vaW/ov diceret, id est Q partes substantiae dujuslibet speciei sunt, specificae

irraiioi|aliter. Atque ideu in loco ubi babet hoc modo differentiae dici non habent, quamvis sola hoc una

scriptum : Oinnes namque res ex forma et materia species habeat. Nam si homo navigat, poiest dicl

consistunt, ipsa autem ronna irrationalis est, tollen- animal navigabile. Sed navigare in substaniiam lio*

dum est irraiionalis. Ei subicrius paululum ubi faai>e- minis noa vertitur. Neque enim homo inde subsistit,

tur : Jam omne genus simile materiu: est, et consistit * quia navigat , quamvis hoc nullum aliud animal

irrationale, tollendum est irrationale , et ponenduni habere possit, id est, nuilum possit animal na-

esi proportionale, ut sit, et consistit proportioiialiter. Nain quae proporlio est figura^ ad materiam in effl- cienda cujusliliet corporis fictione, eadcm est pro- portio differentiae ad genus in efficienda cujuslibet specie animati atque inanimati. Sequitur iiem alia definitio quae est bujusmodi : Dicunt enim esse diffeh rentiam quod possit separare quidquid sub eodera genere est, et recte dicunt. Nain dum sub eodem ge-

vigare. Eodem roodo et esse rhetorem vel gram- maticum. Uas igitur differentias quae ad esse noQ prosunty sed tantum artem aliquam scieniiam- que commemoraut, non ponimus specificas esse, quamvis una quaelibet animalis id species babeai. Ergo considerandum est, ut quoties dicimus defini- tionem differenti^ illam differentiam esse qua diffe< rant singula, illam significari differentiam intelliga*

nere sii homo atque equus, quia uiruinque est aiii- p mus, quae ad aiiquid esse prodestet quae estalicujua

mal, eom venerit raiionaie vel irraiionaie equum aique hominem quod sub eodem genere suni , divi- dunt aique discernunt. Sunt igitur illse differentiae quae possunt res sub eodem genere separare. Est autem alia definiiio : Differentiae suntquibus quodque ab alio distat. Nam homo atque equus ratiouali atque irraiionali differentia discrepant, cuni unum sint qiiamam ad genus, et hoc est quod dicit :

Differtnlia est qua differunt tingula , quia per Ur %p$um genui e</, et illa qunB rationaUa $unt, not tcili' cef, et Ula ques irralionalia tunt, Natnque ei homo et equue etmn$ hatc omnia genut unum tunt^ id ett animalm Nomque unimal horum omniuin genus ett

Sed si de koc luco in quo posilum esi, quia per

pars subsianiiae speciei. ilia vero quae ad esse noa prosunt in hoc genere differentiaruro, quamvis sin» guiae cujusque sint non ponamus. Sed quoniam de differentia dictum est, de proprio explicemus. Tuni Fablu0, ut arbitror, consequens est.

DE PROPRIO.

Proprium qualuor diciiur modit. Dicilur namque proprium quod uni tpeciei acciditf etianui non om? nibut.

Ei ego : Quatuor ergo modis propria dividuntur i est enim proprium quod uni accidit, et si non ow* nibus, ut est rlietor vel geometer vel grammaiicus» llaec vero omn a uni soli specicii id cbt homini aoci*

S5 AN. MANL. SEV. BOETH 86

tlunt, non umen omnibus. Neqae enim omiies ho- A teslsine ejus in quoest inlerilu.Nam cum insepara-

mines vel grammatiei , vel rhetores, vel geometri sunt, atque ideo vocabitur hoc proprium quod uni sit, eliamsi non omnibus. Est item alia proprietas qu» est omnibus, etiamsi non soli. Nam bipes omni ho- roini actidit. Omnis enim homo bipes est ; sed non 8uli hominum speciei accidit, sed etiam avibus. £t ilem tertium proprium quod omni et soli et aliquo tempore accidit, ut est in pubertate pubescere, et in seiieciute canescere. Namque ct omnibus hominibus evenit, et nulli alii speciei nisi soli hominum, et ali- quo lempore: constitutum enim tempusest vel ado*< (cscentibus pubescendi, vel senescentibus canescendi. Neque enim a sexto anno vel septimo aliquis pube- scit, aut a viceslmo canescit, nisi forte aliquid accidat

bilia sint, auferri non possunt. Sed haec tam vehe- mens quxsiio solvitur sic, quod hxc ipsa definitio de accideniibus facta est potestate, non actu, et in- telligeniia, non veriuie. Non quia iClthiops et corvus colorem amiltant, sed sine isto colore ad inteiligen- tiam nostram possuut snbsistere. Nam verum est quoniam iEihiopem aut corvum color niger nuiiquam deserit. Sed si quis intelligat colorem istum iEthio- pem vel corvum posse amitlere , plumarum lantum color in corvo mutabiiur, et erit avis alha specie et forma corvi, si quis hoc inielligat. At vero homuiis» id est iEthiopis, amisso nigro colore, erit ejus species candida, sicut etiam aliorum hominum. Ergo iioc non ideo quia fial dicilur , sed ideo quia si posset

novi. Quartum proprium est, quod uni specioi acci- B fieri, hujus accideniis suscepirix substantia non pe«

dit, e: omnibus sub eadem specie individuis. et omnl tempore. Nam risibilem esse hominem, et uni speciei solum, id est homini contingit, et omnibus sub ea- dem specie iiidividuis : omnes enim singuli homines rident, et omiii tempore. Nunquam enim tempus fuit, ut quicunque ridere non possit. Sed risibile dico potestate, non aciu. Namque etsi non rideat homo , tamen quia ridere potest, risibilis appellatur. Et sunt integre ei vere propria isia quae et uni, et omnibus, et omni lempore insunt. Namque haec speciebus suis converli possunt. Si enim dicas: Quidest homo? lU- sibile. Si quid est risibile interroges / hoino praedi- eabis. tila vero alia bipes, \ei grammaiicus propria quidem sunt, sed converii non possunt. Nam gram-

riret. Quod ipse hoc modo demonstrat :

Fotest autemtubinteUigietcorvutalbus^ et ^thiops^ ut corotts, amitto colore^ in proprim subttantugnatura permaneat^ eolorem tuum perdiiurus sine interitu suo in quo color fuit.

Nihii enim ad speciem impedit, si iEthiops vel corvus, amisso colore, in propriae subsiantix yttura perraaneat. Est autem alia definitio, quae est bujus- inodi :

Accidens eit quod contingit alieui^ et inesti et non inette.

Nam quod in substantiam non verlitur, id aecidens esse dicimus, id est non in substantia insitum, sed extrinsecus veniens. Erga ea qiiae contingunt et esse

maticus semper homo, homo vero non sempergrain- G et non esse, ideo accidefitia vocata sunt, quoniam in

maticus. Et econtrario homo semper bipes est, non econtra bipes semper homo esl. Ethinnibiie similiter magis proprium equi est. Nam eodem modo haec pro- prietas ad suam speciem converii poiest : nam si dicas quid est equiis, hinnibile respondebis. Si, quid est hinnibile , equus pncdicabitur. Scd quoniam de propriis dictum est, de accidenlibus sequens tracta- tus habeaiur. Tum Fabius : Definit Porphyrius acci- dens sic.

DB AGCIDENTI.

Acddent ett quod infertur et aufertur tine ejus in quo itt interitu.

lioc aulem dicere videiur, iilud esse accidens sine

substaniise ratione non accipiuntur. Si enim in sub- staniia: ratione ponerentur, nunquam bon essent, et si non essent, nunquam esse possent. Nam quoniam, vcrbi gratia, rationalis in substaniia hofninis est , nunquam homo esse polerit irrationabilis, quoniam irrationabilitas in substanlia hominis non est. Ei hoc ergo venit etiam alia deflnitio :

Aecidentette illud^ quod neque genus it/, neque tpe* ciet, neque diferentia, neque proprium,

Nam quoniam genus , species, differentia , et pro- prium, in subsiantia sunt, et cujuscunque illius rei Sttbsianliam monstrant, idcirco quidquid liorum ali- quid non fuerit, id accidens merito praedicabitur. Ex- plicitis igitur atque expeditis his quae proposuit, id

quo potest constare illud cui accidit : ut puta si forie ^ «»l genere, specie, propriis, differeniiis, accideniibus-

casu aliquo cuiquam facies irrubueiit, abscedente ruborc iliaesa facies permanebil, sicul eveniente non laesa est. Dividitur ergo accidens in separabile et in in&eparabile. Namque separabile accidens est, ut puta f i quis sedeat vel ambulet : iiiseparabile est , ut si dicas corviim nigrum, cygnum album, alque haec ac- ddentia separari non possunl. Nascitur autem hujus- modi dubietas, ulrum superior definitio vera sit, et omnium accidcntium nomen includat. Nam quoniam sunt quaedam (ut ipse ait) accidentia inseparabilia, in bis talis definiiio videtur convenire non posse. Nam •i separari non possunt, non est in illis veradefinilio' quae dicit : Aecideus esse quod inferri et auferri po^.

que tractare, nunc exsequitur illa quae inter haec oiii- nia communia sunt, et quas differentia.

DE COMMUNIDOS GENBRIS, DlFFBRENTliE , SPECtEI, PROPRII, ACCIPBNTISQUE.

Et primo omnium simul iater se communiones ex- plicat, posi etiam singulorum, et dicit omnium esse commune de pluribus praedicari. Namque genus pr««- -dicatur de speciebus et de individuis, eodem modo praedicatur et differentia de speciebus et de indivi- iluis. Etiam proprium de specie et de individuis prae- ^icatur. At vero species de solis lantum individuis appellaiur. Genus enim, ut animal, praedicatar de eauis* boininibus« bobus etcanibus, id est speciebus*

57 IN FORPHTRtUM DIALOGUS II. 58

PraedicAtur ilem cl de liis qu» £ub ipsis specicbus A praedicstur. Rationabiie autein praedicatur ad bonii-

IndiTidua continentur. Nam sicut species ipsa canis tel equl vel hominis aoimaiia sunt, sic vel uuusquis- queequusTel homoanimalia praedicantur. Differentiaa ▼aro praMlicaniur de speciebus et de individuis hoc Bodo. Namque homo et equus species sunt. Sed ra- liooalis dicitur, et ad speciem bominis differeDtla praedicatur, eodem modo et ad Gieeronem. Nam cum s«b homlnis specie indiTlduum sit» et ipse ratlonalls appellatur. Proprium auiem de specie praedicaturt cum dicitur species quod est homu risibilis, et cum diciturGicero risibilis, quod est indiTiduttm,monsira- tur proprlnm de individuis praedlcari. Species vero de suis lantum solis indiyiduis praedicatur. Interro* gatur enim quid est Gicero. Et homo respondetur.

nem , ergu et ratione uti praedicabitur ad homiiiem. Idem eiiam raiionc uii , praedicatur ad Giceronem » quod est indi?iduum, sub illa specie ad quam specieni illa differentia » id est raiionalis praedicatur, de qua praedicabitur ut cogiiata illa differentia, id est ratione uii. Igitur est ista generis differeniiaeqiie communi- tas , quod ea quae de gencre speciei praedicantur ui genuSy et de sub eodem genere specie praedicanlur» et de individuis : et illa qii» de differentia praedi- cantur ut diflerentia, et de sub eadem differentia specie pncdicantur , et de individuis. Est autem alia communiOy quod quemadmodum interempto genere species interimuntur, sic interempta differeniia spe- cies sub eadem differentia interirouniur. Nam si in-

Accidens vero praedlcatur de individuis, et postea de B terierit animal , bomo atque equus continuo periturua

speciebus. Nam si quis dicat, homo sedet, quod est accidens separabile, quicunque singulum bominem, id esc individuum sedere viderit, lunc idem et de Apecie praedicat, ui dicat, quoniam Gicero sedet. Gi- cero autem homo est, homo sedet. Eodem modo in- •eparabile accidens de speciebus et de individuis praedlcatur. Eipeditis ergo omnium comrounionibus, generls et differenilae primum communiones differen- tlasque declarat.

DB COMMDNIBUS GENEBIS ET DIFFEBENTl JE i

Et prlmum dlcit generi cum differentia esse com- inune, quod ab utrisque species coniinentur. Nam genos quod est animaf, continet speciem homlnis

est. Sin vero differentia interierit, id est rationale» dii atque bomines interibunt, et nlbil eorum erll quod uti ratione possit.

DE PBOPRIIS GENEBIS ET DIFFEBENTIA.

Po6t demonstrationem igitur communionum pro* prietas eorum differentiasque deslgnat, et dicit prl- mam differentiam eam , qua genus non solum a dif- ferentiis, sed eiiam speciebus, propriis et acciden- tibus differat. Namque dicit genus multo de pluribus praedicari, quam praedicatur differe-ntia, ^el species, vel accidens , vel proprium. Namque genus dicitur. id est animal de quadrupede, de bipede, de reptill. id est de serpente , de nataiill , id esi de pisee. Qua«

atque equi. Porroauiem rationale, quod est differen- drupes autem quod est a bipede differentia, de solis tla.continetetliominemetDeum. £t irrationale, quod ^ jnig dicitur qua quatuor pedes habent, id est, equui

est dlfferentia, coniinet equum et bovem aique avem. Sed itacontlnet, ot genus semper plures species contineat, quam continet differentia. Namque genus et ipsas differentias continet. Genus enim, id est ani- mal rationale atque irrationale, coniinet illas species qaae sunt sub rationali, et illas quae sunt sub irratio- nadi coniinet genus, id est animal. At vero differentia, id esi rationale, irrationale non continet, sed tantum iumilnem atqiie Deum. Plus igitur genus continet qnam differentia. Est autem alia communio; si quid enlm ad quodlibet genus ita praedicatur, ut ejus ge- niis sit, et de illis speciebus quae sunt sub illo genere Bd qood praedicatur, illud genus appellatiir, et de illis

vel bos. De caeteris autem aliis , id est, bipede vel reptiii vel natatili, unde genus xqualiier praedicatur, appellarl non potest. PIus aufem genus a speciebus praedicatur , quod cum homo species sil , et de solb Individuis praedicetur , idem tamen homo de aequf vel bove vel cane non praedicatur. At vero animal quod est genus , de piuribuS speciebus praedicatur, id esl de homine, et de equo, et cane et bove, et de omnlbus quae sub ipsis posita sunt individuis. Genut autem a proprio praedicationibus abundat, quod pro* prium unius speciei semper est , et de sub eadem individuis. Genus vero de multis speciebus et pro- priis praedicatur , et de sub eisdem individuis. Ab

Individuis quas sub illis speciebus sunt. Namque ani- .. accfdeniibus vero genus magis de plurimis praedi-

lal genus est bominis et de animali praedicatur, ut genus subsiantia. Genusenim subsiantia animalis est. Ergo illa subsiamia quae ad bominis genns, id est animal, ita praedicatur, ut gcnus praedicatur ctiam ct nd ipsum bominem : diciiur enim homo substaniia. Praedicatur item illud generis geniis , eiiain de illis qoae sunt specie individuis. Dicitiir eniin Gicero, quod est sub bominis spccie individuum, subsianiia : differentia eodem modo. Nam si qua differentia dicta fuerit de alia differentia , ut differentia inteliigatur, praedicabitur, et ad spcciem quae sub illa differeniia eil ad qaam praedicatur, et de illis i^ndiviJuis qu»sub CadAm specie siint. Nam laiion.e uii , d;fferentia ad ntionaleiD differeutiam veiuti q>giutta differentia

caiur , quod cum unius cygni inseparabile fortjlsse accidens sit album, animal non solum de cygno ptae- dicatur, sed etiam de albis omnibus et non albls animalibus. At vero accidens de solis tantum illis quibus inseparabiliter continetur, vel quibus separa- biliter. Nam principaliter de individuis dicitur. Quare constat muUo de pluribus praedicari genus quain accidcntia praedicantur, quod accidentia principaliter de individuis, genera vero de individuis et de specie- bus ct de differeniiis praedicantur.

Sed nune Uloi di/ferentiat aceifnamut quibui genui, dmdilur, non quibus $pecies informaniur.

Uoc autem esi : Quoniam duas diximus differen- tiaxum esse formas , ut aliae sunt divisibiles $ ali®

89 AN. MANL. SBV. BOETIl

eonstitutivae. Gonsiitutim tllas diximus , quse sub A eudem filo positae et subaiiernis generibus descen- dentes speciem quamdam informant atque perflciuni, ut est raiionale vel roortale, quae hominis speciem constituunt. Alias Tero divisibiles , quae genus divi- dunt, non speciem inrormant, id esi rationale ei irra- tionalc, morlale elimmoriale. Nunc d6 differentiis illis iste Iractatus habeiur qune genus dividunl, non quae speciem constiiuunt; Nam illae quae genus dividunt in differentiarum inlegro loco accipiuniur, illaeveroquae speciem constiiuuni in specierum generumque sub- staniiamaccipiuntur. Namquerationale mortalisgenus est. Porro mortale hominis genus est, et istae con- stituunt speciem. Al vero ralionale irrationalis spe- cies non esi , neque getius. Nec mortale immortalis

GO

DE COMMUNIBUS GERERIS BT 6PECIRI.

Nune autem de generis vei speciei communiiaii<« btts proprieiatibusque tractatur , et dicit genus el speciem commune habere de pluribus praedicari, sicui dieturo est. Nam genus et de speciebus piuribus praedicatur et de earum indivlduis. Ei item species de sub se plurimis individuis appelialur, et hic quo* que illae species accipiunlur, quae magis speciessunt. Nam si subalternae aecipiuntur , non mngis species quam genera videbuntur. Nam quae suballernae spe* cies sunt , eiiam genera sunt , el erii absurdum el huic proposilioni inconveniens de generttin inier sa differenliis communionibusque iractare. Accipianiur igitur iilae lantum species, quae species et magis $pe« cies appellanlur. Est etiam alia eorum communio^

neque genus neque species est. Atque ideo quoniam B quod sicut genus a specie primum est , sic speoiea

propriam vim differeniiarum isla retinent, quae neque genera neqne species sibi iuvicem esse possunt, ipsas nunc differeniias accipiamus in quibus nulla quan- tum ad genus est specieinque eommunilas. Est etiam generit dlfferentia. Namque genus a propriis diffe^ rentiis prius est. Namque si absluleris geuus, omnes simul differentias abstulisti. Nam si abstuleris ani* inal, raiionale aique Irrationale non reiuanent. Porro atttem si raiionale abstulerts, remanet aiiimal. Sed &i utrasque interemeris differentias , id est rationale ei irralionale, potest tamen quoddam inieliigi, quod sit subsianiia animata sensibilis , id est animal. Iia gena^i subliium omnes secum aufert differenlias. Subiaiae differeniiae genus secum non iiitedmunt, quod iiitelligentia genus remanet , id esl qnoniam G poiesi animal iutelligi praeter differeniias , ul ejus lantum derinitionem animo capias, et esse dicas sub- Msiiitiam animaiam aique sensibilem. Quae autem lalia sunt, ut ipsa interempta inieriuiani, uon simul aliis inleremplis ipsa interimaniur, priora sunt illis quae possunt interimere. Esi etiam alia differentia, quod genus semper in eo quod quid sii praedicatur, tti dictum est , differentia vero in eo quod quale sit. 8ed hoc frequeniius inculcatum esi , aique ideo id a Robis praelermitlendum esi. Esl etiam alia differeu- lia^, quod ad omnem speciem unum semper genus aptatur. Homo enim unum lantum genus habci , ut animal appelleiur : in unam autem speciem plurimae differentis poierunt commodari. Namque homo et

ab individois primae sunt. Nam si genus auferas, spe- eies .-^bstulisti. Si species abstuleris, genera non peribunl. Porro si species abstuleris, individua mo- rienlur. Si individua inierierinl, species manent. Eal etiam hisalia communio, quod quemadinoduiu genus quid sit totum declaral, sie etiam species. Nain lotum quod est ralionaie , atque irrationale a genere decla^ ratum ost. Dicitur enim quidquid fueril rationale v^ irrationale, id esse animal : sic igilur loltim quid sM a genere deelaratum. Pqito autem quid sil tota ho- fflinum diversitas» id e&t individuorum, a sola specie declaratur, cuni diciiur homo, Nam el Scylba et Indui el lotum quidquid individuum est, uno solo houiiuis, id esl speciei nomine eonlinetur.

DE PROPRIIS GEKERIS ET SPEClEI.

Disserlis igitur generis specieique coinnnunio* nibus, ad proprielates eorum vel differentias Iranai* lum fecil , dicens :

Diffene inter se genus et species, quod genera specia continent, nunquam rursus genera ab propriis speciebm continenlur,

Oportet aulem (ut dictum est) in hoc Iraclalu nott subalternas, sed magis species coiisiderari. Genui enim plurimaruifi specierum est continens, et unuia omniuin , et totum omnibiis et singulis. Quod ai ita cst, et genus a suis speciebus singulis majus esi, alr que ideo eas dicitur coniinere , non est dubium quin ea ipsa genera quae continenl species, ab his ipsis contineri non possinl. Insuper omnia genera praejap

ralionale est , qu» differentia est, ei morlale , quae D ^g^j ^^^ Yideiur dicere, quod omnia genera \mm

eadem differentia esl, et sensibile, quibus scilicet omnibus aliis differl. Differt enim his omnibus quod sensibilis esl ab uisensibilibus , quod raiionalis ab irrationabilibus, quod mortalis ab immorialibus. Est eiiam alia differentia quae superius dicia esi. Nam genu<i speciei ita est ut materies, differenlia vero ut (igura. Nam sicut in aeris materiem veniens figura statuam efficit , ita animali , id esl generi veniens differenlia , id e^t raiionale vel irrationale facit ho« luinis vel pecudis speciem. Qnae autem communitales vel proprielates generis et differeniiai fuerunt, liacie-

•

uus dixit, et fortasse erunt eliam aliae, quae propter brcvitaiem sapersedeudae atque dimiiteudae sunt.

sint ab his speciebus quae sub ipsis positae conlinea- tur. Nam sicuti materies prima est ab illa re qu« veniens in materiam formam constiiuerit atque (igu- raverit, sic eiiam prius esi genus ab illa specie quam veniens differentia formavit atqu<3 consiituii. Nisi eiiim ingeneribusdifferentia venerit, species nunquam constituentur. Quare praejacent, id estprscsunt, el aniiquiora sunt geuera specielms suis. Aique ideo si genera interimaniur, species quoque peribuni. Nam si animal susluleriSyliominem pecudemque sustulisti. Si vero species ioierimaniur, uon conliuuo geniu inieribit. Nam si homo perierii, animal cuniinuo uor iaterenptum eat : aiia eiiiffi remaoebit species de «ua

61 IN PORPHYRIUII DIALOG«S II.

ipsum anlmal , id est genus praedicelur. Atque ideo A dicU genera et propria in hoc sibi esse consimills.

tenera ab speciebus suis priora sunt, et quod omnia genera uni?oce de speciebus praedicentur , species Ipsae de generibus nunquam. Hoc (arbiiror) beslerna iucuhratlone jam dicium est. Nam genera seroper de ftprciebus univoce praedicantur. Homo enim, et homo tst et aninial. Porro autem animal genus est bominis, et praedicatur animal de bomlne. Quoniani ergo ani- mal praedicatur , et dicitur bomo anlmai , animal et bomo uno animalis noniine nuncupantnr. Sed his ipsis deflnitio una conveniet. Est enim animal sub- staniia animata sensibilis, quod non absurdum est in homine dici. Nam homo ipse si animal dicatur, non erit absurdiim dici de homine substantia animata •ensibilis. Igitur genus de speciebus suis univoce

quod omne genus a snis specicbus nunquam recedit. Eodem modo ei propria. Nam si diieris homo, enm ipso bomine continuo animal nominasti, quod ipsiot hominis , id est speciei genus est. At vero etiamsi bominem dixeris, ejus etiam proprium continuo cum homine nominasii : omnis enim homo risibilis est. Ita semper genus et propria suis speciebus inscria et quodammodo conglutinata sunt. Similiter et genua praedicatur de speciebus, et proprium de iis qnse sul pariicipantia8unt,etaequaliter, inquit,omnes species eiUem generi supponuntur , et ad eas genus ilhid appell;ilur, sicut propria ad ea praedicantur, quje sui participari possunt. Namqiie xqualiter genus Je ho^ mine dicitur, et de equo, et de bove, et de caeteris

praedicatur, quod et eodem nomine , et eadem defi- B animantibus, quemadmodum et risibile , id esl, pro-

nilione conveniat. At vero species non modo univoce non prxdicantur de generibus suis, sed nec omnino praedicantur. NuUa enim res minop de majore poterit praedicari. Atque ideo, quoniam species minores sunt sqIs generibus, degeneribus suisnequeunivoce, neque aliquo modo poterunt appellari.

Amplius omnia genera abundant complenone tub $e fOiitarum spederum , iptte tpeciet abundant generum nutrnm propriit differentiis,

Quod dicit perinde est ac si diceret : Omne qnnd genus est, plures sub se speeies continei ; omne vero qnod speciessub se plures habet, difTerentias habet. Cenus enim , id est animal, in hoc bomine, id est ■pecie, superahundat et superest, quod homo solum homo est. Animal vero non solum homo, sed eiiam C Differt antem utrumque, quod genus primum est.

priuni de Horiensio dicitur et Cicerone, et de singn- lis indtviduis quae sub eadem specie continenmr, aH quam speciem proprium, id est, risihile poterit pra)- dicari. Adhuc commune est ipsis univoce prxdicari. Namque sicui genns de suis speci. bus (nt dictum ett) univoce praedicatur, ita et proprium de ea specia cujus est proprium univoee praedicatur. Nam qui bomo esi, et risihile csi. Porro autem si quis dicat hominem esse animal raiinnale et morule, et dixeril risibile esse aniinai rationale et mortale, non erraliit. iGqualiter igiiur el genus de speciebiis suis, et pro4 pria de ea specie, cuju> sunt, propria univoce prae- dicant.

DE PROPRIIS GEMERIS ET PROPRII.

boi ?el avis, vel alia bujnsmodi. Speries Tcro in eo saperant genera sua, quod eas difTereniias quas spe- eies in aciu habeni, eas genera non hahent. Nam, sicut saperius dictum est , genera differeniias illas quas babent sub se species positae , potesiale roniineni, Hion eliam re. Aique ideo species quae ost homo, vel alia species, sicut est equusa genere suo animali, iii ho€ abundant et supersunt, quod animal ipsum per se neque rationale neque irrationale est. At vero bomo vel equns huc rationalc, illud est rationis ex- pers. lllud etiam quod speeies nunquam magis f*enns f et , rursns et genus nunquam magis species fit , et Qt sciremus hic non de suhalternis speciebus, sed de illis magis speciebus specialissimisriue tractari. Quid

secundum proprium. Genus enim si ab specie piimum est, proprium autem uni tantum speciei adhsret, c| eidem aequale est , non est dubium quin gcnus quod specie majns est , propi io ctiam ^peciei majus sit. Nam ut sit risibile, animal prins est. Namque ut ali« qua species informetur, propriis el differeniiis primo crit genus, ubi illa conveniant, sicut frequentius iiH eulcatum est. Accedit etiam quod genus de pluribus speciebiis praedicatur. Namque genus, id est animal de pluribus, at vero proprtum, id esi, risibile de sola lantnm hominis specie praedicatur. Uiitle fit ul sani- per propria de speciebus suis eonversim prxdicari possiut, species autem de genere nunquam. Neque enim qnod animal est, homo est, neque omne quod

ail? Quod ea quae sunt geuera magis species fieri D mimal est, risiblle est. Poicst enim esse et equus e|

hinnibile id quod animal nominatur. Porro autem omne quod est homo, id risibile est, et omne quod est risibile , id homo est. Possunt enim propria et species sibiipsa converti, ei conversim ad se inviceni praedicari. Prxterea omni speciei quidquid fuerit pro< prium, et omni et soli est. Namqiie risibile et omni- bus hominibus esi, et soli hominis speciei evenit. A| vero animal quod genus est , et si uni speciei incst, non tamen soli. Namque animal omni homini incsty non soli tamen liomini , quia inesi eliam pecudi et ca?leris animantibus. Oportei autcm hic illa propria intelligere, qua: inagis propria annt, id est quae iu- tegre propria nomiuantur, quaa sunt buiuimodi ut et

nuoqnam posaunt, neque magis species aliquando fieri magis genus. Nara species nunquam genus est. Qiiidquid enim fuerit species genus non erit, neque quidquid faerit genus species crit. Quare constat in his eum tractaiibus de speiiebus solis, non etiam de suiialternis disserere. Subalterna enim possunt essc etiam genera» magis species vero (ut ipsc aii) nun- qUamgenera esse possunt, sed postquam de generum spedemnqueoommunitatibusdifferenliisquetraclalus babiliiacslt >d genera propriaque iransgressus est.

M COHMUNIROS GENERIS ET PROPRII.

GmmU <f propni eommum koc ett, adhcerere tpe' *iitw ii ea$ fm^lictQri.

05 AN. MANL. SEV. BOETII 6i

uni specici et omnibus iDsiot. Diflreruiii ergo in hoc A ante species sunt, accidentia vero non modo pobt

quoque genera et propria» quod propria et uni speciei adsunt, et omnibus individuis quae in ea specie sunt : genera vero omuibus quidem individuisquac in eadem speciesuntetsub eodemgencre, non laroen uni soli ftpe- ciei, cum genus semper de pluribus pncdicatur. Unde fit, ut snblaia propria non auferant geniis, sublaiis vero generibus, ipsaquoquepropria auferaniur. Nam sisus- tuleris proprium, id est risibiie, remanet hinnibile, remanet natatile. Si veru genus sustuleris, simul quo-

species, sed etiam post iudividua sunt. Ipsis enim principallter accidunt, ut dictum est. Cst eiiam dif- ferentia, quae jam superius dicta est : nam genoa iii eo quod quid sit praedicatur, accidens vero in eo qood qoaie sit, aut quomodo ae babeat : nam si quid aic Socrates interroges, homo aique animal responde* tur : si vero qualis sit, fortasse calvus, aut simus, quae accidentia sunt inseparabilia. Sin vero quoroodo se habeat, ant jacet respondeiur, aut sedet, aut quid

que species sustuiisii. Si species sustuleris, propria * aliud Cacere contigeriL Ergo quoniam generis a specie

etiam qua: insunt speciebus simul inieribunt. Iiaque, etdifferentia et proprio el acddenti divisa bubstantia

sublaiis generibus, proprhi susiuleris, sublatis vero ^Kf uunc posteriora persequitur. Sunt auiem diffe«

propriis, simui genera non auferentur. rentiae viginti : nam cum quinque res sint, et una«

DE coimuNiBus GENERis ET ACCiDENTis. qua^quo ipsarum ab aliis quatuor distet, et item

Peractis igiiur generum propriorumque differeiitiis B quatuor differentias habeat, quinquies quateruis, ti-

ad generum accidentiumque communitaies vel pro- ginti differentiae efQciuntur ; nam si genus differt ab

prietates transitum fecit, et unam.eorum praedicat communitatem, quae est quod de pluribus praedicatur. Namque sicut genus de pluribusspeciebus praedicatur, f ta etiam separabile accidens vei inscparabile de piu- ribus speciebus appellatur. Dicitur enim et de corvo et de ^thiope nigrum, et de equo et homine moveri « quod illud est inseparabile accidens, iilud vero sepa- rabile; et quoniam longius a se distant, idcirco unam eorum solam communionem diiit, et alias si quae forte essent quaerere supersedit.

QUID INTER GENUS ET ACCIDENS.

Differt auiem genus ab accidenti, quod genus ante

specie, proprio, differentia et accidenti, quatuor dif- ferentiae flunt. Sin vero species differt a genere* proprio, differentia, accidenti. item aliae quatuor quai junciai cum superioribus octo fiunt. Et si differentia distat ab specie, proprio, genere et accidenti, aliai quatuor supercrescunt. Quae junctae cum octo priorl« bus duodecim faciunt. Al vero si proprium dlffeft a genere, specie, differentia et accidentt, aliis quaiuof differentiis super duodecim positls, omnes sedecioi differentiae fiunt. Quod si accidentis quoque differen^ tias ad quatuor reliqua duxeris, quatuor super sedecim crescentibus, viginti omnes differentiae perficiuntor.

species est, accideniia vero speciebus posteriora sunL p Q^ae ita viginti sunt ut ad sufttcientem doctrin» cvh

Semper genera super species, et his praejacere et esse mulum decem tantum differentiae numerentur. Nam

majora superius demonstraium est. Namque prius quod dictum est genus differre ^differentia, specie,

est animal ab homine, atque ideo consumptum ani-

mal species quoque consumit, consumplae vero spe-

cies non iuterimunt genera. At vero accidens postea

necesse est ut sit, quam sint ips» species. Erit enim

prius aliquid cui possit accidere. Omne enim accidena

propler iliud cui accidit esse non potest. Atquc ideo

prius erit aiiqua res cui accidat, quam sit ipsum *

accidens. Necesse est igitur ut omne accidens posc

species inveniatur, et magis post individua, quibus

principaliier posait accidere. Uuc accedit quod gene-

ris pariicipantia aequaliter participant, sicut omne

genus speciebus suis aequaiiter genus est, ut saepius

dictuin est, et species omnes aequalitcr suo generi j|

participant. Namque equus et homo aequaliter ani-

malia sunt, neque equiis homine pius, neque homo

plus equo. At vero accidentia non aequaliter partici-

pant. Nam ciim separabile accidens sit moveri, pos-

sunt aliae inter se species eodem accidenti particl-

pantes tardios vd ciiius moveri , et de inseparabili

accidenti eodem modo. Est enim ut aliquis nigriori-

bus oculis sit, et alius quamvis nigris, tamen ita pur-

pureis, atque ideo et intentionem ct remissioneni reci-

pit accidens. Nam et candidus quoJ diciiur, et magis

et minus diciiur, et alia hujusmodi. Quare disiant

haecduo, quod genere, quae pariicipani, aequaliter

participant, accidenii foriasse non aequaiiter. Ilnc

aecedit quod genera non modo ante individua, sed

proprio et accidenti, quatuor (uere differentiae. Si autem differentiam dicamus differre a specie, pnn prio et accidenti, supervacuum est differentiae cum generc differentiam commemorare, cum jam prios commemoraverimus, quando generis ad differentiaro, differentias diximus : iisdem enim (ut opinor) differt differentia a genere, quibus differebat genus a diffe-» renlia. Itaquu relinquenda est haec differentin, qua distat differeniia a genere, quoniam superius jam dicta esi, cum diceretur quo genus disiaret a diffe- rentia. Remanent igitur tres differentiae., quibus ipsa differeniia ab specie, proprio et accidenii disut, e| est superioris generis ad alia, 4 differentiae fuerint» nunc vero differentiae ad aliai tres distanli» videan^

15

IN PORPHYRIUM

lor, 7 hae diftlanlia fianl. At vero specieft quo a ge- A oere distet (jam tunc diclom est, cum Sicebatnr quo genus distet a specie. Quid autem differentia tliscre- parety tunc demonstratum est, cum diceremus in quo differentia a specie discemeretur. Remanent ^itnr duas speciei, id est, cum proprio et accidenti differeniiSy que junctae cum superioribus 7, 9 diffe- reulias effidunt. Reslat igitur una proprii el acci- dentis differentia , quae dicatur : nam quid a genere distet diclum est, cum quid genus distaret a proprio diceretur. Porro quid a specie disuret dudum dice- bitor, cum quid species a proprio differret enumera* batur. Porro autem quid a differentia, etiam id di- clom est, cum a proprio differentia separaretur. Sed Bunc quemadmodum differentia a specle, proprio ac- ddentlque discemitur, videamus. B

DC COMNDNIBDS DIFFEEEMTIA ET SPECIEI.

Est communio differentiae et speciei quod xquali- ler species sub se individuis se permiilii, et squaliier indiridua specie ipsa participant : namque omnes bomines aeqaaliter homines sunt, et hominis parti- dpatione aeque parlicipant : eodem modo etiam diffe- rentia » uamque omnes homines aequaliter rationales aonf , et rationabilitate quae est differentia, omnes qui Faiione parlicipant aeque pariicipant. Est eiiafli alia eommunitas, quod quemadmodum species iiunqiiam ieserit ea quorum species esi, et quibus superest, ric el differentia nunquam ea deserit qu« distare ab aliis facil : namqiie Socrates, cum sub specie homi- dIs est, nunquam ab hominis specie descriiur. Sem- per enim Socrates liomo cst. At Fero differeniin Se- G cralem, cum Socraies raiionalis esi, numiuam dese- riu Semper enim Socraies rationale animal est.

DE PEOPBIIS DlFFEEENTIiE ET SPECIEI.

Differani autem inter se species et «lifferemta,

qood differentia semper in eo quod quale sit ptxdi-

calur. Nam dicitur Socrates quale animal sil, ui ra-

tiooale respondeatur ; species vero in eo quod quid

sit praedicatnr. Maro dicitur quid sit Socrates, ut

homo respondeatur. Namque hominis qualitas rario-

iiale est, sed non simpliciter. Illa enim qualitas pro

differenlia accipitur, qu;e veniens in genere speciem

coDStituit, et de qualitate subsiantiali facla est suIh

ttaDtlalis et speciflca differeniia. Isla igitur talis

^nalitas differeniia nominatur, ei ea in eo quod quale ^

sil aui hominem praedicatur, hoc etiam in eorum est

differentiis. Namque differentia frequenter in pluri-

boi speciebus consideratur. Differentia eiiim qna-

drapes in bovls, et in equi, et in canis specie est:

€i differentia rationalis bominis ei angeli, species

nunqoam aliis nisi solis sub se positis individuis

Nonquam enim alia res homo est nisi quod

«ftl iodlfiduom,ut est Socraites, et Plaio, etCicero.

Ilnde il 01 ftoblata differentia, species quoque tolla-

lor* Nam si susluleris rationale, hominem snslule-

tift. 8io fero sustuleris speciem, differentia manet.

Ibm si ftosluleris hominem, rationalis ange^i diffe-

Mitia manebit. Est Tcro eiiam haec differentia, quod

^ifcrepli» cum alia differentia jungi poteBf, ut aliqua

DIALOGIJS il. iiG

ei his spedes informetur. Namqoe rationalis diffc- rentia et mortalis differeiitia junciae unius hominis ftpeciem reddiderunt. Junctae vero species nunquam aliquam ex se speciem confttituenl. Si enim jungas hominem lK>vi, nulla ex his spedes informabitor. Sed fortasse dicat aliquis : Asini atque equi conjun- ctione niulus nascitur; sed non ita esu Namque in- dividui conjunctione natum est aliquid individuum. Si autem sic simpliciier spedeni ipsam asini atque equi conjungas, nulla ex his unquam spedes con- slituitur. Neque enim si se possunt individua commiscere, idcirco etiam species individuoruni in alteratram substantiam iranseunt : alque ideo eon»tal junctas species unam speciem non posse componerct quod differcniix junctae unius specid constitutivaB sint. His iiaque transactis ad differentiae et propria communia veniamus.

DE COMMUNIBUS DlFFEBENTIiE ET PEOPEII.

Differentia et proprium commune iiabeni quod quibus differentia e<^t et a quibus ipsa differentia participatur, aequaliter participatur : nam rationalia differentia oum inest hominibus, ei omnes homines rationabili differentia participant, non est dubium quin omnes homines aequallter sint raiionales, atqoe aequaliter rationabilitate participeni. At vero pro- prium quod risibile esl, abqualiter omnibus homini- bus esi : omnes enlm homines aequaliter risibiles sunt. Est eiiam haec eornm communitas , quod fticut potesute risibile dicitur, eiiamsi non rideai, ita etiam potestate bipes dicitur, eiiamsi quis uno pede minuatur : non enim quod est dicitnr, sed quod esse possit : nam quoniam*ille ridere potesty risibilis nominatur ; quod ille duos pedcft habere possii, hlpes. Atque ideo nunqilam ab illis in quibos sederini, proprium differentiaque discedunt. Sem- per enim homo risibilis est, etiamsi non rideat. Semper bipes, etiamsi uno pede minuatur. In his enim differentiis et propriis (ut dicium est) quod potestate esse possil, non quod vere sit conside- raiur.

DE PBOPEIIS EOEUMDEM.

Differunt antem inler se, quod differentia de plu- ribus speciebus praedicatur, proprium vero de una. Namque differentia qnae est mortalis praidicatur de homine, de bove, de equo, ei cxteris animantibus ; et rationale praidicaiur, et de Deo, et dc lioiniuc. At vero risibile de sola tanium specie hominis pr.^e- dicaiur. Undc evcnit ut omnis differentia, quoniam plurimarum coniinens est spederiim.a suis speciebus major sii, atque ideo ipsa de speciebus prxdicari potest. Porro autem de ipsa species praed cari non potest : neque enim conversim dici poiest. Nam quoniam homo dicitur rationalis, non contra dicitur quod rationale est id quod honio est. Polest enim esse etiam non liomo, sed Deus. At vero proprium, quoniam aequalit^r et ad unam speciem semper aptatur, aequa vice atque appellatione convertitur: dicitor enim, qoi(| esi l|omo7 rislbile. Quibus per-

ffl AN. MANL.

iracutis ad differenllam ct accidens iransgressa disputatio esl.

DE COMMUNIBUS DIFFEREWTIiE BT ACCIDCNTIS.

Differenlia el accidens commone liabent de plnri- bu^ pradicari. Namque diflTerenlia dicilur ei de ho- mine ei de Dco, cnm ntriqoe rationales snnt. Ct ac- cidens diciiur et de homine et de cquo, nt liomo iGihiops niger, et cquns niger. Esl eiiam alia com- mnnio quod inseparabile accidens cuicunqne speciei fUeril, inscparabililcr ei omnibus inest nt differcntia. Namque inseparabilKcr accidens quod est nigrum, corvo inseparabiliter accidit, el omnibus corvis. Eodero modo etiam differenlia. Nam quoniam accidit bomini at bipcs sit, sanper 0t omnibos bominibas esl esse bipcdtbus.

DE mOPRIIS EOROMDEM.

Differunt aulem inter se, quod omnis diffcrentia species continet, non contra ipsa a speciebus conti- netur. Nam si differentia plures snb sc species ha- bet, ut diciiim esl, major erit sub se posiiis spccie- l)us. Si major erit, nunquam cam quaelibet species cnntinel. Majorenim a minori nuni|uam potcril con- lineri. Nam quod est ralionalc, continet bominem et Dcum. ITomo vero rationale non continel. Acci- dentia vero aliquotics continent, aliquoties continen- tur. Namque continent, quoniam frequenier unum accidens duas sub se species babct, ut nigrum habet ^thiopem cl corvum. Goniinentur vero quoninm srepe una subsianiia habet duo vel Iria vel quamlibet plnrima accidentia. Si quis ciiim sit glaucus, vel crispus, vcl candidus, vel procerus, haec omnia acci- dentia nnus cui accesserunl complectitur et continet. Atqne ideo species illa quse illud individuum conti- nct qnod individuum plura in se accidentia suscepit, nccidentis illius complexiva e$i.

Dehinc dtfferentta nunquam haenditur neque rela^ xfihtr,

Quod dicit hoc est rationale in unaquaque specie, ncqnc plus iicqQC minus est. Nullus enim homo alio hominc ad Bubsiantiam plus rationalis est neqiie minus. At vero accidens et inlendiiur et remiiiitur. Dicilur enim quieanqiie procerior, dicitur qnicunque velocior, dicitur qnicunque crispior, quae omnia acci- dentia esse non dubium esl.

PrcBlerea iinmistiB $emper sunt c^ntraria differen" tias,

Immistae ait, id est, immiscibiles quae roisceri non p ssunt. Neque enim raiionale cum irrationali misceri poiest, neque in una specie convenire. At vero con* traria accidentia manifeslum est in una specie posse congruere. Namque nigrum et album potest in una non modo specie, sed individuo congruere. Poiest enim quvcunque bomo, cum ipse sitcandidus, nigroa lamen capillos babere. Ergo quemMdmodum species differat a genere vel differentia dictum est, cum de generis ad speciem, et diffcrentiae ad speciem di« staniia diceremus.

DB COMMOIIIBDS SPECIEI ET PROPRII.

Nanc dicemus id qiiod reliquimi est de spcciei pre«

SGV. BOETn n

A priiqne commnnibns. Et cst mia eomm commnnio, qnod de sc ipsa inviccm prxdicantur. Nam qnoniajn aequa sibi sunt, neque spccies hominis alii proprio convenit, nisi risibili« ncque risibilc alii convenii spc- dei, nisi homini, atque idcodicitur, quid csi bomof risibile. Quid est risibile ? bomo. Commone est ettam itlud quod omne proprium aeqnaliter ad sub se po- sita praedicatur. Namque omnes homincs aeqnaliter risibiles sunt, et species aequaliter ad sub se posita praedicator. Namque omnes liomines kidividui aenua- liter uno nomine homines nuncupantur.

DE PROPRIIS EORUMDEM.

Differunt a se, quoniaro species potest eiiam genus alteri esse , proprium esse non potest. Sed hic illam speciem intelligamus qux subalterna est, non iliam

V quae magis species est, et geiius esse nunquam po- test. Atque ideo nos illam modo solam, quae subal- terna species cst intelligamus, quae scilicet potcHt esse et geiius. Namque mortalc cum raiionalis genc- ris sit species, bominis genus esi. At vero risibile de niilla unquam alia dpecie poterit praedicari, neque alii e&se proprium, si<;ut esi bominis. llla enini sem- per (ui dictum esi) propria sunt, qux nuili alii nisi ad unam speciem semper aptaniur. Deindet species praecedit, et mc proprium sequilur. Quod dicit ule e^t : Omnis specics ui babeat proprium, primo eam esse el constare necesse est. Oporlel enim priu^ essa boraiflem ut sit risibilis, non prius esse risibile utsiC bomo. Nam quoniam proprium dicitur, per se pro- prium non consiat, nisi alicujus species sit. Atque

C ideo prius esse neid^e est illud ciijus cst proprium quam sii proprium. Huc accedit quod species semper in opere intelligitur cujuscunque subjecti. Species enim semper in aciu cst, non solnm propria pote- staie. Homo enim revcra et opere ct aciu homo est, id est nunqnam poterit csse non bome. At vero risi* bile qtiod est ,pft)|^riiMil,vtiaf^tat« lAnfum didtilf/ otiamsi acin tiohfi^t/ ^tm Cntm qotlibM ille rfot ri«lere, tamen ^ufaridcre potest, risibile nominatur. Distani igilur in boc quod semper species in acin esl ci in opere, propriom vero aliquoiies potesiate ; de- inde quoram ddinKiones diversae Mint, necessafto etiam ipsa quoque divcrsa sunt. Omnis definftio subsiantiam dcKnit. Ergo si quae cjusdem substantiae ruerint, eadem ctiam dcfinitione monstrantnr. Si

^ qu.ne ejusdem definitioiiis fuerint, eadem substantit praedicantur. At vcro si qnae definilionibus differnnt» diflTernnt eliam substantiis. Qiiae snbsiantiis diffetiiHt, longe a seipsis alia sunt. Nunc igitur quoniam defi- iiitiones proprii et speciet difft^rrunt, species ips» quoque et proprium a se d fferunt. Est autem speciel denniiio sub penere esse, el ad plarima nmnerol differentiA in eo qiiod qaid sit praedicari. At vero proprii nni tanium inesse specici, et sub ip>a de omnibus individuis praedicari. Sed quoniam dcfini-* tionibtts differiint, ips» qnoque spccies a proprio di^' stabii.

DE COMMONIBUS SPEaEI VT ACCIVENTlS.

Post baec ad commamtales apeciei et accidemit

69 IN PORPHTRIUM DIOLOGUS II. 70

dispQtationem translnlit. et dicit iH>runi raras alias A videatur isu commnnio. Est enim ita deflnitum. Ac*

esse comniunitales, nisi has solas quod de phiribus praedicantur. Longe enim a se distare videntur, ia snbst^iitia sui ct in potesiate paiiendi ntqne faciendi id quod alicui accidit, el id cut accidit. Nainque illiid cui accidit, quasi quoddam fundamentum est acci- denlis. Illud ^ero quod accidit, prx^ter id cui accidit, esse in sui substantia non potest.

DE PR0PR1IS EORUM.

Propria vero singulorum sunt hicc, quod species in eo quod quid sit prxdicatur, accidens tero in eo qnod quale sit el qnodammodo se habcns. N:iin si quis dicat, quid Socrates est, bomo dicilur. Si quis dicat qnalis sii, calvus vel simus appellaiur. Si quis vero qoomodo se habens, sedens aut jacens appellabitnr.

cidens est quod infertur et aufertur sine ejus in quo est inlcritu. Qnod nunc dici videtur sine hisconstare non posse, cum superius sine eonim interitu posse diceretur anferri. Sed lioc modo dicitur, non quod 81 auferatnr hoc accidens inseparabilCy intereat illud cui accidii, sed quoniain separari non potest, idcirco sine his constatts nou possit. Est eliam inrieparabilis accidentis et proprii alia coromunio» quod sicut et omni el semper inest proprinm cui inest, id est honiinl (seniper enim ct omnis homo risibilis est), sic ctiam quodlibei accidens inseparabile, et omni et seinper est accidens inseparabile. Namque et om- nis C'»rvus, etsemper n'gor est. Sola autem cum se<« pa abilibns accidontibus illa communio est, quo<|

Item in hoc dinerirat quod unaquxqne substantia B quemadmodum de multis individuis proprium prx*

Qnam spcciem habet. Namqiie tiominis substantia fenam solam bominis spedem habet. Snbstanti:) vero eeqne nnam solius equi speciem habet. At vero una Butistantia plura frequenter accideniia coniinebil. Nam et in rodem eqno (lusrdam pars freqnenter iiigra quaedaro, alba esl. Et est ineo procehtas, est altitudo, est aquilinum capul, ei alia buju^modi. Ilabet etiam non solnm inseparabile accidens eadein substantia, scd etiam separabtte. Nam fortasse qul- dam veloi est,' et idem etiam corpore validus est, idem etiam sagittat )r, et caetera. Huc nccedit quod ipecies praennscnnlur, id est preintelligiintnr, hoc esi ante esse cognoscnniur quam accidentia. Et |Hius erit aliqua res ubi accidal, quam illa qnx acci-

dicatur, ita ctiam accidens de multis individuis po« te>t i>r;vdicai'i. Plurcs enim currunt, plures etiam antbubnt, quae scilicet accidentia separabilia suiit« qurmadmodum plures possuntesserisibiles.

DE PROPRtlS EORUM.

DifTerunt autem isia, quod proprium semper uni s; cciei inost, accidens vero plui ibus. Nam accidens pluribus spcciebus et animatis et inaniroatis evenit, ni est ebeno nigrum, corvo nigrum, homini iElhiopi nigruin. iiisibile ver.> nulli, nisi soli homini. Atque idco cinvcrsiin proprium prxdicaiur, quia unius speciei continens est, et illi speciei soli aequalis est. At vcro accidens conversim praedicari non potest, qnia plnres sub sc species habel. Non enini potest di-

dii, elqnoDiain species est suhjectum accidentis ubi C cere id esse nigrum quod ebenum, com dicas hoc

ftccidens accidat, ideoque ante species intclligitor esse qiiam accidens. Acddentia vero postea nata sunt, id est a foris venientia et extranea, a qnaliliet iUa siibstauiia,etiam si inseparabilia snnt. Ilxcquonue esteorum separatio, quodsemper omiiia quae partici- pant specie, aeqtialiter participant. ^qualiter enim et Socrates et Cicero et Piaio suiit homlnes. At vero illa quae participant accidenii, etiamsi inseparabilc acci- dens sif, tamen non aeqaaliter pariicipant. Nam quamvis inseparabile sit accidens i£ihiopibns nigris esse, fifflen est aiiquis inter ipsos nigrior, nec omncs iiia nigredine aequaliier pariicipant.

M COIIIIUIItBUS lilOPBn Et ACCTBENTIS.

Relinqititttr igitar de coinmanibus proprii acci-

e>se ebenum quod nigruin. Potesl enim esse nigrum et non esse ebenum. Dpinde omne propriuin aequa- liter se his rebus qusc sub se fuerint dat et ab his aequaliier parlicipaiur. Socrates eiilm et Cicero ct Yergilius aequaliter et risibili participant, et xquali- ler risibiles snnt. At vero accidens non semper aeqnaltier est accidcns. Potcst enirn qtiicunque esse procertor, et alius esse yelocior. Quod scllicet illud sepnrabile est accidens, illud inseparabile. Et for« tasse aliae eorum quaedam proprietates et commu- niones esse videanlur. Sed nunc, qaantam introdu* ctioni sat esi, ista safliciani. Sed jamtibi, Fabi, omnis qnapcunquc ad introductionein Porpfayrii pertinent, plennis uberiusque iractata sunt. Postvero si qui<

dentisqoe tractare. Nam proprrom qnid distaret vel ^ dem unqnam me egueris, siudiis praesertim tuis qnaa

nulla nnquam honestate caruerunt, libens anima horiatorque ad easdein cupidiiates parebo. Hic Fa« bius : Tu, inquil, patemo baer mihi animo potliceris; vernm ego nunqnam deficiam ab liis studiis, te prne- sertim docente, a qno totam fortasse logicx Aristotelis, sivitasuppelit,capiam disciplinam. Etego faciam, in- quani, libcntissime. Sed qnoniamjam matnlinus(ul aif Petronius) sol lectis arrisit, snrg:»mas, el si quid esl illud, diligentiore postea eonsideratione tractabitar.

jspecie, vel a genere, vel a differentia, superins de-

moostratuni est. Proprium atitem et inscparabile

jceidens comroune hak)ent , quod sine his nunquam

eoosisluiu ca quae eonim participant, et in quibns

ipsa eonsiderantur. Naro neque bomo amittit risibile

csse, nec i£thiops aut corvus, nigrnm. Aique ideo

siue bis ipsis, id est propriis et accideniibus, quae

eoruffi participant, constare noo possunt, ne forte

coiitra saperiorein definitionem accidentis venire

71

AN. MANL. SEV. ROETn

72

AN. MANL. SEV. BOETII

COMMENTARIA

m PORPHYRIUM A SE TRANSLATUM.

LIBER PRIMUS.

Secundus hic arrepUe exposilionis hbor nostne lerieui translationis expediet, in qua quidem Tereor ne subierim fidi iiilerpretis culpam, cum Terbum ▼erbo expressum comparatumque reddiderim. Cujus incoepli ratio cst, quod in his scriptis in quibus re- mm cognitioquaeritur, non luculentae orationis lepos, sed incorrupta ?eriias exprimenda est. Quocirca mul- tum profecisse videbor, si philosophiae libris Latina oratione compositis per integerrim» translationis sin- ceritatem, nihii in Graecorum litteris amplius deside- retur. Et quoniam liumanis auirais excellentissimum bonum philosophiae comparalum est , ut ¥iae ex filo quodam procedat ratio, ex animae ipsius efflcientiis ordieiidum est.Triplex omnino aniroae vis iu vegetandis corporibus deprehenditur. Quarum una quidem vitam corporis subministrat, ut nascendo crescat, aleado* que sul>sistat. Alia vero sentiendi judicium praebet. Tertia vi mentis et ratione subniia est. Quarum qui- dem priniae id officium esi , ut creandis, nulriendis, alendisque corporibus praesio sit, nullum vero ratio- nis praestet sensusve judicium. Haec autem est her- barum atque arborum, et quidquid terrae radicitus affixum tenelur. Secunda vero composita atque con- juucia esi, et primam sibi sumens et in partem con- stituens, varium ac muliiforme judicium capit, de quibus capere potest. Omne enim anlmal quod sensu viget, idem et nascitur et nutritur et aliiur. Sensus vero diversi sunt et usque ad quinarium numerum teodunt. Itaque quidquid tantum alitur, non etiam aentit, quidquid vero sentire potest, ei prima quoque vis animae« i^ascendi scilicet atqne nutriendi proba- tur esse snbjecta. Quibus vero sensus adest, non tantom eas reram capiunt fo^mas, quibus sensibili corpore feriuntur praesentc, sed absente quoque, sensibilibusque sepositis ante cognitarum sensu for- roarum imagines tenent, memoriamque conficinnt, et prout quodque animal valet, longius breviusque cu- stodit. Sed ett imaginationes confusas atque inevi- dentes sic snmunly ut nihil ex earum conjunctione ac composltione efficere posslnt. Atque idcirco memi- nisse quidem possunt, nec aeque omnia. Amissavero oblivione, memoria recolligere ac revocare non possunt. Futuri vero bis nulla cognitio esl. Sed animc vis tertia qnae secom priores alendi ac sentiendi vires traliii, hisque velut famulis atqne obedientibus utitur, eadem tota in ratione constitoia est, eaque vel in rerum praeseulinm firmissima contemplatione, vel in

Aabsentium intelligentia, vel in ignoUrum inquisi* tione Versatur. Hxc lantum humano generi praesto est, quae non solum sensos imagines perrectas et oon incondiias capit, sed etiam pleno aciu inlelli- gentia: qiiod imaginatio suggessit, explicai aique confilrmau Ilaque, ut dictum est, huic divinae naturae non ea ttntum in cognitione sufllciunt quae subjecta sensibus comprehendit, verum etiam et insehsibilibus imaginatione concepta, et absentibus rebns nomina indere potest, et quod intelligentiae ratione compre* liendit, vocabulorom qnoque positionibus aperit. H- lud quoque ei natune proprium est, ut per ea quaa sibl nota sunt ignou vestiget, et iTon solum unum« quodque an sit, sed quid sit etiam et quale sit, nec- non cur sit optet agnoscere. Quam triplicis animae vim sola hominum (ut dictum est) naiura soriiia

B esi. Cujus animae vis inielligentiae motibus non caret, quia in hisquatuor propriae vim ralionis exercei. Aui eiiim aliquid an sii inquirit, aut si esse consliierit» quid sit id dubitat. Quod si etiam ulriusque scien"* tiam ratione possidet, quale sit unumquodque ve- stigat, atque in eo caetera accideniium momenia per- quirit, quibus cognitis, cur ita sit quaeritur, et ratione nihilominns vestigat. Cum igilur actio sit humani animi, ut semper aut in praesentium rerum compre- hensione, aut in absentium intelligentia, aut in igno- tarum inquisitione atque inveniione verSeiur , duo sunt in quibus omnem operam vis animae raiiocinan- tis impendit. Unum quidem, ut rerum naturas iiiqui- siiionis certa ralione cognoscat ; alterum vero, ut ad scientiam prius veniat quod post gravitas moralis

C exerceat, quibus inquirendis permulta esse necesse est, quae vestigantem animum a recti itineris non nMuimum progressione dedncanl, ut in multis evenit Epicuro, qui atomis mundum constare putat, et ho- nestum corporis voluptate metitur. H«c autem id- clrco hoic aique aliis accidisse manifestum est, quo- niam per imperitiam dispuiandi qnidquid ratiocina- tione camprehenderafit haec in res quoque Ipsas

• evcnire arbilrabantur. Hic vero iriagnus est error : neque cnim sese res ut in nnmeris, iia etiam in ratio- cinationibos iiabet. fn numeris enim quidquid in digiiis recte computantis evenit, id sine dubio in res quoque ipsas necesse est evenire : ut si ex calculo centum esse contigeril, ceolum quoque res illi nu- inero subjectas esse necesse es^ : boc vero non aeque in disputatione servat; neque enim quidqaid

75 IN PORPHYRIUH COMHeNTARIORUM L1B. I. 71

sermonum decunas inTeneril , id iiaiura quoque A partes sunt, qula de his piiilosophi» sola pertraciai.

flxum tenetnr. Quare necesse erateos falli, qui abje- cu scientia dispuundi de rerura naiura perquirerenl. Nisi enim prius ad scientiaro veneril, qux raiiocina- tlo Teraro teneat dispuUiidi semitam, quae verisimi- lem? etnisi agnoverit quae fida possit esse, quasva suspecia, rerum incorrupia verius ex ratiocinaiione oon poiest inveniri. Cum igilur veieres saepe muliis lapsi erroribus, ralsa quxdam ei sihi contraria in dispuutione coUigerent , aiqtie id Geri impossibile viderelar, ut de eadem re contraria conclustone fa- cta, utraqoe essent vera quae sibi dissentiens ratio^ cinatio conclosissct, cuive raliocinalioni credi opor- teret esset amliiguum, visum est prius dispuiaiionis ipsius veramque integram considerare naluram, qua

propler eamdem causam erii logica philosophiae pars, quoniaro philosophiae soli haec disputandi luateria suhjecU esi. Ita vero inquiuni : Cum in his tribus philosophia versetur : cuinque activam el speculati- vam considerationem suhjecta disceriiant, quod illa de rerum naturis, haec de nii>ribus quacril, duhium non esl quin logica discipliua a naiurali atqiie inorali suae materiae propriet.ite distincia siL Eienim logicae tractatus e^i de proposiiionihus atqiie syHogi^mis et caeieris hujusmodi, quod neque ea qu« noii de oratione, sed de rehus speculaiur, neque activa pars, quae de moribus liivigilat, aeque praesure potest* Quod si iii his tribus, Id est speculativa« acliva atque rationali philosnphia consislii, quse proprio triplici-

c^igniu inm iliud quoque quod per dispuiationem in- B que a se Gne disjuncu sunt, cumqiie speculativa cl

venirelur, an verum compreheiisum esset, posset in- lelligi. Hinc profecu est igilur logicae periiia disci- plinae quac dispu>andi modos aique ipsas ratiocina- lioneset internoscendi vias paral, ut quae ralio>:ina- tio nonc quidem falsa, nunc autem vera Gt, qux vero semper falsa, quae nunqnam falsa, possit agnosci. Hujus autem vis duplei esse perpenditur, una quidem In 'invenlendo, altcra in judicando, quod Blarcus eliam TuUius in eo libro cui Topica titulus est, evi- oenier espressit, dicens : Cum omnis ratio diligens disserendi duas habeat paries, unam invenieudl, al- leraro judicandi, utriusque princeps (ut milii quidem videiur) Arisioieics fuit Stoici autem in altera ela- boraverunt, judicandi enim viam diligcnter perse-

aciiva philosnphiae parles esse videniur, mm dubium est quin ralionalis quoque philosopbiae pars esse convincatur. Qui vero non partcm , sed philosophiai instrumentum puUnt, haec fere afferunt argumenta. Non esse inquiunt similem logicae Gnem spcculativao atque activae partis exlremo : utraque enim illarum ad suum proprium terminum specut, iia ut speciila- tiva quidem rerum eogniiionem, activa vero mnres aiqiie instiluu perGcial, neque altera refcriur ad al- leram; logicae vero Gnis esse non potestabsoluius. sed quodammodo cum reliquisduahus partibus c»lli- gatus aiqne consirictus est. Quid enim est in logica disciplina quod suo merilo debeat optari, nisi quod propter Investigationem rerum hujus elfeciio arlis

cuii sunl, eam scientiam quam dialecticen appellant : ^ invenU esi t Scire cnim quemadmodum arguineniaiio

mvenieiidi vero artem qua lopice dicitur, quxque ad usnm potior eral, et ordioe naiurae certe prior toum reliquerant. Nos autem quoniam in utraque suuima utilius esly et uiramque si erit otium perseqiii cogi- tamus, ab ea quae prior est, ordiemur. Cum igitur Untus bujus considerationis fructus sil, daiida est huic um solertissimae disciplinae lou meniis inten- tio, utpriiiiis Grmatis in dispuUndi veriuie vcstigiis, Cicile ad rernm ipsarum cerUm coiuprehensionem venire possimus. Ct quoniam qui sit ortus iogicae disciplinae praediximus, esse reliquum videtur adjun- gere, an omnino qusdam sit pars philosophiae, an (uiquibusdam placei) suiiellex atqiie instrumentumy

concliidatur, vel quae vera sit, quae verisiniilis, ad hoc scilicet lendii, ui vel ad cogniiionem rerum referaiur haec raiionum scientia, vel ad invenienda ea quac in exerciiium moruliutisadducta beaiitudineni pariunt. Atque ideo quoniam speculaiivae aique activac suus certiisque Gnis est : logicae auiem ad duas reliquas partes referiur extremum, manifestum est non eam esse philosophiae partem, sed potius instrumentimi. Suni vero plura qux ex alterulra parie dicantur, quorum iios ea quae dicta sunt sirictim nousse suHl* ciat. Hanc litem /ero lali ratioue discernimus. Nihil quippe dicimus impedire ui eadem logica pirlis vice simul insirumentique fungatur ofGcio. Quoniam enim *

per quod philosophia cogniiionem rerum naiuramqiie ipsa suum reiinet Gnem, isque Gnis a sola philosophia

l

deprehendat. Cujus qnidem rei has econtrario video esse senteiitias. Ili enim qui pariem philosophiae pu- unt logicam consideraiionem his fere argunieniis mnnturydicenies philosophiam indubiUnter habere paries, speculallvam aique activam. De hac lertia ratiooali, id est logica, quaeriiur an sit in parie po- neiida, sed eam quoque partem esse philosophiae non poiesl dabiuri. Nam sicui de naturaiibus caeieris- qoe snb speculativa positis solius philosophiaB vesii- gaiio est, iiemqne de moralibus ac de reliquis quae Mb aeilvam pariem cadunt sola philosophia perpen- db, iU quoqoe de hac parte tracut, id esi de his qaae logicae subjecla sunt sola philosophia judicat. Qood si specalativa aique aciiva idcirco philosophiae

Patml. LXIV.

consideraiur, pars quidcni philosophiae esse poncnda esi ; quoniam vero Guis ille logicae quem sola spe- culatur philosophia, ad alias rjus partes suam ope- ram pollicetur, instrumenlum esse philosophias non negamus : esi auiem Gnis logicae inveniio judicium- que rationum ; quod quidem non esse mirum videbH tur, quod eadem pan eadem quoddam ponilur in- strumenium , si ad partes corporis animuui rednca- nius, quihus et Gi ali^uid ut his quasi quihusdajn insirumentis uumur, et in toto lamen corpore par- tium obiineni locum. Manus enim ad iractandum, oculi ad videndum, caeteraeque corporis paries pro- prium quoddam videntur ofGcium hahere. Quod la- men si ad ioiius uilliuiem corporis referaiur, ia-

8

75 AN. MANL.

striiDiftnla <|ti»dnin cnrporis esse dcprelienduntar quae etiam paries esse niillus abnuerit. Ita qiioque logica disciplina pars qnxdann phitosopliiaeest, qiio- niam ejus pbilosopliin sola magistra est. Supellex ▼eroest, quod per eam inquisita ▼crilas ptiilosopiiix ▼esiigatur* Sed quoniam, quantum mihi quidem lire- ▼itas succinct;! largila est, ormni logico! et quid ipsa logica esset explicavi , nuKC<<le eo nobis iibro pauca dicendn sunt quem in prrnsens sumpsimus exponen- dum. Titulo enim proponit Porphyrius introduciio- nem se in Aristotclislprxdicaroenta conscribere. Quid varo valent ha>c introduciio, vel ad qnid lectoris ani- mom paret breviter expticabo. Arisioteles enim qai de decem prxdicamentis inscribiiur librutn hac in- tentione oomposoit, qt iunnttQs rerom diversiiates qu» 8ub scientiam cadere non posseni, pauciiatege- neruni comprehenderet, atque iia id quod periiicoin- prehensibilem muititudinem sub discipliiiain venire non poterat, per generum (ut dietuin e»t) paocitaiem, nnimo fleret acientiaeqne subjectum. Decem igitur ge- nert rerum esse omnium conslderavit Aristoteles, id ett unam subatantiam el accidenlia novein, quse siint qualitas, qoaiititas, relatio, ubi, quando, situs, ba- beret facere, ei pati : qu» quoniam genera essent suprewa, et quibos nuUum aliud superponi genus posset, omnem necease est rooltitudinem reriiin per borumdecein generom species inveniri.Qosquidem^ genera oinnibus a se diflTerentiis distribuu sunt. Nec quid |uam videntur liabore commune nisi tantum no- nien, quontam omnia esse prsDdicantor. Quippe sub- btantia e>t, qualiut est, quantiias est, et dealiis om- nibus. Est verbum cominuniter prxdicatur, sed non est eorum commonis ona substantia vel natura, sed lantum nomen : itaque deccm genera ab Arisiotele reperta omnibus a se differentiis distribuia sunt. Sed qux aliquibus differentiis diajunguntur, necesse est 01 habeant preprium quiddam, quoJ ea in singularera golitariamque vindicet forniam. Non est autein idem pruprium quod accidens. Accidentia enim ct venire ei abesse possunt, propria vero ita suot insita, ot absque his quorum propria sunt esse non possini. Qu» cum iia sint, cumque Arisioteles decem rerum genera ieperisset,quaevel intelligcndo mens caperet, vel loquendo disputator efferret (quidquid cnim in- tellectu capimus, id ad alterum serinone vulgamos), evenii ot ad horom decem prxdicamcntoroiii intelli- geiitiam qoiiique barum rerum iraciatus incurreret, scilicet generis, speciei, differentix, proprii ciacci- dentis. Generis quidem, quoniam oporiet anie prx- discere quid sit geniis, ut decem illa quae Aristotelea caeteris anteposuit rebus gcnera csse possinms agno- scere. Speciei vero cognitio plurimom valet, oiqoae cojusque generis sil species possil agnosci. Si enim quid sitspecies ignoramus, nibil iropedit errore tur- bari ; Geri eniro potesl ut per spcciei inscientiaro saepe quanlitaiis •pccies in relatione ponamus, ei ciijuslibet primi gencris spccies, alteri cujosiibet peneri subdamus, atqoe ita iiat permista rcrum $)ique indiscroia confusio : quod ne accidat, quae sit

SEV. BOETII 7«

A natura spociei ante noscendom est. Nec vero in boc tantum prodest speciei cognoscenda nntura, ne prio- runi generum spccics invicem permutemiis^ verum- etiam ut iii eodein quolibet genere proximas species cuilibet gencri noverimus eligere, ui ne substantiaB mox aniinal dicamiis esse speciem potius qiiam cor- pus, aut corporis hominem potins quam animatxim corpns. At vero differentianim scicntia in his maxi- mum retinet locum. Qui enim omnino qualitatem a siibsiantia vel cnctcra a se genera distnrc cognosci- mus, nisi eorum differentias noverimus? Quomodo autem discernere eoriim differentias possumus, si quid ipsa sit differentia iiesciamus? Nec huiic soliiin nobis inscienli'1 differentisc infuiidit errorein, vernm eliam specierum quO']ue loUIt omne judicium. Nam B omnes species informant differcntinc. Ignonta difft^- rentia species quoque necesse est igtiorari. Quomodo ergo fieri potcst ot qoamlibet differentiam possimus ngnoscere, si omnino qus sit nominis hujus signinca- tio nesciamus? Jam vcro proprii tantus osiis est, ot Aristoteles quoque singulorum prsRdicamentorom propria perquisierit, quae propria essc qtiis depre- henderit aniequam qiiid omnino sit proprium discat. Ncc in his tantuin proprii haec cognitio valet qua siognlis nominihus cfleruntur, ut hominis risihile» verom eti^im in his quae in locuni difAnitioiiis adhi- 'bentiir. Omnia enim propria rem subjcctnm quodam termino descriptionis includunt, quod suo loco qiio- quc opportunms commemorabo. Accidcniis quoque cognitio quanlum afferal, quis dubitare queat, cum C vidcat inter decem praidicamenla novem tenerc acci« dentis naturas ? Qiiae quofliodo acciJentia csse puia- himus, si omnino quid sit accidens ignorcmus ?ciim prxsertim nec differentiarum, nec proprii scicntia cognita sft, nisi accidentis natiiram rirniissima con« sidemtione teneamus ; fieri enim potest ut differen- tiae loco vel proprii per inscientiam accidens appo- natnr, quod essevitiosuro etiam difflnitiones probant, qnae cnm ipsa^ex differentiis consteni,etfiani nniua« fujusque dininiiioncs propriae , accidens tamen non videntur admiiterc. Cuin igitur Aristoteles decem re- rum gencra collcgisset, qux numerum diversas snb se species continerent, qii.-e species nunqnam diver- gae foreni nisi differcnliis segregarentnr ; cnmqne onania in sobslantiaro atq 'C accidens, nccidens ^erj ^inalia praedicamenta solvisset; cumque aiiquorum praedicamentorom sit propria perseciiin<, de his ip- tis quidem praedicamentis docuit : qnid vero csset genus, quid species, quid differentia, qoid ilhtd ac- cidens, de quo nunc dicendum est, vel quid proprium, velut nota prxteriit. Ne igitur ad praedicamenta Ari- stotelit venientes, qoid sfgniflcaret onomquodque corum quas superius dieta sunt fgnorarent, hunc tibrum Porphyrins de earom quinqoe remm cogni- tione perscripsit, qiio perspecto, et eonsiderato quid onomquodque eoraiii qu;e tuprapotuit designaret, fairilior inieltectus ea qu.e abAristoiele pncponeren- tor addisreret. Ilftr quidem intentio est hujus libri quem Porphyrius ad introdnctionem praedicamento-

77 IN PORPHTMCM COMMEtfTARIORUM Un. T. 78

ram seconscripsisse ipsa (ut dictum c<il) tituli in- A dicimus nd forum desrendLTc, q»» In Toce qnxdam

scriptioiie signavii. Sed licet ad hoc nnnm hujus li- hri rcferatur ini* niin « noii lamen siinplex est ejiis miiitas seilmaliiplex, el in maximaqaaequediflTusa, qujm idem Porphyrius in principio hujiis libri com- memnnit «licens. b. Cvm Mf neeesiarium^ Chryiaori, et ad eam quir est apud Ariitoielem pradicamentornm doctrinam no$$e qnid sit genus^ quid diffefentia^quid species, quid pro- prium^ et quid accidens, et ad diffimtionum auigna- lionem^ et omnino ad ea qnm in divisione et in demon» •fraiione ctiqr , nliii istarum rerum speculatione com» pemdioshm tibi traditionem faciens^ tentabo breviter^ raiut inMductiims modo , ea qnw ab antiquis dicta sunl. aqgrrdi^ a^ atHoribus quidem qtueitionibus abtli- BCnt, iimpticiares tero mediocriter eonjeetans.

Utilitas hujus libri qu idrifariam sp.irgilnr : namqoe ei ad illod ad qnnil ejiis dirigilur intcntio magno nsoi legenlibas est, et ad civiera qn.-e cum exira in- lentionem sint, nnn lamen minor ex his le^cntilMis QlililM eonipantar. ICst enim per hoc «pnscnlum ct pnedic»menionim fiietlis cogniiio, ct diriinitionum inlpgra Msignntio, et dJTisionum re<:ta perspciio, et demonstniionum Tcrariiisima coiiclusio. Qua* ret qiRiiito difriciles atqiie nrduff sunt, lanlo per-ipica- CHmm studio<iorf;inqae animum lecioris exspccianl. INcradfnn Tcro esl qao«l tn omnilnis liliris cvcnit. Nnm primam si quse sil ioientio coKnos'-alur, qiianta quo- q«e QtiliUs inde proTenire pos^^il |)erprnililnr, et lieeCcxin mullu(ul Al) Imjusmodi liltrnm sequnntur.

uiililas significaiur. Alia qnoqiic significatio est qua dicimus soieni ncce^snr.nm os^<* nioveri, id est ne- cesse esse, et ill» qutdcm primn signiricalio prxler- mittenda est, omnino onim at» eo necci^snrio qiiol hic Porphyrius ponii aliena cst. II:k Tero dn» hii-

. jusmodi sunl, at inier se certare Tideantiir qwtti hajn< loci ubtineat significationem, in qiio dicit Porphy- rius : Cum sil necessariam, Chrysaori, nainqae (uC dictum est) necessarium et ntilitaiem significnt et necessitniem. Yidentnr anlem huic loco alraqiie con« gruere. Nani el summe utile est ad ca qaae saperiui dicta suiit de genere et specie et raeteris dlspuiare« et summa cst necessitnff, qnia nisi 5int haec Anto pnecngnita , illa ad qnx ista praeparanlnr, non pos-*

B snntcognoFri qnx dicuntur prxdicamenta. Namneqno pra^ler cngnitioneni generis ct spccici pradicamenta discuntur. Ncc (iiffinitio genns rdinqiiit et diflTeren- liam, et in cxteris quam sit ntilis isle iractaius cum de divisione et detnonsiniione dispuiahitnr appare* hrt. Scd qnanqn.im neces«e eril Inec qninque do qaibas hic dispuianilnm esl prliis nd eognilioncm venire qiiani ea ipiibus ill:i praepnnntur, non tamen ea signiflcatione hic a Porpliyrio positnn est, qiui necessitatem significare Tellel, ac non poiius nlilita^^ tcm, ipsa enim oralio contezin«^qiie sermonum id ctarissiina inlelligenli.'e ralione sisnificnt. Ncc enira qnisquam iia nlilur ralionc, nt aliquam necessiialem referri dicat ad aliud. Nccessilas enim per se quiJem est ; utilitas Tcro semper ad id quod uiile est rcfer«

tamen illnm pnixime ntiliiaiem videiur bnbere, ad C tur, ut bic qunque. Aii enim : Cnm sit necessarium»

qHod ejus referlitr inienlio, Ipsolibro qnein sumpsi- UBS rxponeiile ; cnm ejns inlenlio sii ad pra^dica- mentn intellecinm farilem comparnndi, non linbiiim ett qnin hapc ejiis principalis prnbctur nti'iias, licel Don minores sint comiicg diriiniiio, divisio nc de- monstntio. Qnorum nobis quvdnm hic principio •aggerantar, sen»us vero hiijnsmodi esi:Cnmsitv inqnit, utilii geoeris, speciei, difreremini?, proprii, Meidenllsqne cognitio ad pr.Tdicameiita Aristuttilis cjnsqae doctrinam, ad diffinit onum etiaiu nssignaiio- nem, ad diTisinneni ei nd demonsirationeni, qnia sit karnm rerum atilis uberriniaqne cogniiio, coinpen- diosam, inquit, iradilionem faciens, ea qii» ab anli* qois targe ac diffuse dicu sunt tcntalH) breviter

Chiysaori,et ad eam qusR est apud Aristotelem prae* dicnmentorum dccirinam. Si bic igitur nccessariua inielligamiis ulile* et id noniine ipso verLimus di- cente» : Cum sit utile, Chrysaori, et ad eam qnac enS apiid Arislotelem praedicameniorum doctrinam, nosso qnid sit genus et CTlern, lectx inlcliigentix sermo- num ordo conTcnil; sin vero id ad necesse perinu* tetur, ut dicamuSy Cum Sit necessarium , Chrysaori, ct ad eam quae est apiid Aristotclein praedicamenio- rum doctrinam nosse quid genus sit» et cetera, reciaa intclligentiae scrmoniim ordo non conTenit. Quocirca hic diutius immorandum non est. Quanquam enim sii summa necessius his ignontis non posse ad et ad quoe bic tractatus iniendii per^-eniri, non tninen

Aperife. ^tqne enim easel coinpendiosa, nisi totuin D hic de necessiute dictnm est, nccessarium, scd po-

tius de utiliiate. Nonc Tcro licet idem siiperius di« ctum sit, tamen breviier quid ad pr.nedicamenta gene- ris, speciei, differenti^e, proprii aiqiie accidcntis prnsit cognitio disputemus. Arisiotetes cniin in prae- dicamentis decem genera constiinit rerum qua.* do cunctis aliis praedicarentnr, ui quidquid ail signilioa- tionem venire posset, id si intc^rain sigiulicaiioiieiii tenerety cuilibct coriim siibjiccretnr generi dc <|ui« bus Aristoteles tmciat in co lihro qni dc dcccro praedicamenlis inscribitur. Iloc ipsuin refi^rri ad ali« quid velut ad genus talc esi quale si quis speciem supponnt gencri. Hoc vero nrqtie prjeter cogniiionera speciei ollo modo fieri poiesi, nec vero ipsc speciet

brerilale conslringerei. Ct quo^iam iiilrodu- clionem scribebat, altiores, inquit, qnaesiiones sponte icfngiam, •impliciores Tcro mediocriter conjecubo, id M aimplicionim qaaeslionam otiscuriuteni habita in eis qaadam conjecmrae ratiocinationc traclabo. ToU qaidem «enientia bujusct^modi procemii talis e<Wqo«el otilirate oberrima et fnciiitnto iticipieiitis animo Windialar. Sed dicendum est quidnnin cclet amplins alliUido aermonom. Necessariuni in Lntino smnoBe, sicnl in Graeco avayxaioy, plnra signilicai. iliferM e«im significatioiie Marcus Tnliiii<t dicit ne-

aliquem alqn ' nostrum. liem iriMi dicimai, olcom neeessarinm esse nobis

qoid 8int, Td cajus magis sint possumus agnoscere» A dictum esi) bsnc exposltlonem nostro resenrssse ju-

j".

Bisi eorum diflisrenti» cognoscantur. Sed differen- tiarum natura incognila, qux uniuscujusqqe speciei sini differentise, modis omnibus ignorabitur. Quare •dendum est quoniam si de generibus Arisloteies tracial in praedicamentis» et generum natura cogno* scenda esi, cujus cognitionem speciei quoque comi- tatur agnitio. Sad hoc cognito, quid sit differentia non potesi ignorari, quanquam in eodem libro plura sunt ad quae nisi maximam peritiam et generis, et •peciei, et differeniiae lector aitulerit, nulius omnino Inteliecius pateat, ut cum ipse Aristoieles dicat : Di- tersorum genemm et non subalternatim posiiorum divers» secundum se species et differentiae sunt, quod bis ignoratis inteliigi impossibile esl ; sed idem

dicio, ut ad intelligentiam simplicem bujus libri editio prima sufHciat; ad interiorem Tcro specula tioncm, confirmalis jam pene scientia, nec in singulis Tocabulis rerum baereniibus, bac posterior ediiio collocatur. Ad divisionem vero Taciendam tam bic liber est utilis, ut praeter earum scientiam rerum, de quibus in iiac libri serie dispuiatur, casu fiat poiius quam ratione partilio. Hoc autem mauifesium erit si divisionem ipsam dividamus, id est si nomen ipsum divisionis in ea quae significat pariiamur. Est nam- que divisio generls in species, ut cum dicimus, co« loris aliud estalbum, aliud nigrnm, aliud vero roe* dium. Rursus divisio est quoties tox plura significana aperitur, et quam mulia sint quae ab ea voce signan-

Aristoteles proprium uniuscujusque praedicamenii B tnr ostenditur, ut si quis dicat : nomen canif plura

diligcntissima inquisitione vestigat, ut cum substan- tiae proprium post multa dicit esse quod idem nu- uero contrariorum susceptibile sit, vel rursus quan« titatis quod in ea sola aequum aique inxquale dicatur, qualiiatis etiam quod per eam simile aliud aliis aut dissimile proponimus ; et in caeteris eodem modo, ut quae sii conirarii proprietas, quae secundum reiationem oppositionis, quae privationis et babitus, qux afflrmationis et negationis, in quibus iu tractat tanquam jam peritis scientibusque qus sit proprie- tatis natura, quam si quis ignorat, frustra ea quae de his disputaniur aggreditur. Jara vero iilud manife- stum csi, quod accidens maximum praedicameniorum obtineat iocum, quod proprio nomine novem praedi-

significal, et hunc latrabilem quadrupedemque, et coeleste sidus, et marinam bestiam, quae omnia a se diffinitione disjuncta sunt. Dividi autero dicilur et quoties toium in paries proprias separatur^ ui cum dicin(kus : domus aliud sunl fundameniay aiiud parie- tes, aliud tectum. Et hxc quidem triplex divisio se- cundum se pariilio nuncupatur. Est autem aiia quas secundum accidens dicitur. Ea quoque fit tripiiciter, aut cum accidens in subjecta dividimus, ui cum dico, bonorum alia sunt in anima, alia in corporot alia extrinsecus, aut cum subjectum in accidentia distinguimus,ut:corponim aiia Sunt alba, aiia nigra, alia mcdii coloris ; aut cum accidens in accidentia separamus, ut cum dicimus : liquentia aiia alba, alia

camenia circumdat, et ad praedicamenia quidem ^ nigra, alia medii coloris. Et rursus aiborum aiia sunt

quania sit bujus libri utiliias ex bis manirestum est. Quod vero ait, et ad assignationem diflinilionum fa- cile cognosci potesi, si prius substantiae rationum divisio fiat : substanliae ratio, aiia quidem in descri- lHione poniiur, aiia Tcro in diffinitione; sed ea quae cst in descriptione proprieiatem quamdam colligit ^as rei cujus substantiae rationem prodit, ac non nodo proprietaie id quod monstrat informat, verum etlam ipsa fit proprium, quod in diflinitionem quoque Tenire necesse est. Si quis enim quantiiaiis rationem redderevelitiUt dicatlicebit : quantitas est secundum quam aequale atque inaequale dicitur. Sicut igiiur pro- prietatem quantitaiisin ratione posuit quaniitatis, et Ipsa tota ratio ipsius quantitaiis propria est, ita descri-

dura, alia iiquentia, quaedam moilia. Cuin igiiur ita oronis fiat divisio aut secundum se, aut per accideiiSy iet utraque partitio tripliciter , cumque in superiore secundum se tripiici parlitione sit uua divisionis forma genns in species separare , id neque praeter generis scientiam fied ullo modo potest, neque vero praeter scienliam differentiarum quas necesse est in specierum divisione sumi. Manifestum est igitur quanta utiliias bujus libri ad lianc divisionem sit, qiMe primo aditu genus ac species et differeniias tractat. Secun'da vero ea divisio, quae est secundum vocis significanlias, nec ipsa quidem ab bujus iibri utililala discreta esi. Uno enim niodo cognosci poterit, uirum Tox cujus divisionem facere quxrimus a;quivoca esse

ptio et proprieiatem colligit,et propria fit ipsa descri- ^ videatur, an gcnus, sl ea quae slgnificat diffiniantur;

ptio. Definitio vero ipsa quidem propria non colligit, sed ipsa quoque flt propria. Nam qui subsiaiitiam moii- strat, genus differeniiis jungit, et ea qux per se sunt coinmunia alque multorum redigens in unum, uui speciei quam diffinit reddit aequalia. Ila igitur ad descriptionera utilis est proprii cognitio, quoniam sola proprictas in descriptione colligitar, et ipsa fit propria sicut diffioitio quoque : ad difflniiionem vero genus quidem primum ponitur, et species ad quam genus illud apiaiur, et differentiae, quibus junctis cum genere, species difflnitur. Sed si cui hsec pres- siora quam expositionis modus expostnlat videban'- \ hoc eaiu scira eonTonit, nos (at in prims editione

et si ea quae sub communione sunt una diffinitione claudantur, species esse necesse est, et iilud com- mune geuus e^^rum. Quod si illa quas proposiia tox designat non possunt uiia diffinitione concludi, nemo dubitat quin illa vox sit aequivoca, nec communia hiti de quibiis praedicatur, ut genus, quandoquidem ea quae sub se posiia significat, secundum cooimune nomen non possunl una dlffiniiione comprebendi. Si igitur ex diffiniiione manifestum est quid genus sit, quidque nomen aequivocum, diffinitio vero per genera differentiasque discurrit, quisquamne dubi" tare potest et in bac divisionis forma piuriinnm hojus libri suctoritatem Tsleret IIU Tcro secundaoi

gl IN PORPHYRIUIl COI1MENTAR10R(JM LIB. I. H

■6 dWiiio qm esi lolius in fMirtes queroadmodum A in boc libro dispuubitur, neque inteliigi, neque

diseerniuir, ae non potlus generis in species divisio esse potabitar, nisi sint genus, et species, et diffe- rentia earum« qiuiTis anie ratione disciplinx ira- ctaiaTCur enim noa qnisquam dicat domus species potius esse quam partes fundamenia, parietes et tectora? Sed cnm occunrerit generis nomen in una- quaque specie totom posse congruere, totius vero io onaquaqoe parte sua nomen convenire non posse, manifestiim flet aliam divisioiiem esse generis in ipecies, aliara totins in partes. Convenire autem no- men generis ^ngulis speciebus ostenditur per id qood ei homo el equus singula animalia nuncupan- litr. Neqne teetam yero, neque parietes nni funda- menta sigillatim dorous nomine appf.tlaii solent. Sed

exerceri valeant, quis unquam poterit dubitare quin hic libermaximuro totius logicae adjumenturo sit, praeter quem caetera quae in ea magnam Tim tenent nulliim doctriiiac aditum pnebent? Sed meminit Por- phyrius iiitroduclionem sese eonscribere, neqoe oltra quam institiiiionis modus est forroam traciatni egredi. Ait enim se aliiorom quaestionom modii absiinere, simpliciores vero roediocri conjectara perstringere. Qux vero sint altiores quxatiooes qiias se differre promiitit ita proponii :

Mox de generibtti el $peeiebut illudquidem, she su^ mtant, tive in solis nudis inUUectibus posUa linl, itM subsistentia corporalia sint an incorporaliat et ii/rtcA separata a sensibilibus an in sensibilibus posita : et cireM

com fuerint Junctae partes » tunc recte totius nomeii B ^t^c consistentia dicere recusabo. Altissimum efdm ne-

excipinnt. De ea Tero dif isione quae secundum acci- dens (it, nullus ignoral, quin incognito accidenti, in- eognitaqne f i generis ac differentiarnm» facile cf enire possit ut aecidens ita in subjecta sol?ator qnasi genus in species, et postremo oninem hunc ordinem partitionis foedissime permiscebit inscieniia. Et qiioniam qnid ad divisionem hic liber prosit ostendi- roiis, nunc de dcmonsiratione dicemus, ne per ardua atqiie difflcilia haereal, qui in tanta hac disciplina vigilantissimo ingenio et solertissimo laborc suda- verit : fit enim demonsfraiio, id est alicujns quaesiiae rei certa rationis colleciio, ex anie cognitis naturali- ler, ex convenientibus, ex primis, ex causa, ex ne- cessariis, ex per se inhaerentibus. Sed genera spe-

gotium est hujusmodi^ et majoris egens inquititionis.

Alliores, inqait, qussiiones praetereo ne eis intenn pestive lectoris animo ingestis iniiia ejus primitias- qiie perturbcro. bed ne omnino facerei negligenieiii« ot nihil pncterquam quod Ipsfe dixisset lector am- plius putaret occulturo, idipsum cujus exsecationeoa sese differre promisit, addidit, ne de bis minime obscure penitusque tractando lectori quidquam ob- acuriiatis effunderet, et tamen scieniia ruboratut quid quaeri jure possit agnosceret. Sunt autem quaestioues qiias sese reticere promittit et perutilest et secreiae; et lentataB quidero a doctis viiris, nee a pluribus dissolutae, quarum prima est hujusroodi : Onme quod intelligit anirous, aut id quod est in re«

ciebns, species propriis priora sunt naturaliter. Ex G nim natura constitutumy intellectu concipit, el sibi*

generibus enim species fluiint. Item species sub se positis individuis priores naturaliter esse manifestum esi. Quae vero priora siint, ea et praenoscimtur et notiora sunt subsequentibns naturaliier. Duobus enim niodis priroum aliquid et notum dicilar, secundum nos scilicet, et secundum naturam. Nobis enim illa magis cognita sunt, quae sunt proiima, ut individua, dehine species, postremo genera:at vero natura eooverso modo ea sunt magis cognita, quae nubis minime proxima suni. Alque ideo quantumlibet se iongius a nobis genera protulerunt, tanto magis ernnt iocida et naturaliter nota. Differentiae v ero substan- tiales illae sont quas per se his rebus incsse quae demonstrantur agnoscimos. Praecedere auiem debet

met raiione describit, aut id quod non est vacua sibi imaginatione depingit. Ergo intellectus generia et caeteroriim cujusmodi sit quaeritur, ulrumne itt imelligamus species ei genera ut ea quae sunt et ex quibus verum capimus intcllectum , an nosmeiipsoa eludimus cum «a quae non sunt nobis cassa imagi- naiioneformamus. Quod si esse quidem constiteritt et ab his quae sunt intcllectum concipi dixerimus, tunc alia major ac difficilior quaestio dubiiationem parat, cum discernendi atque intelligendi generls ipsius naturam summa difficulias ostenditur. Nam quoniam omne quod esl, aut corporeum aut incorpo* reitm esse necessc est, genus et species iu ali(|ao horum esse oportebit. Quale erit igiiur id quod

generum ac differentiarum cognilio, ut in unaquaque D genus dicitur; utrumne corporeum an incorporeuni ?

disciplina quae sint ejus rei quae demonsiratur con- venientia principia possit intelligi. Necessaria vero esse ea ipsa, quae genera et differeniias dicimus, uullus dubitai qui speciem sine genere et differentia inleltigit esse non posse. Genera vero el differentiue sunt causae specierum. Idcirco enim species sunt qnia genera earum et differentiae sunt qnae in syllo- gismis posita demonsirantibus non rei solum, verum etiam conclusionis causae sunt, quod poslremi reso- Intorii locupletius dicent. Gum igitur perulile sit, et dirfinitione quodlibet illud circumscribere, et divi- sione dissolvere, ei demonstrantibus comprobare» baec autem praeter earao) rerum sdenliam do qoil^us

ne()ue enim quid sit diligenter intendilur, nisi in quo horuni poni debeat agnoscatur. Sed neque cum haec soluta fuerit quaeslio, omne excluditur ambiguum : subest enim aliquid, quod si incorporalia essegenus ac species dicaniur, obsideat intelligentiam atque deiineat, cxsolvi posiulans ulrum circa corpora Ipsa subsistant, an etiam praeter corpora subsi.>ten- tia incorporales esse videaolur. Du:c quippe incor- poreorum forroae sunt, ut ulia praeter corpora esse possint, et separata a corporibus in sua corporalitato perdnrent, ut Deus, inens, anima. Alia vero cum sint incorporea, tamen pra:ter corpora cssc nnn po^ sunt, utiiaea, superficiesy nuroerua ei singulae qua-

I AN. MANL. SEY. BO£TII 8A

liutes, quas tametsl incorporeas esse pronuntiamus, A genos aliud inqnireiidiini est, videbltur genus om-

quod tribiis spatlis minime distendantur , ita lamen in corporibus sunt, ut ab bis diveiii nequeaiit aut separariy aut si a corporibus separaia sint» nullo modo pcrmaneant. Quas licet quxstione)» trdnum sit, ipso interim Porpliyrio rcnueiite, dissolverc, tamen aggreJiar ita ut nec anxium lectoris animum relin- quaiii, nec ipse iii liis quae practer niuneris guscepii seriein ^unt tempns opcraroque consumam. Prioium quidem paucu sub qn.Tslii>nis ambiguit»t<*. propnnam, po&t vero eumdem dubitationis nodiim exsolveie ai- qne explicare tentabo. Genera et species aut sunt et subsistuDt, aul iiitclleciu et sola cogitatione fur- maniur, sed g(*ncra et species esse non possunt. lioc autem ex bis inielligitur.Omnc enim quod commune

nino non esse, idemqno de CJCteris intelligendam esl. On<id si taiitiiin iniellectibus f^enera et species cse- leraqne capinnlur, cuni «imnis intellectM aoi ex re subjecia (iai, ut sese res habet, aut ut ret sese nnn babet, vanns est qni de nullo subjecto rapiiur, nam ex nullo sulgeclo fleri intellecius non potest. Si ge- neris et speciei casteroromque imelleotiis ex re su.*- jecta veiiiat, iia ut «ese res ipsa hat)et qu« intelligt- lur, jam noo lantum imeliectu posiia smit, sed in rcrum etiam veriiaie coiisistunt. Et rarsus quasren' duin est quie sit eorum natun, quod superior quB- stio vestigabat : qnod si cx re qu':dem generis ccie- rorumque sumitinr intellecius, neque ita ut sese res babet quse intelleciui subjecia est, vaBani Docesse

est uno tenipore plnribus, id in se unum esse mm B est esse intelleciuni , quiex re quidem sumiiur, mm

poterit.Mullorum cnim est quod commune est, prae- sertim cum uita atque eadem res in muUis uno tem- pore tota Mt; quantJicunque enim sunt species, in omnibus genus unum est» non quod de eo singulae species quasi paries aliquas carpant, sed singula: uno tempore l<>ium genus babeant : quo Ut ut totum genus in pluribns singulis uno tempore positum unum esse iioii possii ; neque enim Ueri potest ut Gum in plurihus toium iino sit teuipore, in seinelipso sit ununi nnmero. Qnod si ita est, unuin quiddam genus esse non puterit, quo iit ut omnino niliil sit. Omne enim qnod est, idcirco cst quia unum est, et de specie idem coiivenit dici. Quod si est quidem genus ac species, sed mnliiplex, neque unum nu-

umen ita ut sese res habei, id est enim falsam qood aliter atque res est inteitigitur. Si igitar qaoniani genus et species nec suut, nec cnm iiiteiliguDtiir ve- rus est eornm intellectus, non cst ambiguam quii omnis sit depooenda de his quinque propoftitis dia* fuiandi cura» quandoqnideni neqne <le ea re qnsB 8ii,neque de ea dequa verom aliquid iniellgi profer- rive possit inqniritur : hac quidem est ad prasens de proposilis quaestio, quam nos Alexaiidroconaeniienie liac ratiocinatione solvemus. Non enim necesse esse dicimus omnem intellecium qui ex Biibjecto quidem sit» non tamen ut §ese ipsum «ubjectum babet, falsam et vacuum videri. In bis enim solis fialsa opinio ac non poiius inteliigentia est, quae per oonjuaciioiiein

mero, non erii uliimum genus, sed babebit aliud su- G liunu Si enim qnis componat atque conjungat inlel-

per se positum genus, quod iilam multiplicitaiem uniiis sui nominis vocabulo concludat : ut enim plura animalia quoniam habent quiddam similc, eadein ta- men non suni, et idcirco eorum genera perquirunt , ita quoque quoniam genus quod tn pluribus esl,atque ideo niultiplex, habet sui similiiudinem qtiod genus est, non est vero unum, quoniam in piuribus est, ejus generis quo(|ue genus aliud quaerendum est, cumque fuerit invenlum eadem ralione qnae superius dicta est, rursus geiius tertium vestigatur ; itaque in infiniluiii ratio procedat necesse est, cum nullus dis* ciplinx terminus occurrat. Quod si unum quoddam numer» genus cst, commune mulioruin esse iion po- terit: una eniin res si comniunis est, aul partibus

iectu id quod natura jungi non latiatur, iliud falsuni esse nuilus ignorat : ut ai qiii^ eqaum aique bomi- ncm jungat imaginatione, atque effigiet eentauram^ Quod si hoc per divisionem et absiraciionem fiat, Don iia quidem les sese habet. ut intellectus ett. Iii- teliectus tanien ille niinime falsus est : sunt enim plura quai in aliis Suuni esse liabeiit , cx quibus aul oinniiio separari non possunt^autsi separaia fuenni, nulla ratione subsistunt. Atque ut hoc nobis in per- vagato exemplo manifestum sit, linea iii corpore eat aliquid, et id quod est corpoii debet, lioc est efise suum per corpus rctinet, quod doceiur ita : si enim separata sit a corpore non subsistii ; quia enim un- qiiam sensu ullo separatiin a corpore iineam ccepit?

commnnis es(,et non jam tota cominun!S,scd partes D SedanimuscumconfusasrespermiatasquecorporibiM

ejns proprie singulorum sunt, aut in usus ii:il)entium ciiain per ifmpora iransil ut sit commune, ut puteus et fons, ni servns comraunis vel cquus, aui uno tempore omnibus communc fit, non lamcii ut eoruro quibus commune est subsianliam constiiuat. ut e!»t tbejtrum^velspeciacuium aliquod quod spectaniibus omnibus commune est. Genns vcro secundum nullum borum modnm conimune esse speciebus potest: nam ita coromune esse debet, nt et totum sit in singulis, et uno temporc , et eorum . quornm coniuiunc est constituere valeat ei conformare substantiam. Quo- circa si iicque uiiumi esl, qno; iam roinmnne o^i^ ne- que ninltiplei , quoniam ejus quoque multitudinis

in se a sensibus ccspii» eas propria vi et cogitatione distinguit. Omnes cnim bujusniodi res incorporeai in corpore suum esse babenies sensus cum ipsis no- bis corporibus tradit : at vero animus, cui pott-aias e^t et disjuncta componere et comFosita disaolvere, quae a sensibus confusa et rorporibua conjuncta tra- duntur» ita distinguit ut in incorpoream naturani pei se ac sine corpori^ usin quibus esrconcreta, et spe- culetur et videat. Divcrsae enim proprietatea sunt in- corporeorum corporibus pcrmistorum, etiamsi sepa- reniura corpore. Gencra ergo et species ca*ieraque vt>l in coi I oreis rebus, vel iii his qu;e sunt corporea, repciiuiilur : el si ea in rebus incorporeis invenll

IN PORPnTRlUM COMMENTARIUM LIB. II. S6

•nimoi, hibelUricoincorporeum generis inlellecnim. A Cellifcunliir vero allo modo, et snnt ineorpomlia, spd

Si tero corporaliam renim geiiera speciesque pro- speierit, aufert (ut soiet) a corporibus incorporeo- ruin naiuraro, ei solam puramque ut in siipsa forma est contuclur. Iia hxc cum accipit aiiiiuus permisia corporibus, incorporalia dividens speculatur alque coiisidcrau Nemo ergi dlc:it falsani iios lineain co- giiare, quoniam ita eam inenle cupiniiis quasi |»!ul>- ler corpora sil, cum pracier corpora essc iion |>ossiL Nou eiiim oinnisqui ex subjecii:^ rebuscapiti:r inli^l- leclu8aliterquamseseipsa:n.*s habciit, f:ilsus esse pu- tandas csl» sed ( ut superius ditium est } ille quid< m qui hoc in compositione facit falsiis est, ut cum hu- niineui atque equumjungens puiat esse ceinauruin. Qui vero id in divi.sionibus el abstractionibus alfjue

sensibilibus juncta subsistunt insensibilibus. InlHlli- guntur vero prxter corpora, ut per semeiipsa sub- sistentia , ac non in aliis esse suum habemia ; scd Plato genera et species cx^teraque non modo intelligi uiiiversalia, verum eiiam esse atqiie propter corpora siibsislere putat ; Aristoteles vero inteUigi quidem incorporalia atque univcrsalia, sed subsistcre in sen- sibilibus putai, quorum dijudicare senteiilias aptum esse iion duxi. Altioris enini est philosophiae, idcirco vero siudiosius Aristoteiis senteiitiam exsecuti su- miis, non quod eani maxime probaremus, sed quod hic liber ad prxdicamenta conscripius est, quorum

Aristoieles .nucior est.

Hoc vero, quemadinodum de hi$ ae de propotitU

assumpiibus ab his rebus in quibus sunt elflcit, iion B probubiliter antiqui iractavermt , et horum maxim§

inodo f.il8us nou est, veruni etiain solus iiiielie- ctus id quod in proprietate verum est invcnire po- test. Sunt igitur hujusmodi res in corporalibus ati|iie Id sensibilibus rebus.intelliguulur autem prxler sen- sibilia, ut eorum natiira perspici et propri> tas va- leat comprehendi. Quocirca cuin ei genera et species cogiiantur, tuiic ex singulis in quibus sunt eorum similitudo colligitur, ut ex singulis hominibus iiiier se dissimilibus hnmanitalis similiiudo, quse simiii- tudo cogitata aiiimo veraciterque perspecia lit spe- cies, quarum specieruin rursus diversarum conside- rata similitudo, quae nisi in ipsis speciebus aut in earum individuis es>e non potcst, efilcit genus. ita- que bxc sunt quidem in siugularibus. Cogitaniur

Peripntettci, tibi nunc tentabo mon$trare,

Pr.i'termissis his qnxstionibus, qaas altiores essa pracdicit , exoptat mediocrem iiitroductorii operis tractntum; sed ne ipsa liarum qiiaRStionnm < missto vilio daretur, apposuit quemadmodum dc pn)posi- tis tractaturus e^t, ex quorumque hoc opus auctori- tate subnixus aggreditur ante denuntiat. Cuni me- diocritalem qnidom tractaturus promittil detracta oIh scuritntis difricultale , animum lectoris invitat ut vero acquii'scat ac sileat ad id qiiod picturus esl, Peripaleiicoruin auctoriiale confirmat. Atqiie ideo ait, de \\U, id est de generibus et speciebus de qui- bus superiores intiilcrat quaestiones, ac de proposi- tis id est de difTereniiis, propriis atque accidentibiis.

vero universalia, nihilque aliud species csse putanda G gese probabiliter dispuiaturum : probabiliier autem

esi, nisi cogitatio collecta ez individuoruni dissimi- tium nuniero substantiali similitudine, geiius vero cogitalio collecta ex specierum siinilitudine. Sed hatc similitudo cum in siiigularibus est, fit s^nsibilis : cum in uuiversalibus, lit intellij^ibilis ; eodoinque modo cum sensibilis esl, in singularibus perniniiet , cum inielligitur, fit universalis. Subsistunt ergo circa sensibilia, intelliguntur autem prieier corpora, ne- qiie enim interciusum est ut dux res eodem in sub- jecto non sint r.uione diversa*, iil linea ciirva atque cava : qux rescum diversis diffiiiitionibus terniineQ- tor.diversusque carum intellectus sii, si^mper tamen in eodem subjecto reperiuntur; endem enim <-ava linea eademque curva est. Ita quoqne generibus et

ait, id esl verisimilili^r , quod Graeci ^ioytxAf vei iv- do;fli>? dicunt. Saepe eniin el apud Ari^toielein ^oyixuc verisiiniliter ac probabiliier dictuni inveniinti<i, et apiid Boetium et apiid Alexan. Porphyrins qiioque ipse in niullis hac signilicaiione hoc verbo usus est, quod nos scilicetin tnnsiatione, quod ait XoyexuTspov ita interpretari, ut ralionnbiliter diccreinu^, omisi- mus. Lcnge eiiim inelior ac verior si^nilicatio ea visa est, ut prol>abiliter ses^; dicere proinitieiot, id est non pra^ter opinionem ingredieniiiim atq e ie- ciorum, quod introductionis eslpropriiim. Nain cum ab imperitorum homioum montibus doctrln^ ^ecre- tum aliioris abhorreat, lalis esse inlroductio debei, ui praeter opinionem iu^redieniium iion sii. Grgo

speciebus, id esl singularitati et universalitati unuiii D melius prolinbiiiier quani raiionablliier, <'t ni»bi^ vi-

quidem subjectum est, sed alio modo universale est

cum cojjitatnr, alio singulare cum sentiiur in rebus

his in quibos habet cssesuum. His igi>ur tenninaiis

nmnis (ul arbitror) quiestio dissoluta est. I{'sa enim

geiiera et species subsi^tnnt quiMem alio mo<io, in-

delur, interprctaii sumus. Anti-iuos auicin ait de eisdem di<puiasse rebus.se i eoruin ilium se maxime iractaium in<ei|(ii qmMn Peripaletici Aristotele duce reliquerunt, iit lota disputaiio ad uraedicamenta coo* veniut.

LIBER SECUNDUS.

Qua>ri sniel in expositionum principiis cu:- unum- quodi|ue Cfieris in dispo>iiionis ordiiie prxponatur, vclul niinc in genere diibiiari |K>iest cur genus spe- ciei, di.lereuiie, pn^prio, accidentique praptulerii, de ao enim priiuitus trai tai. Respoodebimus itaque jure

factuin videri : 0111116 cnim quod universale est, intra seinetipsuni c;etcra coni-ludit, ipsuiii vero non clau- ditur. Majoris itaque ineriii osl ac principalis iiaturse, qnod it:i c:i.*teri) coercet, ut ipsuiii nnturu! sn.r lu 1-

^niiudiue ue^ucat ab alils ooDtineri. Geuu» igiiur et

/1

tt

AN. MANL. SBV. B0£TI1

88

.._ , ^. ^, ^. ^^„.« ^:ir<.»^»i:«.